Λέμφωμα: Τα πρώτα «αθώα» συμπτώματα που μπορεί εύκολα να περάσουν απαρατήρητα

 

Ένα μικρό, ανώδυνο πρήξιμο στον λαιμό. Μια κόπωση που επιμένει. Νυχτερινές εφιδρώσεις ή ένας πυρετός που εμφανίζεται χωρίς προφανή αιτία.

Τα συμπτώματα αυτά μπορούν να οφείλονται σε πολλές συνηθισμένες και απολύτως καλοήθεις καταστάσεις.

Σε ορισμένες περιπτώσεις όμως μπορεί να εμφανιστούν και σε ανθρώπους με λέμφωμα, έναν καρκίνο που ξεκινά από κύτταρα του λεμφικού συστήματος.

Αυτός είναι και ένας από τους λόγους που τα πρώτα σημάδια μπορεί να μην κινητοποιήσουν αμέσως κάποιον.

Δεν υπάρχει ένα μοναδικό σύμπτωμα που να σημαίνει ότι κάποιος έχει λέμφωμα.

Μάλιστα, διογκωμένοι λεμφαδένες εμφανίζονται πολύ συχνότερα εξαιτίας λοιμώξεων παρά εξαιτίας καρκίνου.

Όταν όμως ορισμένες αλλαγές επιμένουν, δεν υποχωρούν ή συνοδεύονται από άλλα ανεξήγητα συμπτώματα, χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση.

Τι είναι το λέμφωμα;

Το λέμφωμα είναι ένας τύπος καρκίνου που αφορά το λεμφικό σύστημα και συγκεκριμένα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος που ονομάζονται λεμφοκύτταρα.

Το λεμφικό σύστημα αποτελεί σημαντικό μέρος της άμυνας του οργανισμού.

Περιλαμβάνει μεταξύ άλλων:

• λεμφαδένες,
• λεμφαγγεία,
• σπλήνα,
• μυελό των οστών,
• θύμο αδένα,
• και άλλους λεμφικούς ιστούς.

Τα λεμφοκύτταρα είναι ένας τύπος λευκών αιμοσφαιρίων που συμμετέχουν στην άμυνα του οργανισμού.

Στο λέμφωμα, ορισμένα από αυτά τα κύτταρα παρουσιάζουν μη φυσιολογικές αλλαγές και πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα.

Επειδή λεμφικός ιστός υπάρχει σε πολλά σημεία του σώματος, το λέμφωμα δεν περιορίζεται απαραίτητα σε έναν μόνο λεμφαδένα ή μία συγκεκριμένη περιοχή.

Οι δύο μεγάλες κατηγορίες λεμφώματος

Υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί τύποι λεμφώματος, οι οποίοι χωρίζονται σε δύο βασικές κατηγορίες.

Λέμφωμα Hodgkin

Το λέμφωμα Hodgkin χαρακτηρίζεται από συγκεκριμένα παθολογικά κύτταρα, τα γνωστά κύτταρα Reed-Sternberg.

Μπορεί να εμφανιστεί σε διαφορετικές ηλικίες και συχνά ξεκινά από λεμφαδένες στο άνω μέρος του σώματος.

Μη-Hodgkin λέμφωμα

Το μη-Hodgkin λέμφωμα δεν είναι μία συγκεκριμένη ασθένεια.

Πρόκειται για μια μεγάλη ομάδα λεμφωμάτων με πολλούς διαφορετικούς υποτύπους.

Κάποιοι εξελίσσονται αργά, ενώ άλλοι είναι περισσότερο επιθετικοί και χρειάζονται ταχύτερη αντιμετώπιση.

Γι’ αυτό δεν μπορούμε να μιλάμε για «το λέμφωμα» σαν να συμπεριφέρεται με τον ίδιο τρόπο σε κάθε ασθενή.

Το συχνό πρώτο σημάδι: Ένας ανώδυνος διογκωμένος λεμφαδένας

Ένα από τα πιο γνωστά συμπτώματα του λεμφώματος είναι η ανώδυνη διόγκωση ενός ή περισσότερων λεμφαδένων.

Μπορεί να γίνει αντιληπτή:

• στον λαιμό,
• πάνω ή γύρω από την κλείδα,
• στη μασχάλη,
• στη βουβωνική χώρα.

Ο άνθρωπος μπορεί να παρατηρήσει ένα «μπαλάκι» ή ένα πρήξιμο κάτω από το δέρμα που προηγουμένως δεν υπήρχε.

Όμως εδώ χρειάζεται μια πολύ σημαντική διευκρίνιση.

Ένας πρησμένος λεμφαδένας ΔΕΝ σημαίνει καρκίνο

Οι λεμφαδένες διογκώνονται πολύ συχνά όταν το ανοσοποιητικό σύστημα καταπολεμά μια λοίμωξη.

Ένα κρυολόγημα, μια λοίμωξη του λαιμού, ένα οδοντικό πρόβλημα και πολλές άλλες καταστάσεις μπορούν να προκαλέσουν πρήξιμο των λεμφαδένων.

Στην πλειονότητα των περιπτώσεων ένας διογκωμένος λεμφαδένας δεν σημαίνει λέμφωμα.

Αυτό που ενδιαφέρει περισσότερο έναν γιατρό είναι η συνολική εικόνα:

πόσο καιρό υπάρχει, αν μεγαλώνει, σε ποιο σημείο βρίσκεται και αν συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα.

Πότε ένας διογκωμένος λεμφαδένας χρειάζεται έλεγχο;

Ιατρική αξιολόγηση είναι ιδιαίτερα σημαντική όταν ένας λεμφαδένας:

• παραμένει διογκωμένος χωρίς σαφή εξήγηση,
• συνεχίζει να μεγαλώνει,
• εμφανίζεται χωρίς να υπάρχει εμφανής λοίμωξη,
• συνοδεύεται από ανεξήγητο πυρετό,
• συνοδεύεται από έντονες νυχτερινές εφιδρώσεις,
• συνοδεύεται από ανεξήγητη απώλεια βάρους.

Ο γιατρός είναι εκείνος που μπορεί να αξιολογήσει τα χαρακτηριστικά του και να αποφασίσει αν απαιτούνται περαιτέρω εξετάσεις.

Οι λεμφαδένες δεν βρίσκονται μόνο εκεί που μπορούμε να τους ψηλαφήσουμε

Αυτό είναι κάτι που αρκετοί δεν γνωρίζουν.

Υπάρχουν λεμφαδένες βαθιά μέσα στο σώμα που δεν μπορούμε να τους αισθανθούμε με τα δάχτυλά μας.

Για παράδειγμα, διογκωμένοι λεμφαδένες στο θώρακα μπορεί, ανάλογα με το μέγεθος και τη θέση τους, να προκαλέσουν συμπτώματα όπως:

• βήχα,
• πίεση ή ενόχληση στο στήθος,
• δύσπνοια.

Αντίστοιχα, λεμφαδένες ή λεμφικός ιστός στην κοιλιά μπορεί να προκαλέσουν πόνο, δυσφορία ή αίσθημα πληρότητας.

Διόγκωση του σπλήνα

Το λέμφωμα μπορεί σε ορισμένους ασθενείς να επηρεάσει και τον σπλήνα.

Ο σπλήνας βρίσκεται στην αριστερή πλευρά της άνω κοιλιάς και αποτελεί μέρος του λεμφικού συστήματος.

Όταν διογκωθεί, μπορεί να προκαλέσει:

• δυσφορία ή πόνο στο πάνω αριστερό μέρος της κοιλιάς,
• αίσθημα πίεσης,
• αίσθηση ότι χορταίνουμε γρήγορα ακόμη και μετά από μικρή ποσότητα φαγητού.

Φυσικά, και η διόγκωση του σπλήνα έχει πολλές πιθανές αιτίες και δεν σημαίνει αυτομάτως λέμφωμα.

Τα 3 συμπτώματα που οι γιατροί αποκαλούν «B symptoms»

Στο λέμφωμα υπάρχει μια συγκεκριμένη ομάδα συμπτωμάτων που έχει ιδιαίτερη σημασία.

Πρόκειται για τα λεγόμενα «B symptoms».

Περιλαμβάνουν:

1. Ανεξήγητο πυρετό

Πυρετός χωρίς εμφανή λοίμωξη ή άλλη ξεκάθαρη αιτία μπορεί να εμφανιστεί σε ορισμένους ασθενείς.

2. Έντονες νυχτερινές εφιδρώσεις

Δεν μιλάμε απλώς για το ότι κάποιος ζεστάθηκε επειδή είχε πολλά σκεπάσματα.

Οι χαρακτηριστικές νυχτερινές εφιδρώσεις μπορεί να είναι τόσο έντονες ώστε να βρέχουν τα ρούχα ή τα σεντόνια.

3. Σημαντική ανεξήγητη απώλεια βάρους

Ιδιαίτερη σημασία έχει η απώλεια πάνω από περίπου 10% του σωματικού βάρους μέσα σε έξι μήνες, χωρίς ο άνθρωπος να προσπαθεί να αδυνατίσει.

Τα συμπτώματα αυτά δεν σημαίνουν από μόνα τους λέμφωμα, αλλά έχουν ιδιαίτερη σημασία όταν υπάρχει ήδη υποψία ή διάγνωση της νόσου.

Η κόπωση που δεν εξηγείται εύκολα

Η επίμονη κόπωση μπορεί επίσης να εμφανιστεί.

Ο άνθρωπος μπορεί να αισθάνεται εξαντλημένος ακόμη και αν κοιμήθηκε αρκετά ή δεν έκανε κάτι ιδιαίτερα κουραστικό.

Εδώ όμως χρειάζεται μεγάλη προσοχή.

Η κόπωση είναι ένα από τα πιο μη ειδικά συμπτώματα στην ιατρική.

Μπορεί να σχετίζεται με:

• έλλειψη ύπνου,
• άγχος,
• αναιμία,
• διαταραχές του θυρεοειδούς,
• λοιμώξεις,
• διατροφικές ελλείψεις,
• πολλές άλλες παθήσεις.

Επομένως, η κόπωση από μόνη της δεν αποτελεί ένδειξη λεμφώματος.

Επίμονη φαγούρα χωρίς προφανή εξήγηση

Ο κνησμός μπορεί να εμφανιστεί σε ορισμένους ανθρώπους με λέμφωμα και αναφέρεται ιδιαίτερα σε σχέση με το Hodgkin λέμφωμα.

Μπορεί να είναι τοπικός ή πιο γενικευμένος.

Όμως και εδώ υπάρχουν δεκάδες πολύ συχνότερες εξηγήσεις:

ξηροδερμία, αλλεργίες, έκζεμα, φάρμακα και πολλές άλλες καταστάσεις.

Δεν πρέπει λοιπόν κάποιος που έχει φαγούρα να θεωρήσει ότι πρόκειται για καρκίνο.

Αν όμως ο κνησμός είναι επίμονος, ανεξήγητος ή συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα, χρειάζεται αξιολόγηση.

Ανεξήγητη απώλεια βάρους

Η απώλεια κιλών χωρίς αλλαγή στη διατροφή ή στη σωματική δραστηριότητα είναι ένα σύμπτωμα που γενικά αξίζει ιατρικό έλεγχο.

Δεν αφορά μόνο το λέμφωμα.

Μπορεί να έχει πολλές διαφορετικές αιτίες, από ενδοκρινικές και γαστρεντερικές παθήσεις μέχρι ψυχολογικούς παράγοντες και άλλες ασθένειες.

Όταν όμως είναι σημαντική και ανεξήγητη, δεν πρέπει να αγνοείται.

Πυρετός που επανέρχεται χωρίς εμφανή αιτία

Ένας πυρετός κατά τη διάρκεια μιας ίωσης είναι εξαιρετικά συνηθισμένος.

Διαφορετική είναι η περίπτωση ενός πυρετού που επιμένει ή επανέρχεται χωρίς να βρίσκεται προφανής αιτία.

Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα καρκίνο.

Σημαίνει όμως ότι χρειάζεται διερεύνηση.

Πόνος, μούδιασμα ή πρήξιμο

Ανάλογα με τη θέση και το μέγεθος διογκωμένων λεμφαδένων ή άλλων προσβεβλημένων ιστών, μπορεί να ασκείται πίεση σε γειτονικές δομές.

Έτσι, σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν:

• πρήξιμο σε χέρι ή πόδι,
• πόνος,
• μούδιασμα,
• μυρμήγκιασμα,
• αίσθημα πίεσης.

Αυτά τα συμπτώματα έχουν επίσης πολλές άλλες πιθανές αιτίες.

Μπορεί να υπάρχει λέμφωμα χωρίς εμφανή συμπτώματα;

Ναι.

Ορισμένα λεμφώματα, ιδιαίτερα εκείνα που εξελίσσονται πιο αργά, μπορεί να μην προκαλούν έντονα συμπτώματα στην αρχή.

Μερικές φορές μια αλλαγή μπορεί να εντοπιστεί τυχαία κατά τη διάρκεια εξέτασης ή απεικονιστικού ελέγχου που πραγματοποιείται για διαφορετικό λόγο.

Αυτός είναι ένας ακόμη λόγος που δεν υπάρχει μία απλή λίστα συμπτωμάτων που να μπορεί να επιβεβαιώσει ή να αποκλείσει τη νόσο.

Γιατί τα συμπτώματα μπορεί να μοιάζουν με ίωση;

Πυρετός.

Κόπωση.

Διογκωμένοι λεμφαδένες.

Αδυναμία.

Όλα αυτά μπορεί να εμφανιστούν και σε μια απλή λοίμωξη.

Η διαφορά δεν μπορεί να προσδιοριστεί αξιόπιστα από ένα άρθρο ή από μια αναζήτηση στο διαδίκτυο.

Σε μια συνηθισμένη λοίμωξη τα συμπτώματα συνήθως βελτιώνονται καθώς ο οργανισμός αναρρώνει.

Όταν όμως κάτι επιμένει, χειροτερεύει ή δεν έχει σαφή εξήγηση, χρειάζεται ιατρική εκτίμηση.

Ποιοι έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο;

Δεν υπάρχει πάντα ένας ξεκάθαρος λόγος για τον οποίο ένας άνθρωπος αναπτύσσει λέμφωμα.

Ορισμένοι παράγοντες όμως έχουν συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο συγκεκριμένων τύπων.

Ανάλογα με τον τύπο του λεμφώματος, μπορεί να παίζουν ρόλο:

• η ηλικία,
• καταστάσεις που εξασθενούν το ανοσοποιητικό σύστημα,
• ορισμένες αυτοάνοσες παθήσεις,
• ορισμένες λοιμώξεις,
• ανοσοκατασταλτικές θεραπείες.

Η ύπαρξη ενός παράγοντα κινδύνου δεν σημαίνει ότι κάποιος θα εμφανίσει λέμφωμα.

Και αρκετοί άνθρωποι που διαγιγνώσκονται δεν έχουν κάποιον προφανή παράγοντα κινδύνου.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Δεν υπάρχει μία απλή εξέταση αίματος που να μπορεί από μόνη της να επιβεβαιώσει ότι κάποιος έχει λέμφωμα.

Η διερεύνηση μπορεί να ξεκινήσει με:

• ιατρικό ιστορικό,
• κλινική εξέταση,
• εξετάσεις αίματος,
• απεικονιστικές εξετάσεις, όταν χρειάζονται.

Όταν υπάρχει ύποπτος λεμφαδένας ή άλλος ιστός, η οριστική διάγνωση συνήθως απαιτεί βιοψία, δηλαδή εξέταση δείγματος ιστού από ειδικό παθολογοανατόμο.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, επειδή υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί τύποι λεμφώματος και η ακριβής ταυτοποίηση επηρεάζει τη θεραπεία.

Δεν είναι όλα τα λεμφώματα ίδια

Η λέξη «καρκίνος» προκαλεί δικαιολογημένα φόβο.

Όμως στην περίπτωση των λεμφωμάτων υπάρχει τεράστια ποικιλία.

Κάποιοι τύποι αναπτύσσονται γρήγορα αλλά ανταποκρίνονται πολύ καλά στη θεραπεία.

Άλλοι εξελίσσονται αργά και μπορεί σε επιλεγμένες περιπτώσεις να παρακολουθούνται για ένα διάστημα πριν χρειαστεί θεραπεία.

Η πρόγνωση εξαρτάται από τον ακριβή τύπο, το στάδιο, τα χαρακτηριστικά της νόσου και τον ίδιο τον ασθενή.

Γι’ αυτό οι γενικεύσεις του τύπου «το λέμφωμα θεραπεύεται πάντα» ή «είναι πάντα πολύ επιθετικό» δεν είναι σωστές.

Πώς αντιμετωπίζεται;

Η θεραπεία εξαρτάται από τον τύπο και τα χαρακτηριστικά του λεμφώματος.

Μπορεί να περιλαμβάνει, ανάλογα με την περίπτωση:

• χημειοθεραπεία,
• ανοσοθεραπεία,
• στοχευμένες θεραπείες,
• ακτινοθεραπεία,
• μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων σε επιλεγμένες περιπτώσεις,
• ή παρακολούθηση σε ορισμένα βραδέως εξελισσόμενα λεμφώματα.

Οι θεραπευτικές επιλογές έχουν εξελιχθεί σημαντικά και συνεχίζουν να εξελίσσονται.

Πότε πρέπει να κλείσετε ραντεβού με γιατρό;

Δεν χρειάζεται πανικός επειδή ψηλαφήσατε έναν λεμφαδένα κατά τη διάρκεια ενός κρυολογήματος.

Αξίζει όμως να ζητήσετε ιατρική συμβουλή όταν υπάρχει μια ανεξήγητη αλλαγή που επιμένει ή χειροτερεύει.

Ιδιαίτερα όταν συνδυάζονται συμπτώματα όπως:

• επίμονη ανώδυνη διόγκωση λεμφαδένα,
• ανεξήγητος πυρετός,
• έντονες νυχτερινές εφιδρώσεις,
• σημαντική ανεξήγητη απώλεια βάρους,
• επίμονη ανεξήγητη κόπωση,
• άλλα συμπτώματα που δεν υποχωρούν.

Το μεγαλύτερο λάθος είναι η αυτοδιάγνωση

Ένας διογκωμένος λεμφαδένας μπορεί να οδηγήσει κάποιον στο Google.

Μετά από πέντε λεπτά αναζήτησης μπορεί ήδη να πιστεύει ότι έχει καρκίνο.

Τα συμπτώματα του λεμφώματος επικαλύπτονται με συμπτώματα πολλών πολύ συχνότερων και λιγότερο σοβαρών καταστάσεων.

Το αντίστροφο όμως είναι επίσης σημαντικό.

Δεν πρέπει να αγνοούμε για μήνες μια αλλαγή που επιμένει επειδή «μάλλον δεν είναι τίποτα».

Η σωστή λύση βρίσκεται κάπου στη μέση:

όχι πανικός, όχι αδιαφορία, αλλά ιατρικός έλεγχος όταν κάτι επιμένει ή δεν εξηγείται.

Τα σημάδια που αξίζει να θυμόμαστε

Αν έπρεπε να κρατήσουμε το σημαντικότερο μήνυμα από όλα τα παραπάνω, θα ήταν αυτό:

Κανένα από αυτά τα συμπτώματα δεν σημαίνει από μόνο του ότι κάποιος έχει λέμφωμα.

Ένας λεμφαδένας μπορεί να διογκωθεί από μια απλή λοίμωξη.

Η κόπωση μπορεί να προέρχεται από δεκάδες αιτίες.

Η φαγούρα είναι εξαιρετικά συχνή και συνήθως δεν έχει σχέση με καρκίνο.

Οι νυχτερινές εφιδρώσεις επίσης μπορεί να έχουν πολλές εξηγήσεις.

Εκείνο που χρειάζεται περισσότερη προσοχή είναι η επιμονή, η ανεξήγητη εμφάνιση και ο συνδυασμός συμπτωμάτων.

Συμπέρασμα

Το λέμφωμα είναι ένας γενικός όρος που περιλαμβάνει πολλούς διαφορετικούς καρκίνους του λεμφικού συστήματος.

Ένα από τα συχνότερα σημάδια που μπορεί να οδηγήσει σε διερεύνηση είναι ένας ανώδυνος διογκωμένος λεμφαδένας, κυρίως στον λαιμό, στη μασχάλη ή στη βουβωνική χώρα.

Μπορεί επίσης να εμφανιστούν ανεξήγητος πυρετός, έντονες νυχτερινές εφιδρώσεις, απώλεια βάρους, κόπωση ή κνησμός.

Όμως όλα αυτά μπορούν να οφείλονται και σε πολλές άλλες καταστάσεις.

Γι’ αυτό τα συμπτώματα δεν χρησιμοποιούνται για αυτοδιάγνωση.

Αν ένας λεμφαδένας ή κάποιο άλλο ανεξήγητο σύμπτωμα επιμένει, μεγαλώνει ή συνοδεύεται από άλλες αλλαγές, η σωστή κίνηση είναι η αξιολόγηση από γιατρό.

Η έγκαιρη διερεύνηση δεν σημαίνει ότι πρέπει να φοβόμαστε το χειρότερο.

Σημαίνει ότι δεν αφήνουμε ένα επίμονο σύμπτωμα χωρίς εξήγηση.

Σημαντική σημείωση: Το άρθρο παρέχει γενικές πληροφορίες υγείας και δεν αποτελεί διάγνωση ή εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή. Τα παραπάνω συμπτώματα μπορούν να οφείλονται σε πολλές διαφορετικές αιτίες. Για επίμονα ή ανησυχητικά συμπτώματα απευθυνθείτε σε γιατρό.

Πηγές: National Cancer Institute (NCI), American Cancer Society, NHS.