Γιατρός αποκαλύπτει τις 4 τροφές που δεν θα ξαναφάει ποτέ μετά τον καρκινο

Γιατρός που πέρασε καρκίνο αποκαλύπτει τις 4 τροφές και ποτά που περιόρισε δραστικά – Τι λέει η επιστήμη

 

Μπορεί η διατροφή να μας προστατεύσει από τον καρκίνο; Δεν υπάρχει καμία τροφή που να προσφέρει απόλυτη προστασία και κανένα τρόφιμο που από μόνο του να καθορίζει αν ένας άνθρωπος θα νοσήσει. Υπάρχουν όμως διατροφικές συνήθειες που έχουν συνδεθεί με μεγαλύτερο ή μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης ορισμένων μορφών καρκίνου.

Η προσωπική ιστορία της δρ. Amy Morris έχει τραβήξει το ενδιαφέρον ακριβώς επειδή συνδυάζει δύο διαφορετικές οπτικές: εκείνη της γιατρού και εκείνη της γυναίκας που χρειάστηκε να περάσει η ίδια από τη διάγνωση και τη θεραπεία του καρκίνου.

Μετά την περιπέτειά της, αποφάσισε να αλλάξει ορισμένες από τις καθημερινές της συνήθειες.

Ανάμεσα στις αλλαγές που έχει περιγράψει είναι τέσσερις συγκεκριμένες κατηγορίες τροφίμων και ποτών που η ίδια επέλεξε να αποφεύγει ή να περιορίζει δραστικά:

τα ζαχαρούχα αναψυκτικά, το επεξεργασμένο κρέας, το πολύ καμένο κρέας και το αλκοόλ.

Πόσο όμως συμφωνούν οι προσωπικές της επιλογές με όσα γνωρίζουμε σήμερα από τις επιστημονικές μελέτες;

Η απάντηση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Η διάγνωση που άλλαξε τη ζωή της

Τα πρώτα συμπτώματα εμφανίστηκαν όταν η δρ. Amy Morris βρισκόταν στον μήνα του μέλιτος.

Στην αρχή, η αύξηση του βάρους και οι συχνές καούρες δεν της φάνηκαν ιδιαίτερα ανησυχητικές.

Όταν όμως αποφάσισε να εξεταστεί, ο υπέρηχος αποκάλυψε έναν πολύ μεγάλο όγκο στην ωοθήκη, διαστάσεων περίπου 21 επί 10 εκατοστών.

Η στιγμή της διάγνωσης ήταν ένα σοκ.

«Είσαι σε σοκ εκείνη τη στιγμή», έχει περιγράψει η ίδια. «Ξάπλωσα στο κρεβάτι και τηλεφώνησα στη μαμά μου – γιατί σε ποιον άλλον να απευθυνθείς;»

Ακολούθησε αξονική τομογραφία και η διάγνωση καρκίνου των ωοθηκών.

Η Morris υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεση του όγκου και της προσβεβλημένης ωοθήκης και στη συνέχεια ακολούθησαν τέσσερις κύκλοι χημειοθεραπείας.

«Η χημειοθεραπεία είναι μαραθώνιος, όχι σπριντ»

Η ίδια γνώριζε ως γιατρός πολλά για τη θεραπεία που επρόκειτο να ακολουθήσει.

Όμως άλλο είναι να γνωρίζεις μια θεραπεία επιστημονικά και άλλο να τη βιώνεις ως ασθενής.

«Η χημειοθεραπεία είναι σκληρή. Ήξερα τι με περίμενε – και αυτό είναι καλό αλλά και κακό. Ήξερα ότι θα είναι μαραθώνιος, όχι σπριντ», έχει πει.

Κατά τη διάρκεια της θεραπείας άρχισε να αντιλαμβάνεται πόσο διαφορετική είναι η εμπειρία του καρκίνου όταν βρίσκεσαι στην άλλη πλευρά του γραφείου.

Οι άνθρωποι γύρω της είχαν πολλές ερωτήσεις.

Τι αισθάνεται ένας ασθενής στη χημειοθεραπεία;

Τι πραγματικά συμβαίνει στο σώμα;

Πόσο δύσκολη είναι η καθημερινότητα;

Τι μπορεί να κάνει κάποιος για να βοηθήσει;

Αυτό την οδήγησε να μιλήσει δημόσια για την εμπειρία της, χρησιμοποιώντας μεταξύ άλλων το διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Η ζωή μετά τον καρκίνο

Μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας, η Morris επέστρεψε σταδιακά στην καθημερινότητά της.

Εργασία, άσκηση και οικογένεια έγιναν ξανά μέρος της ζωής της.

Ως πρώην αθλήτρια άρσης βαρών επέστρεψε και στην προπόνηση, ενώ απέκτησε δύο παιδιά μετά την περιπέτεια της υγείας της.

Η εμπειρία της όμως άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο αντιμετώπιζε αρκετές καθημερινές επιλογές.

Μία από αυτές ήταν η διατροφή.

Οι 4 κατηγορίες που αποφάσισε να περιορίσει ή να αποφεύγει

Η ίδια έχει μιλήσει για τέσσερις συγκεκριμένες κατηγορίες:

1. Ζαχαρούχα αναψυκτικά

2. Επεξεργασμένο κρέας

3. Πολύ καμένο ή απανθρακωμένο κρέας από ψήσιμο σε υψηλές θερμοκρασίες

4. Αλκοόλ

Όμως εδώ χρειάζεται μια κρίσιμη διευκρίνιση.

Αυτές είναι προσωπικές επιλογές μιας γυναίκας που πέρασε καρκίνο. Δεν αποτελούν μια επιστημονική λίστα «τεσσάρων τροφών που προκαλούν καρκίνο».

Για κάθε μία από αυτές τις κατηγορίες, η επιστημονική τεκμηρίωση είναι διαφορετική.

1. Ζαχαρούχα αναψυκτικά: Ποια είναι πραγματικά η σχέση με τον καρκίνο;

Η Morris έχει δηλώσει ότι δεν πίνει αναψυκτικά εδώ και χρόνια, χαρακτηρίζοντάς τα πηγή «κενών» θερμίδων.

Τα ζαχαρούχα αναψυκτικά μπορούν πράγματι να προσφέρουν σημαντικές ποσότητες πρόσθετων σακχάρων και θερμίδων χωρίς να προκαλούν τον ίδιο κορεσμό που προσφέρουν πολλά στερεά τρόφιμα.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι:

«Η ζάχαρη των αναψυκτικών τρέφει τον καρκίνο».

Αυτή είναι μια υπεραπλουστευμένη φράση που συχνά κυκλοφορεί στο διαδίκτυο.

Η American Cancer Society εξηγεί ότι τα πρόσθετα σάκχαρα δεν θεωρείται ότι αυξάνουν άμεσα τον κίνδυνο καρκίνου.

Το πρόβλημα είναι κυρίως διαφορετικό.

Η συστηματική κατανάλωση πολλών θερμίδων και ζαχαρούχων ποτών μπορεί να συμβάλλει στην αύξηση του σωματικού βάρους.

Και το υπερβολικό σωματικό βάρος έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο αρκετών μορφών καρκίνου.

Άρα η σχέση είναι πολύ πιο σύνθετη από το «ήπια αναψυκτικό, άρα θα πάθω καρκίνο».

Δεν χρειάζεται να φοβόμαστε κάθε γραμμάριο ζάχαρης

Ακόμη σημαντικότερο είναι να μην οδηγηθούμε στο άλλο άκρο.

Η φυσική ζάχαρη ενός φρούτου δεν εξισώνεται με ένα ζαχαρούχο αναψυκτικό.

Τα ολόκληρα φρούτα περιέχουν φυτικές ίνες, βιταμίνες, μέταλλα και πολλές άλλες βιοδραστικές ουσίες.

Οι σύγχρονες οδηγίες πρόληψης του καρκίνου ενθαρρύνουν μια διατροφή πλούσια σε φρούτα και λαχανικά.

2. Επεξεργασμένο κρέας: Εδώ τα δεδομένα είναι πολύ ισχυρότερα

Όταν μιλάμε για επεξεργασμένο κρέας, εννοούμε προϊόντα που έχουν υποστεί διαδικασίες όπως αλάτισμα, ωρίμανση, ζύμωση ή κάπνισμα για γεύση ή συντήρηση.

Παραδείγματα είναι:

• μπέικον,
• λουκάνικα,
• σαλάμι,
• χοτ ντογκ,
• ζαμπόν και άλλα αλλαντικά.

Η κατανάλωση επεξεργασμένου κρέατος έχει συνδεθεί ιδιαίτερα με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου και του ορθού.

Η American Cancer Society συστήνει να περιορίζεται ή, ιδανικά, να αποφεύγεται το επεξεργασμένο κρέας.

Τι σημαίνει ότι το επεξεργασμένο κρέας είναι «καρκινογόνο»;

Αυτό το σημείο δημιουργεί τεράστια σύγχυση.

Το επεξεργασμένο κρέας έχει ταξινομηθεί από τον Διεθνή Οργανισμό Έρευνας για τον Καρκίνο ως καρκινογόνο για τον άνθρωπο.

Η ταξινόμηση αυτή αφορά το πόσο ισχυρά είναι τα στοιχεία ότι μπορεί να προκαλέσει καρκίνο και όχι το πόσο επικίνδυνο είναι συγκριτικά με άλλους καρκινογόνους παράγοντες.

Με απλά λόγια, το γεγονός ότι δύο παράγοντες βρίσκονται στην ίδια κατηγορία δεν σημαίνει ότι προκαλούν τον ίδιο αριθμό καρκίνων ή ότι έχουν τον ίδιο βαθμό κινδύνου.

Και το κόκκινο κρέας;

Το κόκκινο κρέας είναι διαφορετική κατηγορία από το επεξεργασμένο.

Περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων:

• μοσχάρι,
• χοιρινό,
• αρνί,
• κατσίκι.

Δεν χρειάζεται να θεωρούμε κάθε κομμάτι κόκκινου κρέατος «απαγορευμένο».

Οι οργανισμοί δημόσιας υγείας δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στο συνολικό διατροφικό πρότυπο και στον περιορισμό της συχνής κατανάλωσης κόκκινου και ιδιαίτερα επεξεργασμένου κρέατος.

3. Καμένο κρέας και BBQ: Τι συμβαίνει όταν το κρέας μαυρίζει;

Εδώ η ιστορία γίνεται λίγο πιο ενδιαφέρουσα.

Όταν κρέας, πουλερικά ή ψάρια μαγειρεύονται σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες, μπορούν να σχηματιστούν χημικές ενώσεις που ονομάζονται ετεροκυκλικές αμίνες (HCAs).

Όταν το λίπος και οι χυμοί του κρέατος πέφτουν πάνω σε φλόγα ή πολύ θερμή επιφάνεια, ο καπνός μπορεί επίσης να περιέχει πολυκυκλικούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες (PAHs), οι οποίοι μπορούν να καταλήξουν στην επιφάνεια του κρέατος.

Σε εργαστηριακές μελέτες, ορισμένες από αυτές τις ουσίες μπορούν να προκαλέσουν μεταβολές στο DNA.

Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να πετάξουμε το BBQ;

Όχι.

Τα στοιχεία στους ανθρώπους δεν μας επιτρέπουν να πούμε ότι ένα ψητό κρέας προκαλεί καρκίνο.

Το National Cancer Institute αναφέρει ότι δεν υπάρχουν σήμερα ομοσπονδιακές οδηγίες που να καθορίζουν συγκεκριμένα επιτρεπτά επίπεδα HCAs και PAHs στα τρόφιμα.

Υπάρχουν όμως πρακτικοί τρόποι να μειωθεί η δημιουργία τους.

Πώς ψήνουμε το κρέας χωρίς να το κάνουμε κάρβουνο;

Μερικές απλές κινήσεις μπορούν να μειώσουν την έκθεση:

• αποφεύγουμε την παρατεταμένη άμεση επαφή με πολύ δυνατή φλόγα,
• δεν αφήνουμε το κρέας να μαυρίζει υπερβολικά,
• το γυρίζουμε συχνότερα κατά το ψήσιμο,
• αφαιρούμε τα έντονα καμένα ή απανθρακωμένα σημεία.

Άρα δεν χρειάζεται να φοβόμαστε κάθε καλοκαιρινό BBQ.

Το θέμα είναι να μη μετατρέπουμε συστηματικά το κρέας σε κάρβουνο.

4. Αλκοόλ: Εδώ η σχέση με τον καρκίνο είναι ξεκάθαρη

Από όλα όσα αναφέρονται στη λίστα, το αλκοόλ είναι ένα από τα σημεία για τα οποία υπάρχει ισχυρή επιστημονική τεκμηρίωση.

Το αλκοόλ είναι γνωστό καρκινογόνο για τον άνθρωπο.

Η κατανάλωσή του έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο καρκίνων, μεταξύ άλλων, του:

• στόματος,
• φάρυγγα,
• λάρυγγα,
• οισοφάγου,
• ήπατος,
• παχέος εντέρου και ορθού,
• μαστού.

Και το κρασί;

Δεν υπάρχει ειδική «ασπίδα» επειδή το αλκοόλ βρίσκεται μέσα σε κρασί.

Μπύρα, κρασί και οινοπνευματώδη περιέχουν αιθανόλη.

Όσον αφορά τον κίνδυνο καρκίνου, το βασικό ζήτημα είναι η ποσότητα αλκοόλ που καταναλώνεται με την πάροδο του χρόνου και όχι αν προέρχεται από κρασί, μπύρα ή άλλο ποτό.

Υπάρχει ασφαλής ποσότητα αλκοόλ για τον καρκίνο;

Η American Cancer Society είναι σαφής:

για την πρόληψη του καρκίνου, το καλύτερο είναι να μην πίνει κάποιος αλκοόλ.

Για όσους επιλέγουν να πίνουν, οι οδηγίες θέτουν όρια κατανάλωσης, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι κάτω από αυτά τα όρια ο κίνδυνος γίνεται μηδενικός.

Για ορισμένες μορφές καρκίνου, ιδιαίτερα τον καρκίνο του μαστού, ακόμη και σχετικά μικρές ποσότητες αλκοόλ έχουν συνδεθεί με αύξηση του κινδύνου.

Ένα σημαντικό σημείο για όσους έχουν ήδη περάσει καρκίνο

Οι ανάγκες ενός ανθρώπου που βρίσκεται σε θεραπεία ή έχει ολοκληρώσει θεραπεία για καρκίνο δεν είναι απαραίτητα ίδιες με εκείνες του γενικού πληθυσμού.

Ο τύπος του καρκίνου, η θεραπεία που έχει προηγηθεί, το σωματικό βάρος, η μυϊκή μάζα, η όρεξη, οι παρενέργειες της θεραπείας και άλλα προβλήματα υγείας μπορούν να αλλάξουν σημαντικά τις διατροφικές ανάγκες.

Γι’ αυτό ένας ασθενής δεν πρέπει να ξεκινά μόνος του πολύ περιοριστικές δίαιτες επειδή διάβασε ότι κάποια τρόφιμα «ταΐζουν τον καρκίνο».

Υπάρχουν πραγματικά «αντικαρκινικές τροφές»;

Στο αρχικό κείμενο αναφέρονται τρόφιμα όπως:

• σμέουρα,
• μαύρα φασόλια,
• αχλάδια,
• μήλα,
• σόγια,
• μπρόκολο,
• λιπαρά ψάρια.

Όλα αυτά μπορούν να αποτελούν μέρος μιας θρεπτικής και ισορροπημένης διατροφής.

Δεν είναι όμως «αντικαρκινικά φάρμακα».

Δεν υπάρχει αποδεδειγμένη τροφή που όταν καταναλώνεται να εμποδίζει από μόνη της την εμφάνιση καρκίνου ή να καταστρέφει έναν υπάρχοντα καρκίνο.

Το μπρόκολο έχει όντως ενδιαφέρον, αλλά όχι μαγικές ιδιότητες

Το μπρόκολο και τα υπόλοιπα σταυρανθή λαχανικά περιέχουν φυτικές ίνες, βιταμίνες και φυτοχημικές ουσίες που μελετώνται για πιθανές βιολογικές επιδράσεις.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι μια μεγάλη μερίδα μπρόκολο μπορεί να «σκοτώσει καρκινικά κύτταρα» μέσα στο ανθρώπινο σώμα.

Ένα αποτέλεσμα που παρατηρείται σε κύτταρα μέσα σε εργαστήριο δεν μεταφράζεται αυτόματα σε θεραπεία για έναν άνθρωπο.

Τα μούρα, τα μήλα και τα αχλάδια έχουν ένα μεγάλο πλεονέκτημα

Δεν χρειάζεται να τους αποδώσουμε υπερφυσικές ιδιότητες για να είναι καλές επιλογές.

Προσφέρουν φυτικές ίνες και μια ποικιλία φυτικών ενώσεων και μπορούν να αποτελούν μέρος ενός διατροφικού προτύπου πλούσιου σε ολόκληρα φυτικά τρόφιμα.

Οι οργανισμοί πρόληψης του καρκίνου δεν προτείνουν ένα συγκεκριμένο «θαυματουργό φρούτο».

Προτείνουν ποικιλία φρούτων και λαχανικών.

Και η σόγια;

Η σόγια συχνά προκαλεί φόβο, ιδιαίτερα λόγω των ισοφλαβονών που περιέχει.

Δεν υπάρχει λόγος οι περισσότεροι άνθρωποι να θεωρούν φυσικά τρόφιμα σόγιας, όπως tofu, edamame ή γάλα σόγιας, «τροφές που προκαλούν καρκίνο».

Η σόγια μπορεί να αποτελεί πηγή φυτικής πρωτεΐνης μέσα σε μια ισορροπημένη διατροφή.

Για ασθενείς με συγκεκριμένο ορμονοεξαρτώμενο καρκίνο ή ειδικές ιατρικές ανάγκες, εξατομικευμένες ερωτήσεις καλό είναι να συζητούνται με την ογκολογική ομάδα.

Η μεγάλη εικόνα είναι σημαντικότερη από μία τροφή

Αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό μήνυμα.

Οι επιστήμονες δεν εξετάζουν πλέον μόνο αν «το τρόφιμο Χ προκαλεί καρκίνο».

Εξετάζουν συνολικά το διατροφικό πρότυπο ενός ανθρώπου.

Η American Cancer Society προτείνει ένα πρότυπο διατροφής που δίνει έμφαση σε:

• ποικιλία λαχανικών,
• ολόκληρα φρούτα,
• όσπρια,
• δημητριακά ολικής άλεσης,
• και θρεπτικές πηγές πρωτεΐνης.

Παράλληλα συνιστά περιορισμό του κόκκινου και επεξεργασμένου κρέατος, των ζαχαρούχων ποτών και των ιδιαίτερα επεξεργασμένων τροφίμων.

Δεν είναι μόνο το φαγητό

Η πρόληψη του καρκίνου δεν χωρά σε μια λίστα supermarket.

Το κάπνισμα, το σωματικό βάρος, η σωματική δραστηριότητα, το αλκοόλ, η έκθεση στον ήλιο, ορισμένες λοιμώξεις, περιβαλλοντικές και επαγγελματικές εκθέσεις, η ηλικία και η κληρονομικότητα μπορούν επίσης να επηρεάζουν τον κίνδυνο.

Και φυσικά δεν είναι όλοι οι παράγοντες κινδύνου ελέγξιμοι.

Ένας άνθρωπος μπορεί να ακολουθεί έναν εξαιρετικά υγιεινό τρόπο ζωής και παρ’ όλα αυτά να εμφανίσει καρκίνο.

Αντίστοιχα, το ότι κάποιος έτρωγε κάποιο συγκεκριμένο τρόφιμο δεν σημαίνει ότι αυτό «του προκάλεσε» τον καρκίνο.

Γιατί έχει σημασία το σωματικό βάρος;

Η διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους αποτελεί σημαντικό κομμάτι των διεθνών οδηγιών για την πρόληψη του καρκίνου.

Το υπερβολικό σωματικό λίπος έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο αρκετών τύπων καρκίνου.

Αυτός είναι και ένας από τους λόγους που τα ζαχαρούχα ποτά και τα τρόφιμα με πολλές θερμίδες και μικρή θρεπτική αξία συστήνεται να περιορίζονται.

Η άσκηση αποτελεί επίσης μέρος της πρόληψης

Η σωματική δραστηριότητα δεν βοηθά μόνο στη διαχείριση του βάρους.

Η τακτική άσκηση έχει συνδεθεί με χαμηλότερο κίνδυνο αρκετών μορφών καρκίνου και αποτελεί βασικό κομμάτι των σύγχρονων συστάσεων πρόληψης.

Για τους ενήλικες, η American Cancer Society συστήνει περίπου 150 έως 300 λεπτά μέτριας έντασης δραστηριότητας την εβδομάδα ή 75 έως 150 λεπτά έντονης δραστηριότητας, ή συνδυασμό των δύο.

Τι δεν πρέπει να κάνει ένας ασθενής με καρκίνο

Η διάγνωση δημιουργεί φυσιολογικά την ανάγκη να κάνει κανείς «ό,τι περνά από το χέρι του».

Αυτό όμως μπορεί να οδηγήσει ανθρώπους σε ακραίες δίαιτες, νηστείες, αποτοξινώσεις και συμπληρώματα που υπόσχονται ότι «λιμοκτονούν» τον καρκίνο.

Καμία ειδική δίαιτα ή μεμονωμένη τροφή δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως υποκατάστατο της ογκολογικής θεραπείας.

Μάλιστα, κατά τη διάρκεια της θεραπείας, η διατήρηση επαρκούς πρόσληψης θερμίδων και πρωτεΐνης μπορεί να είναι εξαιρετικά σημαντική.

Οι διατροφικές ανάγκες πρέπει να εξατομικεύονται με τον ογκολόγο και, όταν χρειάζεται, κλινικό διαιτολόγο με εμπειρία στην ογκολογία.

Οι 4 επιλογές της γιατρού και τι κρατάμε από καθεμία

Αν θέλουμε να συμπυκνώσουμε το μήνυμα της ιστορίας χωρίς υπερβολές:

Αναψυκτικά: Δεν θεωρούνται άμεση αιτία καρκίνου, αλλά η συχνή κατανάλωση ζαχαρούχων ποτών μπορεί να συμβάλλει σε αυξημένη πρόσληψη θερμίδων και σωματικό βάρος.

Επεξεργασμένο κρέας: Υπάρχει ισχυρή επιστημονική τεκμηρίωση που το συνδέει ιδιαίτερα με καρκίνο του παχέος εντέρου και του ορθού και συστήνεται περιορισμός ή αποφυγή.

Πολύ καμένο κρέας: Το ψήσιμο σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες και η απανθράκωση μπορούν να δημιουργήσουν HCAs και PAHs. Αποφεύγουμε το υπερβολικό κάψιμο χωρίς να χρειάζεται να φοβόμαστε κάθε ψητό φαγητό.

Αλκοόλ: Είναι αποδεδειγμένος καρκινογόνος παράγοντας. Για την πρόληψη του καρκίνου, όσο λιγότερο τόσο καλύτερα και η αποφυγή του μειώνει την έκθεση στον συγκεκριμένο παράγοντα κινδύνου.

Το συμπέρασμα

Η ιστορία της δρ. Amy Morris έχει δύναμη επειδή δείχνει πώς μια σοβαρή διάγνωση μπορεί να αλλάξει την οπτική ενός ανθρώπου απέναντι στις καθημερινές του επιλογές.

Όμως η επιστήμη της πρόληψης του καρκίνου δεν χωρίζεται σε «καλές» και «κακές» τροφές.

Δεν υπάρχει μία τροφή που προκαλεί από μόνη της καρκίνο και δεν υπάρχει μία τροφή που μπορεί να μας προστατεύσει από αυτόν.

Υπάρχουν όμως συνήθειες που μπορούν να μετακινήσουν τον κίνδυνο προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση.

Η ισχυρότερη τεκμηρίωση από τη συγκεκριμένη λίστα αφορά το επεξεργασμένο κρέας και το αλκοόλ, ενώ η αποφυγή της υπερβολικής απανθράκωσης του κρέατος και ο περιορισμός ζαχαρούχων ποτών αποτελούν λογικές επιλογές μέσα σε ένα συνολικά υγιεινό διατροφικό πρότυπο.

Το σημαντικότερο δεν είναι να ψάχνουμε μία «αντικαρκινική» τροφή, αλλά να κοιτάζουμε ολόκληρη τη διατροφή και τον τρόπο ζωής μας.

Περισσότερα φυτικά τρόφιμα, ολόκληρα φρούτα, λαχανικά, όσπρια και δημητριακά ολικής άλεσης, λιγότερο επεξεργασμένο κρέας, περιορισμός του αλκοόλ, τακτική σωματική δραστηριότητα και διατήρηση υγιούς βάρους αποτελούν πολύ πιο τεκμηριωμένη προσέγγιση από οποιαδήποτε «μαγική» λίστα τροφίμων.

Σημαντικό: Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα. Η διατροφή δεν αντικαθιστά τον προσυμπτωματικό έλεγχο, την ιατρική παρακολούθηση ή τη θεραπεία του καρκίνου. Οι άνθρωποι που βρίσκονται σε θεραπεία ή έχουν ιστορικό καρκίνου πρέπει να συζητούν σημαντικές αλλαγές στη διατροφή και τη χρήση συμπληρωμάτων με την ογκολογική τους ομάδα.