Δυσκοιλιότητα: Η φυσική λύση που έχει γίνει viral – Τι ισχύει πραγματικά για την αλόη και το έντερο

 

Ένα κουταλάκι και «αδειάζει» το έντερο; Συνταγές με αλόη, λεμόνι και νερό κυκλοφορούν εδώ και χρόνια στο διαδίκτυο ως φυσική λύση για τη δυσκοιλιότητα. Η πραγματικότητα όμως είναι αρκετά διαφορετική και υπάρχει μια σημαντική λεπτομέρεια για την αλόη που πρέπει να γνωρίζουμε πριν τη χρησιμοποιήσουμε από το στόμα.

Η δυσκοιλιότητα είναι ένα από τα συχνότερα προβλήματα του πεπτικού συστήματος.

Μπορεί να εμφανιστεί περιστασιακά μετά από αλλαγές στη διατροφή, ένα ταξίδι, μειωμένη σωματική δραστηριότητα ή ανεπαρκή πρόσληψη υγρών.

Σε άλλους ανθρώπους όμως μπορεί να αποτελεί χρόνιο πρόβλημα.

Και κάπου εδώ εμφανίζονται οι δεκάδες «συνταγές καθαρισμού του εντέρου» που υπόσχονται γρήγορη λύση.

Μία από τις πιο δημοφιλείς περιλαμβάνει αλόη βέρα, λεμόνι και νερό.

Πριν όμως δοκιμάσουμε κάτι τέτοιο, πρέπει να ξεχωρίσουμε τον μύθο από την πραγματικότητα.

Πότε μιλάμε πραγματικά για δυσκοιλιότητα;

Δυσκοιλιότητα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ένας άνθρωπος δεν πηγαίνει στην τουαλέτα κάθε μέρα.

Η φυσιολογική συχνότητα των κενώσεων διαφέρει αρκετά από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Σύμφωνα με το National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases, η δυσκοιλιότητα μπορεί να χαρακτηρίζεται από:

• λιγότερες από τρεις κενώσεις την εβδομάδα,
• σκληρά, ξηρά ή σβολιασμένα κόπρανα,
• δυσκολία ή πόνο κατά την κένωση,
• έντονο σφίξιμο,
• ή την αίσθηση ότι το έντερο δεν άδειασε πλήρως.

Δεν χρειάζεται λοιπόν όλοι να ενεργούμαστε μία φορά την ημέρα.

Το σημαντικό είναι τι είναι φυσιολογικό για τον συγκεκριμένο άνθρωπο και αν έχει υπάρξει σημαντική αλλαγή.

Τα κόπρανα δεν βρίσκονται στο στομάχι

Αυτό είναι το πρώτο σημαντικό λάθος που συναντάμε συχνά σε viral δημοσιεύματα.

Η δυσκοιλιότητα δεν οφείλεται σε «κόπρανα που έχουν συγκεντρωθεί στο στομάχι».

Το στομάχι αποτελεί πολύ προηγούμενο τμήμα του πεπτικού συστήματος.

Μετά την πέψη στο στομάχι και το λεπτό έντερο, το περιεχόμενο περνά στο παχύ έντερο.

Εκεί απορροφάται νερό και σταδιακά σχηματίζονται τα κόπρανα, τα οποία μετακινούνται προς το ορθό μέχρι να αποβληθούν.

Όταν αυτή η μετακίνηση γίνεται πιο αργά, απορροφάται περισσότερο νερό και τα κόπρανα μπορούν να γίνουν σκληρότερα και δυσκολότερα στην αποβολή.

Το παχύ έντερο δεν είναι «βρώμικο»

Άλλος ένας πολύ διαδεδομένος μύθος είναι ότι το κόλον γεμίζει «ακαθαρσίες» και πρέπει ανά τακτά χρονικά διαστήματα να καθαρίζεται.

Ένα φυσιολογικά λειτουργικό έντερο δεν χρειάζεται περιοδική αποτοξίνωση.

Η παρουσία κοπράνων στο παχύ έντερο αποτελεί φυσιολογικό μέρος της πέψης.

Δεν σημαίνει ότι το έντερο έχει γεμίσει «τοξίνες».

Ούτε η κόπωση, ο πονοκέφαλος, η κακοσμία του στόματος ή ένα «αδύναμο ανοσοποιητικό» αποτελούν απόδειξη ότι το κόλον είναι βρώμικο.

Η δυσκοιλιότητα είναι πραγματικό πρόβλημα και μπορεί να προκαλέσει σημαντική ενόχληση.

Αλλά η λύση δεν είναι απαραίτητα ένα «colon cleanse».

Γιατί προκαλείται η δυσκοιλιότητα;

Υπάρχουν πολλές πιθανές αιτίες.

Συχνά πρόκειται για συνδυασμό παραγόντων.

Η χαμηλή πρόσληψη φυτικών ινών, η ανεπαρκής πρόσληψη υγρών και η περιορισμένη σωματική δραστηριότητα μπορούν να συμβάλουν.

Το ίδιο μπορεί να συμβεί όταν αγνοούμε συστηματικά την ανάγκη για κένωση ή αλλάζει απότομα η καθημερινή μας ρουτίνα.

Υπάρχουν όμως και άλλες αιτίες.

Ακόμη και ορισμένα φάρμακα μπορούν να προκαλέσουν δυσκοιλιότητα

Ανάμεσα στα φάρμακα και συμπληρώματα που μπορεί να συμβάλουν στη δυσκοιλιότητα βρίσκονται ορισμένα:

• συμπληρώματα σιδήρου,
• αντιόξινα που περιέχουν ασβέστιο ή αλουμίνιο,
• οπιοειδή αναλγητικά,
• αντικαταθλιπτικά,
• αντιχολινεργικά φάρμακα,
• αντισπασμωδικά,
• και ορισμένα φάρμακα για την αρτηριακή πίεση.

Δεν πρέπει όμως κάποιος να διακόψει μόνος του ένα φάρμακο επειδή υποψιάζεται ότι του προκαλεί δυσκοιλιότητα.

Μπορεί να συζητήσει το πρόβλημα με τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό του.

Και ο θυρεοειδής μπορεί να βρίσκεται πίσω από τη δυσκοιλιότητα

Σε ορισμένες περιπτώσεις η επίμονη δυσκοιλιότητα μπορεί να σχετίζεται με κάποια πάθηση.

Ο υποθυρεοειδισμός είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα.

Άλλες πιθανές αιτίες περιλαμβάνουν τον διαβήτη, ορισμένες νευρολογικές παθήσεις, προβλήματα του πυελικού εδάφους, σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου με δυσκοιλιότητα και, σπανιότερα, ανατομικά προβλήματα ή απόφραξη του εντέρου.

Γι’ αυτό η χρόνια ή ξαφνικά εμφανιζόμενη δυσκοιλιότητα δεν πρέπει πάντοτε να αντιμετωπίζεται απλώς με ένα σπιτικό καθαρτικό.

Και τώρα η αλόη: Μπορεί πραγματικά να λειτουργήσει ως καθαρτικό;

Εδώ η απάντηση είναι ενδιαφέρουσα:

ορισμένα μέρη της αλόης μπορούν πράγματι να έχουν ισχυρή καθαρτική δράση.

Αλλά αυτό δεν είναι απαραίτητα καλό νέο.

Το φύλλο της Aloe vera έχει διαφορετικά τμήματα.

Στο εσωτερικό βρίσκεται το διαφανές gel.

Κάτω από την εξωτερική επιφάνεια του φύλλου υπάρχει ένα κιτρινωπό υλικό που ονομάζεται aloe latex.

Το latex περιέχει ανθρακινόνες, μεταξύ των οποίων αλοΐνη, οι οποίες έχουν διεγερτική καθαρτική δράση.

Το gel και το latex της αλόης δεν είναι το ίδιο πράγμα

Αυτή είναι η λεπτομέρεια που λείπει από τις περισσότερες συνταγές του διαδικτύου.

Όταν κάποιος κόβει μόνος του ένα φύλλο αλόης και αφαιρεί το εσωτερικό του, μπορεί να μην είναι εύκολο να γνωρίζει πόσο latex έχει παραμείνει πάνω στο gel.

Και η ισχυρή καθαρτική δράση που ιστορικά συνδέθηκε με την αλόη αφορά κυρίως το latex και τα συστατικά του.

Δεν υπάρχει καλή απόδειξη ότι δύο κουταλιές καθαρού gel αλόης αποτελούν ασφαλή και αποτελεσματική θεραπεία της δυσκοιλιότητας.

Γιατί η από του στόματος χρήση aloe latex χρειάζεται προσοχή

Το National Center for Complementary and Integrative Health των ΗΠΑ προειδοποιεί ότι η λήψη aloe latex από το στόμα μπορεί να προκαλέσει:

• κοιλιακό πόνο,
• έντονες κράμπες,
• και διάρροια.

Η υπερβολική ή ακατάλληλη χρήση μπορεί επίσης να δημιουργήσει άλλα προβλήματα.

Μάλιστα, το 2002 ο αμερικανικός FDA απαίτησε την αφαίρεση του aloe latex από τα μη συνταγογραφούμενα καθαρτικά προϊόντα στις ΗΠΑ επειδή δεν υπήρχαν επαρκή δεδομένα που να τεκμηριώνουν την ασφάλειά του.

Άρα η viral συνταγή με αλόη, λεμόνι και νερό;

Η συνταγή που κυκλοφορεί στο διαδίκτυο συνήθως προτείνει:

2 κουταλιές gel αλόης, χυμό λεμονιού, περίπου 1 λίτρο νερό και προαιρετικά μέλι.

Στη συνέχεια προτείνεται η κατανάλωση πολλών ποτηριών μέσα στην ημέρα.

Δεν υπάρχει επαρκής επιστημονική τεκμηρίωση για να συστήσουμε αυτή τη συνταγή ως θεραπεία της δυσκοιλιότητας.

Ιδιαίτερα όταν το gel αφαιρείται απευθείας από φύλλο στο σπίτι, υπάρχει επιπλέον ζήτημα ως προς την παρουσία latex και αλοΐνης.

Το γεγονός ότι κάποιος μπορεί να εμφανίσει έντονη κένωση ή διάρροια μετά από ένα φυτικό καθαρτικό δεν σημαίνει ότι «έβγαλε τις τοξίνες από το σώμα».

Σημαίνει ότι προκλήθηκε καθαρτική δράση.

Το λεμόνι «καθαρίζει» το έντερο;

Όχι.

Το νερό με λεμόνι μπορεί να είναι ένα ευχάριστο ρόφημα και φυσικά προσφέρει ενυδάτωση.

Δεν διαλύει παλιά κόπρανα, δεν ξεπλένει το παχύ έντερο και δεν αποτοξινώνει το πεπτικό σύστημα.

Αν κάποιος πίνει περισσότερο νερό επειδή του αρέσει η γεύση του λεμονιού, αυτό μπορεί να βοηθήσει έμμεσα στην επαρκή ενυδάτωση.

Το νερό είναι το χρήσιμο κομμάτι αυτής της ιστορίας.

Και το μέλι;

Το μέλι μπορεί να αλλάξει τη γεύση ενός ροφήματος, αλλά δεν μετατρέπει την αλόη και το λεμόνι σε θεραπεία της δυσκοιλιότητας.

Περιέχει κυρίως σάκχαρα και δεν υπάρχει λόγος να προστίθεται σε μεγάλες ποσότητες με την προσδοκία ότι θα «καθαρίσει» το έντερο.

Τι μπορεί πραγματικά να βοηθήσει στη δυσκοιλιότητα;

Για πολλούς ανθρώπους με απλή περιστασιακή δυσκοιλιότητα, οι πρώτες αλλαγές είναι πολύ λιγότερο εντυπωσιακές από μια «θαυματουργή» συνταγή.

Είναι όμως πολύ καλύτερα τεκμηριωμένες.

Οι φυτικές ίνες, η επαρκής πρόσληψη υγρών, η σωματική δραστηριότητα και μια σταθερή ρουτίνα τουαλέτας αποτελούν βασικά πρώτα βήματα.

1. Αυξήστε σταδιακά τις φυτικές ίνες

Οι ενήλικες χρειάζονται γενικά περίπου 22 έως 34 γραμμάρια φυτικών ινών την ημέρα, ανάλογα με την ηλικία και το φύλο.

Καλές πηγές είναι:

• φρούτα, όπως αχλάδια, μήλα και μούρα,
• λαχανικά,
• όσπρια,
• βρώμη και άλλα δημητριακά ολικής άλεσης,
• ξηροί καρποί και σπόροι.

Η αύξηση όμως πρέπει να γίνεται σταδιακά.

Αν ένας άνθρωπος που τρώει ελάχιστες φυτικές ίνες αυξήσει απότομα την ποσότητα, μπορεί να εμφανίσει περισσότερο φούσκωμα και αέρια.

2. Μην ξεχνάτε τα υγρά

Όταν αυξάνονται οι φυτικές ίνες, χρειάζονται και επαρκή υγρά.

Το νερό βοηθά ώστε τα κόπρανα να παραμένουν πιο μαλακά και να αποβάλλονται ευκολότερα.

Δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη ποσότητα νερού που να είναι κατάλληλη για όλους.

Οι ανάγκες εξαρτώνται από την ηλικία, το μέγεθος του σώματος, τη δραστηριότητα, το περιβάλλον και την κατάσταση της υγείας.

3. Η κίνηση μπορεί να βοηθήσει περισσότερο απ’ όσο νομίζουμε

Η τακτική σωματική δραστηριότητα αποτελεί επίσης μέρος των συστάσεων για την πρόληψη και αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας.

Δεν χρειάζεται κάποιος να κάνει εξαντλητική γυμναστική.

Ένα καθημερινό περπάτημα μπορεί να αποτελέσει μια πολύ απλή αρχή.

4. Μην αγνοείτε την ανάγκη για τουαλέτα

Όταν επανειλημμένα αναβάλλουμε την κένωση, μπορεί να δυσκολεύουμε περισσότερο τη φυσιολογική διαδικασία.

Ένα χρήσιμο κόλπο για ορισμένους ανθρώπους είναι να δοκιμάζουν να χρησιμοποιήσουν την τουαλέτα περίπου 15 έως 45 λεπτά μετά το πρωινό.

Το φαγητό ενεργοποιεί φυσιολογικά κινήσεις του παχέος εντέρου μέσω του γαστροκολικού αντανακλαστικού.

Δεν χρειάζεται πίεση ούτε πολύωρο κάθισμα.

Χρειάζεται χρόνος και σταθερή συνήθεια.

5. Ένα μικρό σκαμνάκι στα πόδια μπορεί να κάνει τη διαδικασία ευκολότερη

Η στάση του σώματος στην τουαλέτα μπορεί επίσης να έχει σημασία.

Η τοποθέτηση των ποδιών σε ένα χαμηλό σκαμνάκι ώστε τα γόνατα να βρίσκονται λίγο ψηλότερα μπορεί να κάνει τη στάση πιο άνετη για ορισμένους ανθρώπους.

Το σημαντικό είναι να αποφεύγεται η υπερβολική και παρατεταμένη πίεση.

Τι γίνεται όταν οι αλλαγές στη διατροφή δεν αρκούν;

Υπάρχουν αποτελεσματικές επιλογές για τη δυσκοιλιότητα και δεν χρειάζεται κάποιος να βασίζεται σε αμφίβολες συνταγές.

Ανάλογα με το πρόβλημα, ένας επαγγελματίας υγείας μπορεί να προτείνει συμπλήρωμα φυτικών ινών ή κατάλληλο καθαρτικό.

Υπάρχουν διαφορετικές κατηγορίες, όπως οσμωτικά και διεγερτικά καθαρτικά.

Δεν λειτουργούν όλα με τον ίδιο τρόπο και δεν είναι όλα κατάλληλα για κάθε άνθρωπο.

Σε χρόνια δυσκοιλιότητα υπάρχουν επίσης συνταγογραφούμενες θεραπείες και, όταν υπάρχει δυσλειτουργία των μυών του πυελικού εδάφους, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ειδική θεραπεία με biofeedback.

Γιατί δεν πρέπει να κυνηγάμε το «πλήρες άδειασμα» του εντέρου

Η ιδέα ότι πρέπει να αποβάλλουμε «κιλά παλιών κοπράνων» από ένα φυσιολογικό έντερο είναι ένας από τους πιο επίμονους μύθους γύρω από την αποτοξίνωση.

Το παχύ έντερο δεν χρειάζεται να είναι εντελώς άδειο για να είναι υγιές.

Στην πραγματικότητα, πλήρης καθαρισμός του εντέρου απαιτείται για συγκεκριμένες ιατρικές διαδικασίες, όπως πριν από ορισμένες κολονοσκοπήσεις, και γίνεται με ειδική προετοιμασία.

Αυτό δεν είναι κάτι που χρειάζεται να κάνει ένας υγιής άνθρωπος στην καθημερινότητά του.

Πότε η δυσκοιλιότητα δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί στο σπίτι

Υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες η δυσκοιλιότητα χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν συνοδεύεται από:

• αίμα στα κόπρανα ή αιμορραγία από το ορθό,
• συνεχή ή έντονο κοιλιακό πόνο,
• αδυναμία αποβολής αερίων,
• εμετούς,
• πυρετό,
• ανεξήγητη απώλεια βάρους,
• ή σημαντική και επίμονη αλλαγή στις συνήθειες του εντέρου.

Σε αυτές τις περιπτώσεις δεν δοκιμάζουμε διαδοχικά ισχυρά καθαρτικά ή «φυσικές αποτοξινώσεις».

Χρειάζεται να διερευνηθεί η αιτία.

Και αν δεν έχετε πάει τουαλέτα για αρκετές ημέρες;

Το πόσες ημέρες είναι ανησυχητικές δεν είναι ίδιο για όλους.

Ένας άνθρωπος μπορεί φυσιολογικά να έχει λιγότερες κενώσεις από κάποιον άλλο.

Αν όμως υπάρχει μεγάλη αλλαγή από το συνηθισμένο μοτίβο, έντονο φούσκωμα, πόνος, εμετός ή αδυναμία αποβολής αερίων, χρειάζεται ιατρική εκτίμηση.

Σε σοβαρή παρατεταμένη δυσκοιλιότητα μπορεί να δημιουργηθεί ακόμη και κοπρόσταση, δηλαδή μια σκληρή μάζα κοπράνων που δεν αποβάλλεται φυσιολογικά και μπορεί να χρειάζεται ειδική αντιμετώπιση.

Η αλόη λοιπόν είναι «φυσικό καθαρτικό»;

Η σωστή απάντηση είναι πιο συγκεκριμένη.

Το aloe latex περιέχει ουσίες με ισχυρή διεγερτική καθαρτική δράση, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι αποτελεί ασφαλή σπιτική θεραπεία.

Το καθαρό εσωτερικό gel είναι διαφορετικό προϊόν και δεν διαθέτουμε επαρκή στοιχεία για να το συστήσουμε ως θεραπεία της δυσκοιλιότητας.

Γι’ αυτό και η συνταγή «κόβω φύλλο αλόης, βγάζω δύο κουταλιές και το πίνω πολλές φορές την ημέρα» δεν είναι κάτι που πρέπει να παρουσιάζεται ως ασφαλής μέθοδος.

Ιδιαίτερη προσοχή σε εγκυμοσύνη, θηλασμό και φάρμακα

Η από του στόματος χρήση προϊόντων αλόης χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.

Το NCCIH αναφέρει ότι η αλόη σε gel, latex ή εκχύλισμα ολόκληρου φύλλου μπορεί να μην είναι ασφαλής από το στόμα κατά την εγκυμοσύνη και τον θηλασμό.

Επίσης, φυτικά προϊόντα μπορεί να αλληλεπιδρούν με φάρμακα.

Η υπερβολική χρήση aloe latex μπορεί, μεταξύ άλλων, να αυξήσει τον κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών από συγκεκριμένα καρδιολογικά φάρμακα όπως η διγοξίνη.

Το «φυσικό» δεν σημαίνει πάντοτε «ήπιο»

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο μάθημα από την ιστορία της αλόης.

Ένα φυτό μπορεί να περιέχει ουσίες με πραγματική φαρμακολογική δράση.

Και όταν μια ουσία έχει αρκετή δύναμη ώστε να προκαλέσει έντονη κένωση, έχει αρκετή δύναμη ώστε να προκαλέσει και ανεπιθύμητες ενέργειες.

Η διάρροια δεν είναι απόδειξη ότι μια θεραπεία «δούλεψε τέλεια».

Μπορεί απλώς να σημαίνει ότι το έντερο ερεθίστηκε έντονα.

Τι κρατάμε τελικά για τη δυσκοιλιότητα

Δεν χρειάζεται να «καθαρίσουμε» το παχύ έντερο από ακαθαρσίες.

Δεν υπάρχουν φυσιολογικά στρώματα παλιών κοπράνων που πρέπει να απομακρύνουμε με λεμόνι και αλόη.

Και δεν υπάρχει ένα κουταλάκι που μπορεί να λύσει με ασφάλεια κάθε περίπτωση δυσκοιλιότητας.

Για την απλή περιστασιακή δυσκοιλιότητα, πολύ καλύτερα τεκμηριωμένα πρώτα βήματα είναι οι κατάλληλες φυτικές ίνες, τα επαρκή υγρά, η σωματική δραστηριότητα και μια σταθερή ρουτίνα τουαλέτας.

Όταν αυτά δεν αρκούν, υπάρχουν δοκιμασμένες θεραπευτικές επιλογές που μπορούν να επιλεγούν ανάλογα με την περίπτωση.

Και όταν η δυσκοιλιότητα επιμένει ή συνοδεύεται από ανησυχητικά συμπτώματα, το σημαντικό δεν είναι να «καθαρίσουμε» το έντερο.

Είναι να ανακαλύψουμε γιατί συμβαίνει.

Σημαντικό: Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί ιατρική συμβουλή. Η από του στόματος χρήση aloe latex ή σπιτικών παρασκευασμάτων από φύλλα αλόης δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ακίνδυνη θεραπεία της δυσκοιλιότητας. Αν το πρόβλημα είναι επίμονο, έντονο ή συνοδεύεται από πόνο, εμετό, αίμα στα κόπρανα, πυρετό, απώλεια βάρους ή αδυναμία αποβολής αερίων, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.