Σας τρώει ξαφνικά το σώμα και εμφανίζονται αυτά τα εξογκώματα; Τι μπορεί να σημαίνει

 

Μπορεί να εμφανιστούν μέσα σε λίγα λεπτά. Το δέρμα αρχίζει να σας τρώει και ξαφνικά βλέπετε υπερυψωμένα «εξογκώματα» ή πλάκες που μπορεί να αλλάζουν θέση και να εξαφανίζονται τόσο γρήγορα όσο εμφανίστηκαν. Πρόκειται συχνά για κνίδωση, μια πολύ συνηθισμένη δερματική αντίδραση που στις περισσότερες περιπτώσεις δεν είναι επικίνδυνη. Υπάρχει όμως μία περίπτωση στην οποία χρειάζεται άμεση βοήθεια.

Η κνίδωση, γνωστή διεθνώς ως urticaria ή hives, χαρακτηρίζεται από την ξαφνική εμφάνιση υπερυψωμένων πομφών ή πλακών στο δέρμα.

Συχνά προκαλούν έντονο κνησμό, ενώ μερικοί άνθρωποι περιγράφουν περισσότερο αίσθημα καύσου ή τσιμπήματος.

Μπορούν να εμφανιστούν σχεδόν οπουδήποτε στο σώμα.

Κοιλιά, πλάτη, στήθος, χέρια και πόδια είναι συνηθισμένα σημεία, αλλά η εικόνα μπορεί να διαφέρει σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Πώς καταλαβαίνουμε ότι μπορεί να είναι κνίδωση;

Ένα από τα χαρακτηριστικότερα στοιχεία της κνίδωσης είναι ότι οι πομφοί εμφανίζονται και εξαφανίζονται γρήγορα.

Μία μεμονωμένη πομφή συνήθως υποχωρεί μέσα σε λιγότερο από 24 ώρες.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ολόκληρο το επεισόδιο τελειώνει μέσα σε μία ημέρα.

Ένας πομφός μπορεί να εξαφανιστεί από το χέρι και λίγο αργότερα να εμφανιστούν καινούργιοι στην κοιλιά, την πλάτη ή τα πόδια.

Έτσι, σε ορισμένους ανθρώπους το εξάνθημα μοιάζει να «μετακινείται».

Πώς μοιάζουν αυτά τα εξογκώματα;

Οι πομφοί μπορεί να είναι πολύ μικροί ή αρκετά μεγάλοι.

Μπορούν επίσης να ενωθούν μεταξύ τους και να σχηματίσουν μεγαλύτερες υπερυψωμένες περιοχές.

Σε ανοιχτόχρωμο δέρμα μπορεί να φαίνονται ροζ ή κόκκινοι.

Σε πιο σκούρους φωτότυπους μπορεί να έχουν το ίδιο χρώμα με το υπόλοιπο δέρμα ή να φαίνονται ελαφρώς πιο ανοιχτοί ή πιο σκούροι.

Γι’ αυτό το χρώμα από μόνο του δεν αρκεί για να αναγνωρίσουμε την κνίδωση.

Πολύ πιο χαρακτηριστικά είναι η υπερύψωση, ο έντονος κνησμός και το γεγονός ότι οι μεμονωμένες βλάβες εμφανίζονται και εξαφανίζονται γρήγορα.

Γιατί προκαλεί τόσο έντονη φαγούρα;

Κατά την κνίδωση ενεργοποιούνται κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος, ιδιαίτερα τα μαστοκύτταρα.

Απελευθερώνονται ουσίες όπως η ισταμίνη.

Η ισταμίνη προκαλεί διαστολή και αυξημένη διαπερατότητα μικρών αιμοφόρων αγγείων του δέρματος.

Υγρό περνά στους γύρω ιστούς και δημιουργείται ο χαρακτηριστικός υπερυψωμένος πομφός.

Η ίδια διαδικασία συμβάλλει στον έντονο κνησμό.

Κνίδωση και αγγειοοίδημα δεν είναι ακριβώς το ίδιο

Αυτή είναι μια σημαντική διάκριση.

Η κνίδωση αφορά κυρίως τις επιφανειακές πομφές και πλάκες του δέρματος.

Το αγγειοοίδημα είναι βαθύτερο πρήξιμο στους ιστούς.

Μπορεί να εμφανιστεί μαζί με κνίδωση ή και χωρίς αυτή.

Συχνά επηρεάζει:

• τα χείλη,
• τα βλέφαρα,
• τη γλώσσα,
• τα χέρια ή τα πόδια,
• και σε ορισμένες περιπτώσεις τον λαιμό.

Ένα ελαφρύ πρήξιμο σε κάποιο σημείο δεν σημαίνει αυτομάτως ότι υπάρχει κίνδυνος.

Όταν όμως επηρεάζονται η γλώσσα, το στόμα ή ο λαιμός, η κατάσταση αλλάζει.

Το σημάδι που δεν πρέπει να περιμένετε να περάσει

Αν μαζί με την κνίδωση εμφανιστεί ξαφνικό πρήξιμο στα χείλη, στη γλώσσα, στο στόμα ή στον λαιμό, δυσκολία στην αναπνοή ή στην κατάποση, αίσθημα ότι «κλείνει» ο λαιμός, έντονη ζάλη ή λιποθυμία, χρειάζεται άμεση επείγουσα ιατρική βοήθεια.

Αυτά μπορεί να αποτελούν σημάδια σοβαρής αλλεργικής αντίδρασης ή αναφυλαξίας.

Δεν περιμένουμε στο σπίτι για να δούμε αν θα περάσει.

Στην Ελλάδα καλούμε το 112 ή το 166 όταν υπάρχει σοβαρή δυσκολία στην αναπνοή ή άλλο σύμπτωμα πιθανής αναφυλαξίας.

Η κνίδωση σημαίνει πάντα αλλεργία;

Όχι.

Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο μπέρδεμα γύρω από την κνίδωση.

Επειδή οι πομφοί εμφανίζονται συχνά σε αλλεργικές αντιδράσεις, πολλοί θεωρούν ότι κάθε περίπτωση κνίδωσης σημαίνει ότι «έφαγα κάτι που με πείραξε».

Η κνίδωση μπορεί να έχει πολλές διαφορετικές αιτίες και αρκετές φορές δεν εντοπίζεται καθόλου συγκεκριμένο αλλεργιογόνο.

Μπορεί να σχετίζεται με αλλεργική αντίδραση, λοίμωξη, φάρμακο, τσίμπημα εντόμου ή κάποιο φυσικό ερέθισμα.

Στη χρόνια αυθόρμητη κνίδωση, μάλιστα, συχνά δεν υπάρχει κάποια συγκεκριμένη τροφή που πρέπει να βρεθεί και να αποκλειστεί.

Ποιες τροφές μπορούν να προκαλέσουν κνίδωση;

Όταν υπάρχει πραγματική τροφική αλλεργία, η κνίδωση μπορεί να αποτελεί ένα από τα συμπτώματα.

Τρόφιμα που μπορούν να προκαλέσουν αλλεργικές αντιδράσεις σε ευαίσθητα άτομα περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων ξηρούς καρπούς, οστρακοειδή, ψάρια, αυγά και γάλα.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάποιος που εμφάνισε κνίδωση πρέπει να αρχίσει μόνος του να αποκλείει δέκα διαφορετικές τροφές.

Αν υπάρχει επαναλαμβανόμενο μοτίβο, για παράδειγμα το εξάνθημα εμφανίζεται λίγο μετά την κατανάλωση συγκεκριμένου τροφίμου, χρειάζεται αξιολόγηση από γιατρό και, όταν ενδείκνυται, αλλεργιολόγο.

Και τα φάρμακα μπορεί να είναι ο ένοχος

Ορισμένα φάρμακα μπορούν να προκαλέσουν ή να επιδεινώσουν κνίδωση σε ορισμένους ανθρώπους.

Ανάμεσα στα φάρμακα που έχουν συνδεθεί με επεισόδια κνίδωσης βρίσκονται ορισμένα αντιβιοτικά και μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, όπως η ασπιρίνη και η ιβουπροφαίνη.

Αυτό δεν σημαίνει ότι τα συγκεκριμένα φάρμακα προκαλούν κνίδωση σε όλους.

Και δεν πρέπει να διακόπτεται ένα απαραίτητο συνταγογραφούμενο φάρμακο χωρίς ιατρική συμβουλή.

Αν υποψιάζεστε ότι κάποιο νέο φάρμακο συνδέεται με την εμφάνιση του εξανθήματος, ενημερώστε γιατρό ή φαρμακοποιό.

Μπορεί να εμφανιστεί κνίδωση μετά από μια ίωση;

Ναι.

Οι λοιμώξεις αποτελούν έναν ακόμη πιθανό εκλυτικό παράγοντα και αυτό παρατηρείται ιδιαίτερα συχνά στα παιδιά.

Ένα επεισόδιο κνίδωσης μπορεί να εμφανιστεί κατά τη διάρκεια ή μετά από μια λοίμωξη.

Έτσι, το γεγονός ότι ένα παιδί έφαγε κάποιο συγκεκριμένο τρόφιμο πριν εμφανίσει το εξάνθημα δεν σημαίνει αυτομάτως ότι έχει αλλεργία σε αυτό.

Η χρονική σύμπτωση δεν αποδεικνύει πάντοτε την αιτία.

Μπορεί να την προκαλέσει το κρύο;

Ναι.

Υπάρχει η λεγόμενη κνίδωση εκ ψύχους, κατά την οποία η έκθεση στο κρύο μπορεί να προκαλέσει πομφούς και κνησμό.

Για παράδειγμα, μπορεί να εμφανιστούν μετά από επαφή με παγωμένο αντικείμενο, κρύο αέρα ή κρύο νερό.

Σε ευαίσθητους ανθρώπους η έκθεση μεγάλου μέρους του σώματος σε κρύο νερό μπορεί να προκαλέσει πολύ πιο σοβαρή αντίδραση.

Γι’ αυτό κάποιος που παρατηρεί επανειλημμένα κνίδωση μετά από έκθεση στο κρύο πρέπει να το συζητήσει με γιατρό.

Ζέστη, ιδρώτας και άσκηση

Το αντίθετο μπορεί επίσης να συμβεί.

Σε ορισμένους ανθρώπους η αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος και η εφίδρωση μπορούν να προκαλέσουν μικρούς κνησμώδεις πομφούς.

Αυτό μπορεί να συμβεί μετά από:

• έντονη άσκηση,
• πολύ ζεστό ντους,
• έντονη συναισθηματική φόρτιση,
• ή οτιδήποτε προκαλεί γρήγορη αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος.

Υπάρχουν επίσης μορφές κνίδωσης που προκαλούνται από πίεση, ηλιακό φως ή ακόμη και το ξύσιμο του δέρματος.

Γιατί μερικοί βγάζουν γραμμές όταν ξύνουν το δέρμα τους;

Υπάρχει μια μορφή επαγόμενης κνίδωσης που ονομάζεται δερμογραφισμός.

Σε αυτούς τους ανθρώπους, το ξύσιμο ή η πίεση μπορεί να προκαλέσει υπερυψωμένες γραμμές ακριβώς εκεί όπου ερεθίστηκε το δέρμα.

Μερικές φορές φαίνεται κυριολεκτικά σαν κάποιος να «έγραψε» πάνω στο δέρμα.

Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει επικίνδυνη αλλεργία.

Αν όμως συμβαίνει συχνά και προκαλεί σημαντική ενόχληση, ένας δερματολόγος μπορεί να βοηθήσει.

Μπορεί το άγχος να προκαλέσει κνίδωση;

Το στρες μπορεί να αποτελεί εκλυτικό ή επιβαρυντικό παράγοντα σε ορισμένους ανθρώπους.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η κνίδωση είναι «στο μυαλό μας».

Η κνίδωση είναι πραγματική βιολογική αντίδραση του δέρματος.

Απλώς το νευρικό και το ανοσοποιητικό σύστημα επικοινωνούν με πολύ πιο περίπλοκο τρόπο απ’ όσο συχνά φανταζόμαστε.

Σε κάποιον που ήδη έχει τάση για κνίδωση, περίοδοι έντονου στρες μπορεί να συμπίπτουν με εξάρσεις.

Οξεία και χρόνια κνίδωση: Η διαφορά των 6 εβδομάδων

Οι γιατροί χωρίζουν συνήθως την κνίδωση ανάλογα με τη διάρκειά της.

Οξεία κνίδωση είναι αυτή που διαρκεί λιγότερο από 6 εβδομάδες.

Χρόνια κνίδωση είναι όταν οι πομφοί επανεμφανίζονται για 6 εβδομάδες ή περισσότερο.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ο ίδιος πομφός παραμένει στο ίδιο σημείο επί έξι εβδομάδες.

Οι μεμονωμένες πομφές εξακολουθούν συνήθως να υποχωρούν μέσα σε 24 ώρες, αλλά εμφανίζονται συνεχώς καινούργιες.

Χρόνια αυθόρμητη κνίδωση: Όταν ψάχνουμε το αίτιο και δεν το βρίσκουμε

Υπάρχουν άνθρωποι που εμφανίζουν κνίδωση καθημερινά ή σχεδόν καθημερινά για μήνες ή ακόμη περισσότερο.

Και παρότι γίνεται αξιολόγηση, δεν βρίσκεται κάποια συγκεκριμένη τροφή ή εξωτερικό ερέθισμα.

Αυτή η κατάσταση ονομάζεται χρόνια αυθόρμητη κνίδωση.

Σε αρκετές περιπτώσεις εμπλέκονται αυτοάνοσοι μηχανισμοί.

Το σημαντικό είναι ότι η απουσία ενός ξεκάθαρου «ενόχου» δεν σημαίνει ότι ο ασθενής πρέπει να ζήσει με τη φαγούρα.

Υπάρχουν αποτελεσματικές θεραπείες.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Στις περισσότερες περιπτώσεις η εικόνα του δέρματος και το ιστορικό δίνουν στον γιατρό πολλές πληροφορίες.

Χρήσιμες ερωτήσεις είναι:

Πότε εμφανίστηκαν οι πομφοί;

Πόσο διαρκεί ο καθένας;

Υπήρξε νέο φάρμακο;

Υπήρξε λοίμωξη;

Εμφανίζονται μετά από συγκεκριμένο τρόφιμο;

Σχετίζονται με κρύο, ζέστη, άσκηση ή πίεση;

Υπάρχει πρήξιμο στα χείλη ή στα βλέφαρα;

Μια φωτογραφία στο κινητό μπορεί να βοηθήσει πολύ

Επειδή οι πομφοί μπορεί να εξαφανιστούν μέχρι να φτάσουμε στον γιατρό, είναι χρήσιμο να φωτογραφίσουμε το εξάνθημα όταν εμφανίζεται.

Μπορούμε επίσης να κρατήσουμε για λίγες ημέρες ένα μικρό ημερολόγιο με:

• την ώρα εμφάνισης,
• τι φάγαμε,
• ποια φάρμακα πήραμε,
• αν ασκηθήκαμε,
• αν είχαμε έκθεση σε κρύο ή ζέστη,
• και πόσο γρήγορα εξαφανίστηκαν οι πομφοί.

Αυτό μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στην αναζήτηση πιθανού εκλυτικού παράγοντα.

Χρειάζονται όλοι τεστ αλλεργίας;

Όχι απαραίτητα.

Το ότι κάποιος έχει κνίδωση δεν σημαίνει ότι πρέπει αυτομάτως να κάνει έναν τεράστιο έλεγχο αλλεργιών για δεκάδες τρόφιμα.

Η αξιολόγηση καθοδηγείται από το ιστορικό και τον τύπο της κνίδωσης.

Ειδικά στη χρόνια αυθόρμητη κνίδωση, εκτεταμένοι έλεγχοι χωρίς συγκεκριμένη ένδειξη μπορεί να μη βρουν την αιτία και να οδηγήσουν ακόμη και σε περιττούς διατροφικούς αποκλεισμούς.

Ποια είναι η βασική θεραπεία;

Τα αντιισταμινικά αποτελούν βασική θεραπεία για την κνίδωση.

Συχνά χρησιμοποιούνται νεότερα αντιισταμινικά που προκαλούν λιγότερη υπνηλία.

Η επιλογή του κατάλληλου φαρμάκου και της δόσης πρέπει να γίνεται ανάλογα με τον ασθενή, την ηλικία, άλλα φάρμακα και προβλήματα υγείας.

Σε χρόνια κνίδωση που δεν ελέγχεται επαρκώς, υπάρχουν επιπλέον θεραπευτικές επιλογές που μπορεί να χρησιμοποιήσει ο ειδικός.

Και η κορτιζόνη;

Η κορτιζόνη δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν η καθημερινή λύση για κάθε επεισόδιο κνίδωσης.

Σε επιλεγμένες σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί για μικρό χρονικό διάστημα μετά από ιατρική αξιολόγηση.

Η επαναλαμβανόμενη ή παρατεταμένη χρήση συστηματικών κορτικοστεροειδών μπορεί να προκαλέσει σημαντικές ανεπιθύμητες ενέργειες.

Γι’ αυτό δεν παίρνουμε μόνοι μας κορτιζόνη επειδή «την είχαμε πάρει και την προηγούμενη φορά».

Τι μπορείτε να κάνετε στο σπίτι όταν η κνίδωση είναι ήπια;

Για ήπια κνίδωση χωρίς συμπτώματα σοβαρής αλλεργικής αντίδρασης, υπάρχουν απλά πράγματα που μπορούν να μειώσουν την ενόχληση.

Μια δροσερή κομπρέσα μπορεί να ανακουφίσει τον κνησμό.

Προτιμήστε χλιαρό αντί για πολύ ζεστό ντους.

Αποφύγετε το έντονο ξύσιμο, γιατί η τριβή μπορεί να προκαλέσει περισσότερους πομφούς σε ευαίσθητο δέρμα.

Τα φαρδιά βαμβακερά ρούχα είναι συνήθως πιο άνετα από στενά ρούχα που τρίβουν το δέρμα.

Πότε το εξάνθημα ίσως δεν είναι κνίδωση;

Αυτό επίσης έχει σημασία.

Πολλά διαφορετικά δερματικά προβλήματα μπορούν να προκαλέσουν φαγούρα και εξογκώματα.

Αν μία συγκεκριμένη βλάβη παραμένει στο ίδιο σημείο για περισσότερο από 24 ώρες, είναι επώδυνη αντί να προκαλεί κυρίως φαγούρα, αφήνει μελανιά ή άλλη αλλοίωση όταν εξαφανίζεται, ή συνοδεύεται από άλλα σημαντικά συμπτώματα, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.

Μπορεί να υπάρχει διαφορετική αιτία από την απλή κνίδωση.

Η κνίδωση είναι μεταδοτική;

Όχι, η ίδια η κνίδωση δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Δεν «κολλάμε» κνίδωση αγγίζοντας κάποιον που έχει πομφούς.

Αν βέβαια η κνίδωση εμφανίστηκε στο πλαίσιο μιας μεταδοτικής λοίμωξης, μπορεί να μεταδίδεται η λοίμωξη, όχι η ίδια η κνίδωση.

Πότε πρέπει να κλείσετε ραντεβού με γιατρό;

Αν το εξάνθημα επιμένει, επανέρχεται συχνά, καλύπτει μεγάλο μέρος του σώματος ή επηρεάζει σημαντικά τον ύπνο και την καθημερινότητα, αξίζει να αξιολογηθεί.

Ιδιαίτερα όταν τα επεισόδια συνεχίζονται για περισσότερο από έξι εβδομάδες, μιλάμε πλέον για χρόνια κνίδωση και μπορεί να χρειάζεται οργανωμένο θεραπευτικό πλάνο.

Επίσης χρειάζεται αξιολόγηση αν δεν είστε βέβαιοι ότι αυτό που βλέπετε είναι πράγματι κνίδωση.

Το σημαντικότερο που πρέπει να θυμάστε

Η ξαφνική εμφάνιση υπερυψωμένων πομφών που προκαλούν έντονη φαγούρα και εξαφανίζονται μέσα σε ώρες είναι χαρακτηριστική εικόνα κνίδωσης.

Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν πρόκειται για κάτι επικίνδυνο.

Δεν σημαίνει πάντοτε τροφική αλλεργία.

Δεν είναι μεταδοτική.

Και στη χρόνια μορφή μπορεί να μην εντοπιστεί ποτέ ένας συγκεκριμένος εξωτερικός παράγοντας.

Αυτό που αλλάζει εντελώς την κατάσταση είναι η εμφάνιση συμπτωμάτων από το στόμα, τη γλώσσα, τον λαιμό ή την αναπνοή.

Ξαφνικό πρήξιμο γλώσσας ή λαιμού, δυσκολία στην κατάποση ή στην αναπνοή, έντονη ζάλη ή λιποθυμία δεν είναι συμπτώματα που περιμένουμε να περάσουν.

Σε αυτή την περίπτωση χρειάζεται άμεση επείγουσα βοήθεια.

Σημαντικό: Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά ιατρική διάγνωση. Πολλά δερματικά εξανθήματα μπορεί να μοιάζουν μεταξύ τους. Σε ξαφνικό πρήξιμο στόματος, γλώσσας ή λαιμού, δυσκολία στην αναπνοή ή κατάποση, λιποθυμία ή άλλα σημάδια σοβαρής αλλεργικής αντίδρασης, αναζητήστε άμεσα επείγουσα ιατρική βοήθεια.