Σιδηροπενία: 9 σημάδια που πολλοί περνούν για απλή κούραση

Σιδηροπενία: Τα 9 σημάδια που μπορεί να στέλνει το σώμα σας πριν το καταλάβετε

Νιώθετε συνεχώς κουρασμένοι, ζαλίζεστε εύκολα, λαχανιάζετε περισσότερο από παλιά ή παρατηρείτε ότι τα μαλλιά σας πέφτουν περισσότερο; Αυτά τα συμπτώματα μπορεί να έχουν πολλές διαφορετικές αιτίες, όμως μία από τις συχνότερες είναι η έλλειψη σιδήρου.

Η σιδηροπενία είναι ιδιαίτερα συχνή και σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να εξελίσσεται αργά, με αποτέλεσμα τα πρώτα σημάδια να περνούν απαρατήρητα.

Όταν η έλλειψη σιδήρου γίνει αρκετά σημαντική ώστε να επηρεάσει την παραγωγή αιμοσφαιρίνης, μπορεί να εμφανιστεί σιδηροπενική αναιμία.

Η αιμοσφαιρίνη είναι η ουσία των ερυθρών αιμοσφαιρίων που επιτρέπει τη μεταφορά οξυγόνου στους ιστούς.

Όταν λοιπόν δεν υπάρχει αρκετός σίδηρος, το σώμα δυσκολεύεται να μεταφέρει το οξυγόνο τόσο αποτελεσματικά όσο πριν.

Γιατί ο σίδηρος είναι τόσο σημαντικός

Ο σίδηρος είναι απαραίτητος για την παραγωγή της αιμοσφαιρίνης.

Χωρίς επαρκή ποσότητα σιδήρου, ο οργανισμός δεν μπορεί να παράγει αρκετά υγιή ερυθρά αιμοσφαίρια.

Αυτό μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα μειωμένη μεταφορά οξυγόνου σε όλο το σώμα.

Και τότε μπορεί να αρχίσουν να εμφανίζονται συμπτώματα όπως:

• κούραση,
• αδυναμία,
• δύσπνοια,
• ζάλη,
• ταχυπαλμία.

Στην αρχή, όμως, τα συμπτώματα μπορεί να είναι τόσο ήπια ώστε να μην τα προσέξει κάποιος.

1. Κούραση που δεν εξηγείται εύκολα

Ένα από τα πιο συχνά σημάδια είναι η έντονη και επίμονη κόπωση.

Δεν μιλάμε απλώς για την κούραση μετά από μια δύσκολη ημέρα.

Μερικοί άνθρωποι αισθάνονται ότι ξυπνούν ήδη κουρασμένοι ή ότι εξαντλούνται πολύ πιο εύκολα από ό,τι στο παρελθόν.

Η έλλειψη σιδήρου μπορεί να μειώσει την ικανότητα του αίματος να μεταφέρει επαρκές οξυγόνο στους ιστούς, προκαλώντας αδυναμία και έλλειψη ενέργειας.

2. Ζάλη ή αίσθημα ότι «φεύγει» το κεφάλι

Η ζάλη και η ελαφριά αστάθεια μπορούν επίσης να εμφανιστούν σε άτομα με σιδηροπενική αναιμία.

Κάποιος μπορεί να αισθάνεται ότι πρέπει να καθίσει όταν σηκώνεται, ότι κουράζεται εύκολα ή ότι το κεφάλι του «βαραίνει».

Φυσικά, η ζάλη έχει πολλές πιθανές αιτίες και δεν σημαίνει αυτόματα έλλειψη σιδήρου.

Όταν όμως επιμένει και συνοδεύεται από κόπωση, αδυναμία ή λαχάνιασμα, αξίζει να συζητηθεί με γιατρό.

3. Λαχάνιασμα σε δραστηριότητες που παλιά ήταν εύκολες

Ανεβαίνετε λίγα σκαλιά και αισθάνεστε ότι λαχανιάζετε περισσότερο από ό,τι παλιότερα;

Η δύσπνοια μπορεί να είναι ένα από τα συμπτώματα της αναιμίας.

Όταν το αίμα μεταφέρει λιγότερο οξυγόνο, το σώμα προσπαθεί να αντισταθμίσει την κατάσταση.

Έτσι, ακόμη και συνηθισμένες δραστηριότητες μπορεί να φαίνονται πιο κουραστικές.

Η νέα ή έντονη δύσπνοια όμως χρειάζεται πάντα ιατρική αξιολόγηση, ειδικά αν συνοδεύεται από πόνο στο στήθος ή σοβαρή αδιαθεσία.

4. Ταχυπαλμίες ή έντονοι χτύποι της καρδιάς

Μερικοί άνθρωποι με σιδηροπενική αναιμία παρατηρούν ότι η καρδιά τους χτυπά πιο γρήγορα ή πιο έντονα.

Οι ταχυπαλμίες είναι ένας τρόπος με τον οποίο ο οργανισμός μπορεί να προσπαθήσει να αντισταθμίσει τη μειωμένη μεταφορά οξυγόνου.

Η Mayo Clinic και το NHS περιλαμβάνουν τις αισθητές καρδιακές παλμικές κινήσεις μεταξύ των πιθανών συμπτωμάτων της σιδηροπενικής αναιμίας.

Ωστόσο, οι ταχυπαλμίες έχουν πολλές διαφορετικές αιτίες και δεν πρέπει να αποδίδονται μόνο στον σίδηρο χωρίς εξέταση.

5. Πιο χλωμό δέρμα από το συνηθισμένο

Η ωχρότητα είναι ακόμη ένα κλασικό σύμπτωμα της αναιμίας.

Μπορεί να γίνει περισσότερο αισθητή στο πρόσωπο, στα χείλη ή στο εσωτερικό των βλεφάρων.

Δεν είναι πάντα εύκολο να εντοπιστεί και διαφέρει σημαντικά ανάλογα με τον φυσικό τόνο του δέρματος.

Η ξαφνική ή έντονη ωχρότητα μαζί με αδυναμία και κούραση είναι ένας ακόμη λόγος για να γίνει αιματολογικός έλεγχος.

6. Κρύα χέρια και πόδια

Μερικοί άνθρωποι με έλλειψη σιδήρου παρατηρούν ότι τα χέρια και τα πόδια τους είναι συχνά κρύα.

Η Mayo Clinic αναφέρει τα κρύα άκρα μεταξύ των πιθανών συμπτωμάτων της σιδηροπενικής αναιμίας.

Φυσικά, αυτό από μόνο του δεν αποτελεί ένδειξη ότι κάποιος έχει αναιμία.

Αν όμως συνυπάρχει με επίμονη κόπωση, ζάλη ή δύσπνοια, μπορεί να αποτελεί μέρος της συνολικής εικόνας.

7. Τριχόπτωση που φαίνεται πιο έντονη από πριν

Η τριχόπτωση είναι ένα σύμπτωμα που ανησυχεί ιδιαίτερα πολλές γυναίκες και άνδρες.

Σύμφωνα με το NHS, η σιδηροπενική αναιμία μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να σχετίζεται με αυξημένη απώλεια μαλλιών.

Η Cleveland Clinic επίσης αναφέρει ότι η έλλειψη σιδήρου μπορεί να συμβάλει σε συγκεκριμένους τύπους τριχόπτωσης, ιδιαίτερα στις γυναίκες.

Η τριχόπτωση όμως έχει πολλές άλλες αιτίες, όπως ορμονικές αλλαγές, θυρεοειδικές διαταραχές, στρες και άλλες ελλείψεις.

Γι’ αυτό δεν μπορεί να γίνει διάγνωση μόνο από τα μαλλιά.

8. Εύθραυστα ή παράξενα νύχια

Τα νύχια μπορεί επίσης να δώσουν κάποια σημάδια.

Σε σιδηροπενική αναιμία μπορεί να εμφανιστούν εύθραυστα νύχια ή, πιο σπάνια, αλλαγές στο σχήμα τους.

Το NHS αναφέρει ακόμη και τα λεγόμενα «κουταλοειδή» νύχια ως λιγότερο συχνό εύρημα.

Οι αλλαγές στα νύχια δεν είναι ειδικές μόνο για τον σίδηρο και μπορούν να οφείλονται σε πολλούς άλλους παράγοντες.

9. Μια παράξενη επιθυμία να μασάτε πάγο

Αυτό είναι ίσως το πιο παράξενο σημάδι.

Σε ορισμένους ανθρώπους με σιδηροπενία εμφανίζεται η λεγόμενη pica, δηλαδή έντονη επιθυμία για ουσίες που κανονικά δεν θεωρούνται τροφή.

Ένα από τα πιο γνωστά παραδείγματα είναι η συνεχής επιθυμία για μάσημα πάγου.

Άλλοι μπορεί να επιθυμούν ακόμη πιο ασυνήθιστα πράγματα, όπως χώμα ή άμυλο.

Η επιθυμία για πάγο δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει σιδηροπενία, αλλά είναι ένα σύμπτωμα που οι γιατροί γνωρίζουν καλά και αξίζει να αναφερθεί.

Και τα «ανήσυχα πόδια» μπορεί να σχετίζονται

Ένα ακόμη σύμπτωμα που αναφέρεται τόσο από τη Mayo Clinic όσο και από το NHS είναι το σύνδρομο ανήσυχων ποδιών.

Πρόκειται για μια έντονη ανάγκη να κινεί κάποιος τα πόδια του, συχνά όταν κάθεται ή ξαπλώνει.

Μπορεί να συνοδεύεται από δυσάρεστες αισθήσεις και να γίνεται πιο έντονο τη νύχτα.

Η έλλειψη σιδήρου δεν είναι η μοναδική αιτία, αλλά μπορεί να σχετίζεται με το σύνδρομο σε ορισμένους ανθρώπους.

Ποιοι έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν σιδηροπενία

Υπάρχουν ορισμένες ομάδες ανθρώπων που έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο.

Μεταξύ αυτών είναι:

• γυναίκες με έντονη ή παρατεταμένη περίοδο,
• έγκυες γυναίκες,
• άνθρωποι που δεν λαμβάνουν αρκετό σίδηρο από τη διατροφή,
• άτομα με κοιλιοκάκη ή άλλες παθήσεις που επηρεάζουν την απορρόφηση θρεπτικών συστατικών,
• άτομα που έχουν υποβληθεί σε ορισμένες επεμβάσεις στο στομάχι ή στο έντερο,
• συχνοί αιμοδότες,
• άνθρωποι που έχουν χρόνια απώλεια αίματος.

Η απώλεια αίματος αποτελεί μία από τις συχνότερες αιτίες σιδηροπενικής αναιμίας.

Η έντονη περίοδος είναι πολύ συχνή αιτία

Οι γυναίκες που έχουν πολύ βαριά έμμηνο ρύση μπορεί να χάνουν αρκετό αίμα ώστε σταδιακά να εξαντλούνται τα αποθέματα σιδήρου.

Το NHS χαρακτηρίζει τις βαριές περιόδους ως πολύ συχνή αιτία σιδηροπενικής αναιμίας.

Αν μια γυναίκα έχει πολύ έντονη περίοδο και ταυτόχρονα παρουσιάζει κόπωση, ζάλη, αδυναμία ή λαχάνιασμα, είναι λογικό να το συζητήσει με τον γιατρό της.

Δεν φταίει πάντα η διατροφή

Ένα συχνό λάθος είναι να πιστεύουμε ότι η έλλειψη σιδήρου σημαίνει απαραίτητα ότι κάποιος δεν τρώει σωστά.

Δεν είναι πάντα έτσι.

Η σιδηροπενία μπορεί να προκύψει από απώλεια αίματος, μειωμένη απορρόφηση του σιδήρου ή αυξημένες ανάγκες του οργανισμού.

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να υπάρχει μικρή αλλά χρόνια αιμορραγία από το πεπτικό σύστημα.

Αυτός είναι ένας από τους λόγους που οι γιατροί δεν περιορίζονται μόνο στο να δώσουν σίδηρο, αλλά προσπαθούν να βρουν και την αιτία.

Μπορεί η έλλειψη σιδήρου να υπάρχει χωρίς αναιμία;

Ναι.

Τα αποθέματα σιδήρου μπορούν να αρχίσουν να μειώνονται πριν πέσει αρκετά η αιμοσφαιρίνη ώστε να διαγνωστεί αναιμία.

Γι’ αυτό η αξιολόγηση δεν γίνεται μόνο με βάση το πώς αισθάνεται κάποιος.

Οι αιματολογικές εξετάσεις είναι αυτές που μπορούν να δείξουν αν υπάρχει πραγματικά έλλειψη.

Ποιες εξετάσεις χρησιμοποιούνται

Η διάγνωση συνήθως ξεκινά με γενική εξέταση αίματος.

Ο γιατρός μπορεί να ελέγξει μεταξύ άλλων:

• αιμοσφαιρίνη,
• αιματοκρίτη,
• μέγεθος και χαρακτηριστικά των ερυθρών αιμοσφαιρίων,
• φερριτίνη, η οποία σχετίζεται με τα αποθέματα σιδήρου.

Ανάλογα με τα αποτελέσματα και το ιστορικό, μπορεί να χρειαστούν επιπλέον εξετάσεις για να βρεθεί γιατί μειώθηκε ο σίδηρος.

Τι είναι η φερριτίνη

Η φερριτίνη είναι μια πρωτεΐνη που αποθηκεύει σίδηρο στον οργανισμό.

Η μέτρησή της χρησιμοποιείται συχνά για να αξιολογηθούν τα αποθέματα σιδήρου.

Δεν είναι όμως μια εξέταση που πρέπει να ερμηνεύεται μόνη της, καθώς διάφορες καταστάσεις μπορούν να επηρεάσουν τα επίπεδά της.

Γι’ αυτό τα αποτελέσματα πρέπει να αξιολογούνται μαζί με τις υπόλοιπες εξετάσεις και το ιατρικό ιστορικό.

 

Μην παίρνετε σίδηρο μόνοι σας επειδή νιώθετε κουρασμένοι

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό.

Η κούραση δεν σημαίνει αυτόματα ότι κάποιος έχει έλλειψη σιδήρου.

Και τα συμπληρώματα σιδήρου δεν είναι κάτι που πρέπει να λαμβάνεται χωρίς λόγο.

Η Mayo Clinic προειδοποιεί ότι η υπερβολική συσσώρευση σιδήρου στον οργανισμό μπορεί να είναι επιβλαβής και να προκαλέσει βλάβες σε όργανα όπως το ήπαρ.

Πρώτα χρειάζεται διάγνωση και μετά η κατάλληλη θεραπεία.

Πώς αντιμετωπίζεται

Η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία και τη σοβαρότητα της έλλειψης.

Σε αρκετές περιπτώσεις ο γιατρός μπορεί να συστήσει συμπλήρωμα σιδήρου.

Σε άλλες μπορεί να χρειαστεί θεραπεία της αιτίας της απώλειας αίματος ή της μειωμένης απορρόφησης.

Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί ενδοφλέβιος σίδηρος.

Το σημαντικό είναι να μη διορθώνεται μόνο ο αριθμός στις εξετάσεις, αλλά να αναζητείται και γιατί έπεσε.

Ποιες τροφές περιέχουν σίδηρο

Σίδηρο περιέχουν αρκετές τροφές.

Μεταξύ αυτών:

• κρέας και πουλερικά,
• αυγά,
• όσπρια,
• πράσινα φυλλώδη λαχανικά,
• εμπλουτισμένα δημητριακά και ψωμί,
• αποξηραμένα φρούτα.

Η βιταμίνη C μπορεί να βοηθήσει την απορρόφηση του σιδήρου από φυτικές τροφές.

Τσάι και καφές μπορεί να επηρεάζουν την απορρόφηση

Το NHS επισημαίνει ότι μεγάλες ποσότητες τσαγιού και καφέ μπορούν να δυσκολέψουν την απορρόφηση σιδήρου, ιδιαίτερα όταν καταναλώνονται μαζί με γεύματα ή συμπληρώματα σιδήρου.

Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει όλοι να τα κόψουν.

Αν όμως κάποιος έχει επιβεβαιωμένη σιδηροπενία, ο γιατρός ή ο διαιτολόγος μπορεί να του δώσει συγκεκριμένες οδηγίες για το πώς να τα καταναλώνει.

Πότε η κούραση χρειάζεται έλεγχο

Η κούραση είναι πολύ συχνό σύμπτωμα και μπορεί να σχετίζεται με πολλά πράγματα.

Ύπνο.

Άγχος.

Θυρεοειδή.

Λοιμώξεις.

Ελλείψεις βιταμινών.

Αναιμία.

Και πολλές άλλες καταστάσεις.

Αν όμως η κόπωση επιμένει για εβδομάδες, χειροτερεύει ή συνοδεύεται από λαχάνιασμα, ζάλη, ωχρότητα ή έντονες ταχυπαλμίες, είναι σωστό να γίνει ιατρικός έλεγχος.

Πότε χρειάζεται πιο άμεση ιατρική βοήθεια

Η σιδηροπενία συνήθως δεν αποτελεί επείγουσα κατάσταση.

Ωστόσο, συμπτώματα όπως έντονος πόνος στο στήθος, σοβαρή δύσπνοια, λιποθυμία ή πολύ γρήγορος ή ακανόνιστος καρδιακός ρυθμός χρειάζονται άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Δεν πρέπει να θεωρούμε ότι ένα σοβαρό σύμπτωμα οφείλεται απλώς σε «χαμηλό σίδηρο».

Τα συμπτώματα από μόνα τους δεν αρκούν

Το πιο σημαντικό πράγμα που πρέπει να θυμόμαστε είναι ότι σχεδόν όλα τα συμπτώματα της σιδηροπενίας μπορούν να εμφανιστούν και σε άλλες καταστάσεις.

Η κούραση δεν αποδεικνύει έλλειψη σιδήρου.

Η τριχόπτωση δεν αποδεικνύει έλλειψη σιδήρου.

Οι ταχυπαλμίες δεν αποδεικνύουν έλλειψη σιδήρου.

Η διάγνωση γίνεται με ιατρική αξιολόγηση και εξετάσεις αίματος.

Το συμπέρασμα

Η έλλειψη σιδήρου μπορεί να εξελίσσεται αργά και για μεγάλο χρονικό διάστημα να προκαλεί συμπτώματα που κάποιος αποδίδει απλώς στην κούραση της καθημερινότητας.

Επίμονη κόπωση, αδυναμία, ζάλη, λαχάνιασμα, ταχυπαλμίες, ωχρότητα, κρύα άκρα, αλλαγές στα νύχια ή αυξημένη τριχόπτωση μπορούν να αποτελούν μέρος της εικόνας.

Ακόμη και μια ασυνήθιστη επιθυμία για μάσημα πάγου μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να συνδέεται με σιδηροπενία.

Το σημαντικό όμως είναι να μην προσπαθήσουμε να κάνουμε μόνοι μας διάγνωση ή να αρχίσουμε συμπληρώματα χωρίς εξετάσεις.

Ένας απλός αιματολογικός έλεγχος μπορεί να δείξει αν υπάρχει αναιμία και να βοηθήσει τον γιατρό να αποφασίσει αν χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.

Και όταν επιβεβαιώνεται έλλειψη σιδήρου, το επόμενο βήμα δεν είναι μόνο να αυξηθεί ο σίδηρος.

Είναι να βρεθεί και η αιτία που τον οδήγησε να πέσει.

Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξέταση, τη διάγνωση ή τη θεραπεία από επαγγελματία υγείας. Μην ξεκινάτε συμπληρώματα σιδήρου χωρίς ιατρική καθοδήγηση.