Ο μικροσκοπικός σπόρος με ω-3, φυτικές ίνες και λιγνάνες – Τι δείχνουν πραγματικά οι μελέτες

 

Είναι μικροσκοπικός, οικονομικός και για χρόνια βρισκόταν περισσότερο στα ράφια των καταστημάτων υγιεινής διατροφής παρά στις καθημερινές κουζίνες. Τα τελευταία χρόνια, όμως, ο λιναρόσπορος έχει τραβήξει έντονα το ενδιαφέρον των επιστημόνων.

Ο λόγος δεν είναι κάποια «θαυματουργή» ιδιότητα.

Είναι ο ασυνήθιστος συνδυασμός θρεπτικών συστατικών που κρύβεται μέσα σε έναν τόσο μικρό σπόρο.

Ο λιναρόσπορος αποτελεί πηγή φυτικών ινών, φυτικής προέλευσης ω-3 λιπαρών οξέων και λιγνανών, μιας ομάδας φυτικών ενώσεων που μελετώνται για τις πιθανές επιδράσεις τους στην υγεία.

Και υπάρχουν πλέον αρκετές κλινικές μελέτες που έχουν εξετάσει τι μπορεί να συμβεί όταν ο λιναρόσπορος εντάσσεται συστηματικά στη διατροφή.

Τα αποτελέσματα είναι ενδιαφέροντα.

Χρειάζεται όμως να ξεχωρίσουμε αυτά που πραγματικά γνωρίζουμε από τους εντυπωσιακούς ισχυρισμούς που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο.

Τι ακριβώς είναι ο λιναρόσπορος;

Ο λιναρόσπορος προέρχεται από το φυτό Linum usitatissimum και καταναλώνεται εδώ και χιλιάδες χρόνια.

Υπάρχει σε καφέ και χρυσαφί ποικιλίες, με μικρές διαφορές στη σύσταση ανάλογα με την ποικιλία.

Διατροφικά ξεχωρίζει επειδή περιέχει:

• φυτικές ίνες,
• άλφα-λινολενικό οξύ (ALA),
• λιγνάνες,
• πρωτεΐνη,
• μαγνήσιο,
• φώσφορο,
• θειαμίνη και άλλα μικροθρεπτικά συστατικά.

Ο συνδυασμός αυτός είναι ο λόγος που ο λιναρόσπορος έχει μελετηθεί σε σχέση με την καρδιαγγειακή υγεία, τα λιπίδια του αίματος, την αρτηριακή πίεση, τη λειτουργία του εντέρου και τη φλεγμονή.

Το φυτικό ω-3 που κρύβεται μέσα στον σπόρο

Ένα από τα χαρακτηριστικότερα συστατικά του λιναρόσπορου είναι το άλφα-λινολενικό οξύ ή ALA.

Πρόκειται για απαραίτητο ω-3 λιπαρό οξύ.

Ο οργανισμός μας δεν μπορεί να το παράγει σε επαρκείς ποσότητες, επομένως πρέπει να το λαμβάνουμε μέσω της διατροφής.

Ο λιναρόσπορος συγκαταλέγεται στις πλουσιότερες φυτικές πηγές ALA.

Υπάρχει όμως μια σημαντική λεπτομέρεια.

Το ALA δεν είναι ακριβώς το ίδιο με τα EPA και DHA που βρίσκουμε κυρίως στα λιπαρά ψάρια.

Ο ανθρώπινος οργανισμός μπορεί να μετατρέψει μέρος του ALA σε EPA και DHA, αλλά η μετατροπή είναι περιορισμένη.

Άρα ο λιναρόσπορος είναι εξαιρετική φυτική πηγή ALA, αλλά δεν πρέπει να παρουσιάζεται σαν απόλυτο διατροφικό ισοδύναμο των λιπαρών ψαριών.

Το δεύτερο «μυστικό»: Οι λιγνάνες

Οι λιγνάνες είναι φυτικές ενώσεις που ανήκουν στην ευρύτερη οικογένεια των πολυφαινολών.

Ο λιναρόσπορος αποτελεί ιδιαίτερα πλούσια διατροφική πηγή λιγνανών.

Όταν καταναλώνονται, βακτήρια του εντέρου μπορούν να μετατρέψουν ορισμένες από αυτές σε ενώσεις που ονομάζονται εντερολιγνάνες.

Αυτή η διαδικασία έχει κινήσει το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας, επειδή οι ενώσεις αυτές παρουσιάζουν βιολογική δραστηριότητα και μελετώνται σε σχέση με:

• τον μεταβολισμό,
• την ορμονική δραστηριότητα,
• το οξειδωτικό στρες,
• τη φλεγμονή,
• ορισμένους ορμονοεξαρτώμενους καρκίνους.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι λιγνάνες αποτελούν φάρμακο.

Σημαίνει ότι είναι ένα από τα συστατικά που κάνουν τον λιναρόσπορο επιστημονικά ενδιαφέρον.

Λιναρόσπορος και φλεγμονή: Τι έδειξαν 54 κλινικές μελέτες

Εδώ υπάρχουν αρκετά ενδιαφέροντα δεδομένα.

Μεγάλη συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων δοκιμών εξέτασε 54 μελέτες με συνολικά περίπου 3.000 συμμετέχοντες.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η συμπληρωματική κατανάλωση λιναρόσπορου ή προϊόντων του συσχετίστηκε με μείωση δύο δεικτών φλεγμονής:

• της C-αντιδρώσας πρωτεΐνης (CRP),
• της ιντερλευκίνης-6 (IL-6).

Δεν παρατηρήθηκε όμως σημαντική μεταβολή στον TNF-α.

Αυτό είναι πολύ διαφορετικό από το να πούμε ότι ο λιναρόσπορος «μπλοκάρει τις φλεγμονές».

Η φλεγμονή αποτελεί πολύπλοκη βιολογική διαδικασία και κανένα μεμονωμένο τρόφιμο δεν λειτουργεί σαν γενικός διακόπτης που την ανοίγει ή την κλείνει.

Τα στοιχεία υποδεικνύουν ότι ο λιναρόσπορος μπορεί να επηρεάζει ευνοϊκά ορισμένους δείκτες φλεγμονής στο πλαίσιο μιας συνολικά ισορροπημένης διατροφής.

Τι μπορεί να κάνει στη χοληστερόλη;

Εδώ τα στοιχεία είναι επίσης ενδιαφέροντα.

Ο λιναρόσπορος περιέχει διαλυτές και αδιάλυτες φυτικές ίνες.

Οι διαλυτές φυτικές ίνες μπορούν να σχηματίσουν στο έντερο μια παχύρρευστη ουσία και να επηρεάσουν την απορρόφηση και τον μεταβολισμό των λιπιδίων.

Μεγάλες αναλύσεις τυχαιοποιημένων κλινικών μελετών έχουν βρει ότι η κατανάλωση λιναρόσπορου μπορεί να προκαλέσει μικρές αλλά μετρήσιμες μειώσεις:

• της ολικής χοληστερόλης,
• της LDL χοληστερόλης,
• και σε ορισμένες αναλύσεις των τριγλυκεριδίων.

Μια μετα-ανάλυση 62 τυχαιοποιημένων κλινικών δοκιμών με 3.772 συμμετέχοντες βρήκε μικρή αλλά στατιστικά σημαντική μείωση της ολικής χοληστερόλης, της LDL και των τριγλυκεριδίων.

Δεν παρατηρήθηκε σημαντική μεταβολή της HDL.

 

Ολόκληρος λιναρόσπορος, αλεσμένος ή λινέλαιο;

Εδώ υπάρχει μια λεπτομέρεια που έχει σημασία.

Δεν είναι όλα τα προϊόντα λιναρόσπορου διατροφικά ίδια.

Ολόκληρος ο σπόρος περιέχει φυτικές ίνες, λιγνάνες και ALA.

Το λινέλαιο παρέχει κυρίως το λιπαρό τμήμα και είναι πλούσιο σε ALA, αλλά δεν περιέχει τις ίδιες ποσότητες φυτικών ινών που προσφέρει ο ολόκληρος ή αλεσμένος σπόρος.

Κλινικές αναλύσεις έχουν μάλιστα βρει διαφορετικές επιδράσεις ανάλογα με τη μορφή του λιναρόσπορου.

Γι’ αυτό δεν μπορούμε να θεωρούμε αυτόματα ότι μία κουταλιά λινέλαιο έχει ακριβώς τα ίδια αποτελέσματα με μία ποσότητα αλεσμένου λιναρόσπορου.

Γιατί πολλοί προτιμούν τον αλεσμένο λιναρόσπορο;

Ολόκληροι οι μικροί σπόροι μπορούν να περάσουν από το πεπτικό σύστημα χωρίς να διασπαστούν πλήρως.

Όταν ο λιναρόσπορος είναι αλεσμένος, τα συστατικά στο εσωτερικό του γίνονται πιο προσβάσιμα κατά την πέψη.

Γι’ αυτό ο αλεσμένος λιναρόσπορος αποτελεί πρακτικό τρόπο κατανάλωσης.

Μπορεί να προστεθεί εύκολα:

• στο γιαούρτι,
• σε δημητριακά,
• σε σαλάτες,
• σε ψωμί και αρτοσκευάσματα,
• σε σπιτικές μπάρες,
• σε smoothies,
• σε διάφορες συνταγές.

Τι κάνει στο έντερο;

Ένα ακόμη σημαντικό πλεονέκτημα του λιναρόσπορου είναι οι φυτικές ίνες.

Οι φυτικές ίνες αυξάνουν τον όγκο των κοπράνων και μπορούν να βοηθήσουν τη φυσιολογική λειτουργία του εντέρου.

Παράλληλα, μέρος των φυτικών συστατικών αλληλεπιδρά με το μικροβίωμα του εντέρου.

Ο λιναρόσπορος δεν «καθαρίζει το έντερο από τοξίνες».

Αυτή είναι μια διαδεδομένη αλλά παραπλανητική περιγραφή.

Αυτό που μπορεί πραγματικά να κάνει είναι να αυξήσει την πρόσληψη φυτικών ινών και να συμβάλει στη φυσιολογική λειτουργία του πεπτικού συστήματος.

Προσοχή όμως αν δεν τρώτε συνήθως πολλές φυτικές ίνες

Αν κάποιος περάσει ξαφνικά από μια διατροφή φτωχή σε φυτικές ίνες σε μεγάλη ποσότητα λιναρόσπορου, μπορεί να εμφανίσει:

• φούσκωμα,
• αέρια,
• κοιλιακή δυσφορία,
• αλλαγές στις κενώσεις.

Γι’ αυτό η αύξηση των φυτικών ινών καλό είναι να γίνεται σταδιακά και να συνοδεύεται από επαρκή πρόσληψη υγρών.

Και τώρα στο μεγάλο ερώτημα: Τι σχέση έχει ο λιναρόσπορος με τον καρκίνο;

Εδώ γεννιούνται και οι περισσότεροι υπερβολικοί τίτλοι στο διαδίκτυο.

Ο λιναρόσπορος έχει πράγματι μελετηθεί σε σχέση με τον καρκίνο.

Το ενδιαφέρον εστιάζεται ιδιαίτερα στις λιγνάνες, καθώς και στις πιθανές επιδράσεις τους στον ορμονικό μεταβολισμό και σε άλλους βιολογικούς μηχανισμούς.

Έχουν πραγματοποιηθεί εργαστηριακές μελέτες, μελέτες σε ζώα, παρατηρητικές έρευνες και ορισμένες μικρές κλινικές μελέτες σε ανθρώπους.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι έχει αποδειχθεί πως ο λιναρόσπορος «σκοτώνει τον καρκίνο» ή ότι αποτελεί θεραπεία για καρκινικούς όγκους.

Γιατί κυκλοφόρησε ο ισχυρισμός ότι «μικραίνει τους όγκους»;

Ορισμένες έρευνες έχουν εξετάσει τον λιναρόσπορο σε γυναίκες με καρκίνο του μαστού και έχουν καταγράψει μεταβολές σε βιοδείκτες που σχετίζονται με τον πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων.

Υπάρχουν επίσης εργαστηριακές και ζωικές μελέτες στις οποίες έχουν παρατηρηθεί αντικαρκινικές επιδράσεις συστατικών του λιναρόσπορου.

Αυτού του είδους τα ευρήματα είναι σημαντικά για την επιστημονική έρευνα.

Δεν αποδεικνύουν όμως ότι αν ένας άνθρωπος αρχίσει να τρώει λιναρόσπορο ένας υπάρχων καρκινικός όγκος θα μικρύνει.

Η απόσταση ανάμεσα σε ένα εργαστηριακό εύρημα και μια αποδεδειγμένη θεραπεία σε ανθρώπους είναι τεράστια.

Τι έχουν δείξει μελέτες στον καρκίνο του μαστού;

Ο λιναρόσπορος έχει μελετηθεί περισσότερο σε σχέση με τον καρκίνο του μαστού, εν μέρει λόγω της περιεκτικότητάς του σε λιγνάνες.

Συστηματικές ανασκοπήσεις ανθρώπινων μελετών έχουν εντοπίσει ενδιαφέρουσες συσχετίσεις και μεταβολές σε ορισμένους βιοδείκτες.

Ωστόσο τα διαθέσιμα στοιχεία δεν δικαιολογούν τη χρήση του ως αντικαρκινικής θεραπείας.

Μια τροφή μπορεί να αποτελεί μέρος μιας υγιεινής διατροφής χωρίς να είναι φάρμακο.

Αυτός ο διαχωρισμός είναι ιδιαίτερα σημαντικός όταν μιλάμε για καρκίνο.

Δεν αντικαθιστά χημειοθεραπεία, ακτινοθεραπεία ή άλλες θεραπείες

Κανένας ασθενής με καρκίνο δεν πρέπει να διακόψει ή να τροποποιήσει την αντικαρκινική θεραπεία του επειδή διάβασε ότι κάποιο τρόφιμο έχει αντικαρκινικές ιδιότητες.

Η θεραπεία εξαρτάται από:

• τον τύπο του καρκίνου,
• το στάδιο,
• τα μοριακά χαρακτηριστικά του όγκου,
• την ηλικία και τη γενικότερη κατάσταση του ασθενούς,
• πολλούς ακόμη παράγοντες.

Η διατροφή μπορεί να αποτελέσει σημαντικό κομμάτι της συνολικής φροντίδας.

Δεν αποτελεί όμως υποκατάστατο της ογκολογικής θεραπείας.

Γιατί συνδέθηκε με τη «μακροζωία»;

Ο όρος «σπόρος της μακροζωίας» είναι περισσότερο δημοσιογραφική περιγραφή παρά επιστημονικός χαρακτηρισμός.

Δεν υπάρχει κλινική μελέτη που να αποδεικνύει ότι η καθημερινή κατανάλωση λιναρόσπορου προσθέτει συγκεκριμένα χρόνια ζωής.

Υπάρχει όμως ένας ενδιαφέρων λόγος που ο λιναρόσπορος εμφανίζεται συχνά σε συζητήσεις για υγιή γήρανση.

Πρόσφατες επιστημονικές ανασκοπήσεις επισημαίνουν ότι μπορεί να βελτιώνει αρκετούς καρδιομεταβολικούς παράγοντες κινδύνου, όπως τα λιπίδια, την αρτηριακή πίεση και ορισμένους δείκτες φλεγμονής.

Και η καλή καρδιομεταβολική υγεία αποτελεί σημαντικό κομμάτι της υγιούς γήρανσης.

Άλλο όμως «υποστηρίζει παράγοντες που σχετίζονται με την υγεία» και άλλο «χαρίζει μακροζωία».

Λιναρόσπορος και αρτηριακή πίεση

Ένα ακόμη ενδιαφέρον πεδίο έρευνας είναι η αρτηριακή πίεση.

Συστηματικές ανασκοπήσεις κλινικών δοκιμών έχουν βρει ότι η κατανάλωση λιναρόσπορου μπορεί να σχετίζεται με μέτρια μείωση της συστολικής και της διαστολικής πίεσης σε ορισμένους πληθυσμούς.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάποιος με υπέρταση μπορεί να αντικαταστήσει τα φάρμακά του με λιναρόσπορο.

Μπορεί όμως να αποτελεί ένα τρόφιμο που εντάσσεται σε ένα συνολικά καρδιοπροστατευτικό διατροφικό πρότυπο.

Βοηθά στην απώλεια βάρους;

Οι φυτικές ίνες μπορούν να αυξήσουν το αίσθημα κορεσμού.

Αυτό ενδέχεται να βοηθήσει ορισμένους ανθρώπους να ελέγχουν καλύτερα την πρόσληψη τροφής.

Ωστόσο:

ο λιναρόσπορος δεν «καίει λίπος».

Και επειδή περιέχει αρκετό λίπος, είναι επίσης θερμιδικά πυκνός.

Η απώλεια βάρους εξακολουθεί να εξαρτάται από το συνολικό ενεργειακό ισοζύγιο, τη διατροφή, τη σωματική δραστηριότητα και άλλους παράγοντες.

Πόσο λιναρόσπορο πρέπει να τρώμε;

Δεν υπάρχει μία μοναδική «θεραπευτική δόση» που να ισχύει για όλους.

Στις κλινικές μελέτες έχουν χρησιμοποιηθεί διαφορετικές ποσότητες και διαφορετικές μορφές λιναρόσπορου.

Σε αρκετές έρευνες χρησιμοποιούνται ποσότητες της τάξης μερικών δεκάδων γραμμαρίων ημερησίως.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όλοι πρέπει ξαφνικά να αρχίσουν να καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες.

Για κάποιον που δεν τρώει συχνά τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες, είναι προτιμότερο η ποσότητα να αυξάνεται σταδιακά.

Χρειάζεται νερό

Οι φυτικές ίνες του λιναρόσπορου απορροφούν νερό.

Γι’ αυτό είναι σημαντικό η κατανάλωσή του να συνοδεύεται από επαρκή πρόσληψη υγρών.

Μεγάλη ποσότητα φυτικών ινών χωρίς αρκετά υγρά μπορεί να προκαλέσει πεπτική δυσφορία και σε ορισμένες περιπτώσεις να επιδεινώσει τη δυσκοιλιότητα αντί να τη βελτιώσει.

Πώς να τον βάλετε εύκολα στη διατροφή

Δεν χρειάζεται κάποια ιδιαίτερη συνταγή.

Ο αλεσμένος λιναρόσπορος μπορεί να προστεθεί:

• σε γιαούρτι,
• σε σαλάτες,
• σε σούπες,
• σε δημητριακά πρωινού,
• σε σπιτικό ψωμί,
• σε κέικ και άλλα αρτοσκευάσματα,
• σε smoothies.

Έχει σχετικά ήπια γεύση και γι’ αυτό μπορεί να ενσωματωθεί σε πολλές διαφορετικές τροφές χωρίς να αλλάξει δραματικά τη γεύση τους.

Πώς πρέπει να αποθηκεύεται;

Τα πολυακόρεστα λιπαρά είναι ευαίσθητα στην οξείδωση.

Ο αλεσμένος λιναρόσπορος έχει μεγαλύτερη επιφάνεια εκτεθειμένη στον αέρα σε σχέση με τον ολόκληρο σπόρο.

Γι’ αυτό είναι πρακτικό να φυλάσσεται σε καλά κλεισμένο δοχείο, σύμφωνα με τις οδηγίες του προϊόντος, μακριά από θερμότητα και φως.

Το λινέλαιο χρειάζεται ακόμη μεγαλύτερη προσοχή στην αποθήκευση και δεν συμπεριφέρεται όπως τα έλαια που προορίζονται για μαγείρεμα σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες.

Ποιοι χρειάζονται περισσότερη προσοχή;

Ο λιναρόσπορος ως τρόφιμο είναι γενικά καλά ανεκτός από τους περισσότερους ανθρώπους.

Μεγάλες ποσότητες όμως μπορεί να προκαλέσουν γαστρεντερικές ενοχλήσεις.

Άτομα που:

• έχουν σημαντικά προβλήματα του γαστρεντερικού συστήματος,
• έχουν δυσκολία στην κατάποση,
• λαμβάνουν πολλά φάρμακα,
• βρίσκονται σε αντικαρκινική θεραπεία,
• είναι έγκυες ή θηλάζουν και θέλουν να χρησιμοποιήσουν μεγάλες ή συμπληρωματικές ποσότητες,

καλό είναι να συζητούν σημαντικές αλλαγές στη διατροφή ή τη χρήση συμπληρωμάτων με επαγγελματία υγείας.

Λιναρόσπορος και φάρμακα

Επειδή ο λιναρόσπορος είναι πλούσιος σε φυτικές ίνες και έχει μελετηθεί για επιδράσεις σε μεταβολικούς δείκτες, άνθρωποι που λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή δεν πρέπει να χρησιμοποιούν μεγάλες ποσότητες ή συμπληρώματα με σκοπό να «θεραπεύσουν» μόνοι τους χοληστερόλη, πίεση ή σάκχαρο.

Και φυσικά δεν διακόπτουμε ποτέ φάρμακο επειδή προσθέσαμε μια «υγιεινή τροφή» στη διατροφή μας.

Τι πραγματικά μπορεί να κάνει ο λιναρόσπορος;

Με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα, μπορούμε να πούμε ότι:

• είναι εξαιρετική φυτική πηγή ALA ω-3 λιπαρών οξέων,
• προσφέρει σημαντική ποσότητα φυτικών ινών,
• είναι ιδιαίτερα πλούσιος σε λιγνάνες,
• μπορεί να βοηθήσει τη φυσιολογική λειτουργία του εντέρου,
• μπορεί να συμβάλει σε μικρή βελτίωση της LDL και της ολικής χοληστερόλης,
• έχει δείξει ευνοϊκές επιδράσεις σε ορισμένους δείκτες φλεγμονής,
• έχει μελετηθεί για πιθανές επιδράσεις στην αρτηριακή πίεση και άλλους καρδιομεταβολικούς παράγοντες.

Και τι ΔΕΝ έχει αποδειχθεί;

Εξίσου σημαντικό είναι να γνωρίζουμε τι δεν μπορούμε να υποσχεθούμε.

Ο λιναρόσπορος:

• δεν έχει αποδειχθεί ότι θεραπεύει τον καρκίνο,
• δεν αποτελεί θεραπεία για καρκινικούς όγκους,
• δεν «ξεβουλώνει» τις αρτηρίες,
• δεν εξαφανίζει τη χρόνια φλεγμονή,
• δεν καίει από μόνος του το λίπος,
• δεν αντικαθιστά φάρμακα για χοληστερόλη ή υπέρταση,
• δεν έχει αποδειχθεί ότι προσθέτει χρόνια στη ζωή.

Ένας μικρός σπόρος που αξίζει περισσότερο για αυτά που πραγματικά κάνει

Ο λιναρόσπορος δεν χρειάζεται υπερβολικές υποσχέσεις για να είναι ενδιαφέρων.

Έχει έναν σπάνιο συνδυασμό φυτικών ινών, ALA και λιγνανών.

Έχει μελετηθεί σε δεκάδες τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές.

Και τα δεδομένα δείχνουν ότι μπορεί να αποτελέσει μια πολύ χρήσιμη προσθήκη σε μια ισορροπημένη διατροφή.

Το πραγματικό του πλεονέκτημα δεν είναι ότι αποτελεί κάποιο «μυστικό φάρμακο».

Είναι ότι ένα απλό τρόφιμο μπορεί να προσφέρει αρκετά διαφορετικά θρεπτικά συστατικά που συνδέονται με την καρδιομεταβολική και πεπτική υγεία.

Το συμπέρασμα

Ο λιναρόσπορος είναι ένας μικρός σπόρος με εντυπωσιακά πλούσιο διατροφικό προφίλ.

Οι φυτικές ίνες του μπορούν να βοηθήσουν τη λειτουργία του εντέρου.

Το ALA αποτελεί πολύτιμη φυτική πηγή ω-3 λιπαρών.

Οι λιγνάνες του εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο έντονης επιστημονικής έρευνας.

Και κλινικές μελέτες έχουν καταγράψει ενδιαφέρουσες επιδράσεις στη χοληστερόλη, την αρτηριακή πίεση και ορισμένους δείκτες φλεγμονής.

Δεν θεραπεύει όμως τον καρκίνο και δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως τροφή που «μικραίνει τους όγκους».

Στη διατροφή, άλλωστε, τα πραγματικά οφέλη είναι συχνά λιγότερο θεαματικά από τους τίτλους του διαδικτύου, αλλά πολύ πιο χρήσιμα όταν γνωρίζουμε τι πραγματικά ισχύει.

Σημαντική σημείωση: Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά ιατρική ή διατροφική συμβουλή. Άτομα που βρίσκονται σε θεραπεία για καρκίνο ή άλλη χρόνια πάθηση δεν πρέπει να χρησιμοποιούν τρόφιμα ή συμπληρώματα ως υποκατάστατο της θεραπείας τους και καλό είναι να συζητούν σημαντικές διατροφικές αλλαγές με τον θεράποντα γιατρό τους.

Πηγές: Δημοσιευμένες συστηματικές ανασκοπήσεις και μετα-αναλύσεις τυχαιοποιημένων κλινικών μελετών στο PubMed.