Συνεχές φλέγμα στον λαιμό: Οι πραγματικές αιτίες και τι μπορεί να βοηθήσει

Νιώθετε συνεχώς ότι υπάρχει βλέννα ή «φλέγμα» κολλημένο στον λαιμό; Καθαρίζετε τον λαιμό σας ξανά και ξανά, αλλά λίγα λεπτά αργότερα η ίδια αίσθηση επιστρέφει; Το σύμπτωμα είναι εξαιρετικά συχνό και δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει λοίμωξη.

Το ανθρώπινο σώμα παράγει φυσιολογικά βλέννα καθημερινά.

Η βλέννα δεν είναι κάτι «βρώμικο» που πρέπει να εξαφανίσουμε. Αντίθετα, αποτελεί μέρος της άμυνας του αναπνευστικού συστήματος: βοηθά να παραμένουν υγρές οι επιφάνειες της μύτης και του λαιμού και παγιδεύει σκόνη, αλλεργιογόνα και άλλα σωματίδια.

Τις περισσότερες φορές την καταπίνουμε χωρίς καν να το αντιλαμβανόμαστε.

Το πρόβλημα αρχίζει όταν παράγεται περισσότερη βλέννα, γίνεται παχύτερη ή απλώς αποκτούμε επίμονη αίσθηση ότι κάτι βρίσκεται κολλημένο στον λαιμό.

Και εδώ βρίσκεται μια σημαντική λεπτομέρεια: αυτό που περιγράφουμε ως «φλέγμα στον λαιμό» δεν προέρχεται πάντοτε από τους πνεύμονες.

Μπορεί να προέρχεται από τη μύτη και τα ιγμόρεια, να σχετίζεται με αλλεργία ή παλινδρόμηση ή ακόμη και με ερεθισμό του ίδιου του λαιμού.

Τα συμπτώματα που συχνά εμφανίζονται μαζί

Ανάλογα με την αιτία, μπορεί να υπάρχει:

• αίσθηση βλέννας στο πίσω μέρος του λαιμού,
• συνεχής ανάγκη να «καθαρίζουμε» τον λαιμό,
• βήχας, ιδιαίτερα το βράδυ ή το πρωί,
• βραχνάδα,
• βουλωμένη ή καταρροϊκή μύτη,
• αίσθημα κόμπου στον λαιμό,
• καούρα ή ξινίλα,
• ξηρότητα,
• ή αίσθηση ότι η βλέννα κατεβαίνει από τη μύτη προς τον λαιμό.

Ας δούμε τις συχνότερες αιτίες.

1. Οπισθορρινική έκκριση: Μία από τις συχνότερες αιτίες

Η οπισθορρινική έκκριση συμβαίνει όταν οι εκκρίσεις από τη μύτη και τα ιγμόρεια κατευθύνονται προς το πίσω μέρος του λαιμού.

Ο άνθρωπος μπορεί να αισθάνεται ότι πρέπει συνεχώς να καταπίνει ή να καθαρίζει τον λαιμό του.

Μπορεί να οφείλεται σε:

• κρυολόγημα,
• αλλεργική ρινίτιδα,
• ιγμορίτιδα,
• μη αλλεργική ρινίτιδα,
• ερεθιστικές ουσίες στον αέρα,
• καπνό,
• σκόνη,
• ή ξηρό αέρα.

Δεν σημαίνει λοιπόν ότι κάθε οπισθορρινική έκκριση είναι βακτηριακή λοίμωξη.

Και φυσικά δεν χρειάζεται αυτόματα αντιβίωση.

Τι μπορεί να βοηθήσει στην οπισθορρινική έκκριση;

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία.

Η καλή ενυδάτωση μπορεί να βοηθήσει ώστε οι εκκρίσεις να μην είναι τόσο παχιές.

Σε ορισμένους ανθρώπους βοηθούν επίσης τα ρινικά σπρέι φυσιολογικού ορού ή οι ρινικές πλύσεις με αλατούχο διάλυμα.

Υπάρχει όμως ένας πολύ σημαντικός κανόνας:

Στις ρινικές πλύσεις δεν χρησιμοποιούμε απευθείας νερό της βρύσης.

Χρησιμοποιούμε αποσταγμένο ή αποστειρωμένο νερό ή νερό που έχει προηγουμένως βράσει και στη συνέχεια έχει κρυώσει σύμφωνα με τις οδηγίες ασφαλούς χρήσης.

Το ίδιο το δοχείο πρέπει να πλένεται και να στεγνώνει σωστά.

2. Αλλεργίες

Αν το πρόβλημα εμφανίζεται συγκεκριμένες εποχές του χρόνου ή συνοδεύεται από φτέρνισμα, καταρροή, φαγούρα στη μύτη ή δακρύρροια, μπορεί να υπάρχει αλλεργική ρινίτιδα.

Συνηθισμένα αλλεργιογόνα είναι:

• η γύρη,
• τα ακάρεα της οικιακής σκόνης,
• το τρίχωμα και τα επιθήλια κατοικίδιων ζώων,
• και η μούχλα.

Όταν η μύτη αντιδρά σε ένα αλλεργιογόνο, μπορεί να αυξηθούν οι εκκρίσεις και μέρος τους να καταλήγει στον λαιμό.

Τι βοηθά στις αλλεργίες;

Το πρώτο βήμα είναι, όσο γίνεται, να αναγνωριστεί ο παράγοντας που προκαλεί τα συμπτώματα.

Ανάλογα με την περίπτωση, ο γιατρός μπορεί να συστήσει αντιισταμινικά, κατάλληλο ρινικό σπρέι ή αλλεργιολογικό έλεγχο.

Η μείωση της έκθεσης στο συγκεκριμένο αλλεργιογόνο μπορεί επίσης να βοηθήσει.

Δεν χρειάζεται όμως να τρώμε γύρη μελισσών για να «εκπαιδεύσουμε» το ανοσοποιητικό.

Η γύρη μελισσών δεν αποτελεί καθιερωμένη θεραπεία για την αλλεργική ρινίτιδα και μπορεί η ίδια να προκαλέσει αλλεργική αντίδραση σε ευαίσθητα άτομα.

3. Μη αλλεργική ρινίτιδα

Μπορεί να έχουμε συμπτώματα που μοιάζουν πολύ με αλλεργία χωρίς να υπάρχει πραγματική αλλεργική αντίδραση.

Αυτό ονομάζεται μη αλλεργική ρινίτιδα.

Μπορεί να προκαλεί:

• βουλωμένη μύτη,
• καταρροή,
• βλέννα στον λαιμό,
• και βήχα.

Πιθανοί εκλυτικοί παράγοντες είναι ο καπνός, η ατμοσφαιρική ρύπανση, οι έντονες μυρωδιές, οι αλλαγές θερμοκρασίας και άλλοι ερεθιστικοί παράγοντες.

4. Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση

Και εδώ τα πράγματα γίνονται ενδιαφέροντα.

Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση δεν προκαλεί μόνο την κλασική καούρα.

Όταν περιεχόμενο του στομάχου επιστρέφει προς τον οισοφάγο μπορεί να προκαλέσει:

• καούρα,
• ξινίλα,
• πόνο ή δυσφορία στο πάνω μέρος της κοιλιάς ή στο στήθος,
• δυσκολία στην κατάποση,
• και αίσθημα κόμπου στον λαιμό.

Σε ορισμένους ανθρώπους μπορεί επίσης να υπάρχει χρόνιος βήχας ή λαρυγγίτιδα.

5. Η λεγόμενη «σιωπηλή παλινδρόμηση»

Υπάρχει επίσης η λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση, γνωστή ως LPR.

Σε αυτή την περίπτωση το περιεχόμενο του στομάχου μπορεί να φτάνει ψηλότερα, προς τον φάρυγγα και τον λάρυγγα.

Και το περίεργο είναι ότι ο άνθρωπος μπορεί να μην έχει καθόλου την κλασική καούρα.

Αντί γι’ αυτήν μπορεί να εμφανίζει:

• βραχνάδα,
• συνεχές καθάρισμα του λαιμού,
• χρόνιο βήχα,
• αίσθηση βλέννας,
• ή αίσθημα ότι κάτι έχει κολλήσει στον λαιμό.

Αυτός είναι και ένας από τους λόγους που ορισμένοι άνθρωποι πιστεύουν για μήνες ότι έχουν «φλέγμα από τα ιγμόρεια», ενώ η αιτία μπορεί να βρίσκεται αλλού.

Μπορεί το μηλόξιδο να θεραπεύσει την παλινδρόμηση;

Εδώ χρειάζεται να διορθωθεί ένας πολύ διαδεδομένος ισχυρισμός.

Δεν έχει αποδειχθεί ότι το μηλόξιδο «κλείνει τη βαλβίδα του στομάχου» ή θεραπεύει τη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση.

Και επειδή είναι όξινο, σε ορισμένους ανθρώπους μπορεί να επιδεινώσει τον ερεθισμό ή την καούρα.

Επομένως δεν χρησιμοποιούμε το αν «βελτιώθηκε η βλέννα σε μία εβδομάδα με μηλόξιδο» ως διαγνωστικό τεστ για παλινδρόμηση.

Τι μπορεί να βοηθήσει πραγματικά στην παλινδρόμηση;

Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να βοηθήσουν:

• η αποφυγή μεγάλων γευμάτων λίγο πριν τον ύπνο,
• το να μην ξαπλώνουμε αμέσως μετά το φαγητό,
• η μείωση τροφών ή ποτών που διαπιστώνουμε ότι πυροδοτούν τα δικά μας συμπτώματα,
• η διακοπή του καπνίσματος,
• η μείωση του αλκοόλ,
• και, όταν υπάρχει ένδειξη, η κατάλληλη φαρμακευτική θεραπεία.

Σε επίμονα συμπτώματα χρειάζεται αξιολόγηση από γιατρό ώστε να επιβεβαιωθεί η αιτία.

6. Τα αντιόξινα και οι αναστολείς αντλίας πρωτονίων δεν είναι ο «ένοχος»

Στο διαδίκτυο κυκλοφορεί η άποψη ότι οι αναστολείς αντλίας πρωτονίων, γνωστοί ως PPIs, απλώς κρύβουν τα συμπτώματα και μακροπρόθεσμα επιδεινώνουν την παλινδρόμηση.

Αυτό είναι υπερβολικά απλοποιημένο.

Τα συγκεκριμένα φάρμακα μειώνουν την παραγωγή οξέος και χρησιμοποιούνται ευρέως στη θεραπεία της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης όταν υπάρχει η κατάλληλη ένδειξη.

Δεν διακόπτουμε μόνοι μας φάρμακα που έχουν συνταγογραφηθεί από γιατρό και δεν τα αντικαθιστούμε με ξύδι ή συμπληρώματα.

Αν κάποιος τα λαμβάνει για μεγάλο χρονικό διάστημα και αναρωτιέται αν εξακολουθούν να είναι απαραίτητα, το συζητά με τον γιατρό του.

7. Κρυολόγημα και άλλες λοιμώξεις του αναπνευστικού

Μία από τις πιο προφανείς αιτίες αυξημένης βλέννας είναι μια λοίμωξη του αναπνευστικού.

Ένα κοινό κρυολόγημα μπορεί να προκαλέσει:

• καταρροή,
• βουλωμένη μύτη,
• βήχα,
• πονόλαιμο,
• και περισσότερες εκκρίσεις.

Στις περισσότερες περιπτώσεις το κοινό κρυολόγημα προκαλείται από ιούς.

Αυτό σημαίνει ότι τα αντιβιοτικά δεν έχουν θέση σε ένα απλό ιογενές κρυολόγημα.

8. Ιγμορίτιδα

Η φλεγμονή των παραρρίνιων κόλπων μπορεί επίσης να προκαλέσει εκκρίσεις που κατεβαίνουν προς τον λαιμό.

Συνήθως όμως δεν υπάρχει μόνο «λίγο φλέγμα».

Μπορεί να συνυπάρχουν:

• ρινική συμφόρηση,
• πόνος ή πίεση στο πρόσωπο,
• μειωμένη όσφρηση,
• βήχας,
• και παχύρρευστες ρινικές εκκρίσεις.

Το χρώμα της βλέννας από μόνο του δεν αποδεικνύει ότι υπάρχει βακτηριακή λοίμωξη.

9. Η υπερβολική χρήση αντιβιοτικών

Τα αντιβιοτικά πρέπει να χρησιμοποιούνται όταν υπάρχει βακτηριακή λοίμωξη για την οποία είναι κατάλληλα.

Δεν θεραπεύουν ιώσεις.

Η αδικαιολόγητη χρήση τους μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες και συμβάλλει στην ανάπτυξη μικροβιακής αντοχής.

Ωστόσο, δεν είναι σωστό να υποστηρίζουμε ότι κάθε επίμονο φλέγμα μετά από αντιβίωση οφείλεται σε «Candida που πήρε τη θέση των βακτηρίων».

Η αιτία πρέπει να διερευνάται και όχι να υποθέτουμε ότι πρόκειται για μύκητα.

Μαύρο σαμπούκο, λάδι ρίγανης και σκόρδο αντί για αντιβίωση;

Τα συγκεκριμένα προϊόντα δεν αποτελούν γενικό υποκατάστατο μιας αντιβίωσης όταν υπάρχει επιβεβαιωμένη βακτηριακή λοίμωξη που χρειάζεται θεραπεία.

Μπορεί να υπάρχουν μελέτες για διάφορα φυτικά συστατικά, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι μπορούμε να αντικαταστήσουμε μια συνταγογραφημένη θεραπεία με λάδι ρίγανης, σκόρδο ή άλλο συμπλήρωμα.

10. Καπνός και άλλοι ερεθιστικοί παράγοντες

Ο καπνός του τσιγάρου μπορεί να ερεθίσει τη μύτη, τον λαιμό και το αναπνευστικό σύστημα.

Το ίδιο μπορεί να συμβεί με:

• έντονα αρώματα,
• καθαριστικά,
• χημικές αναθυμιάσεις,
• σκόνη,
• ατμοσφαιρική ρύπανση,
• και άλλους ερεθιστικούς παράγοντες.

Η συνεχής έκθεση μπορεί να διατηρεί τον λαιμό ερεθισμένο και να προκαλεί την αίσθηση ότι υπάρχει συνεχώς βλέννα.

11. Η αφυδάτωση μπορεί να κάνει τη βλέννα πιο παχύρρευστη

Μερικές φορές δεν παράγουμε απαραίτητα πολύ περισσότερη βλέννα.

Απλώς γίνεται πιο παχύρρευστη και επομένως την αντιλαμβανόμαστε περισσότερο.

Η ανεπαρκής πρόσληψη υγρών μπορεί να συμβάλει σε αυτό.

Η καλή ενυδάτωση δεν «ξεπλένει τις τοξίνες», αλλά μπορεί να βοηθήσει τις εκκρίσεις να παραμένουν πιο λεπτόρρευστες.

12. Ξηρός αέρας και αναπνοή από το στόμα

Ο ξηρός αέρας μπορεί να ερεθίζει τη μύτη και τον λαιμό.

Αν επιπλέον η μύτη είναι βουλωμένη και κοιμόμαστε με ανοιχτό το στόμα, μπορεί το πρωί να ξυπνάμε με:

• στεγνό λαιμό,
• παχύρρευστη βλέννα,
• βραχνάδα,
• και έντονη ανάγκη να καθαρίσουμε τον λαιμό.

13. Το συνεχές καθάρισμα του λαιμού μπορεί να κάνει το πρόβλημα χειρότερο

Αυτό είναι κάτι που πολλοί δεν γνωρίζουν.

Νιώθουμε κάτι στον λαιμό και κάνουμε συνεχώς «εχέμ, εχέμ» για να το απομακρύνουμε.

Για λίγα δευτερόλεπτα αισθανόμαστε καλύτερα.

Όταν όμως αυτή η κίνηση επαναλαμβάνεται συνεχώς, μπορεί να ερεθίζει τον λάρυγγα και τις φωνητικές χορδές.

Ο ερεθισμός μπορεί στη συνέχεια να δημιουργεί ακόμη μεγαλύτερη αίσθηση ότι κάτι υπάρχει στον λαιμό.

Και έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος.

Βλέννα → καθάρισμα λαιμού → ερεθισμός → μεγαλύτερη ενόχληση → περισσότερο καθάρισμα.

Μερικές φορές μια γουλιά νερό ή μια απλή κατάποση μπορεί να είναι πιο ήπια επιλογή από το συνεχές δυνατό καθάρισμα.

14. Γαλακτοκομικά: Δημιουργούν πραγματικά περισσότερο φλέγμα;

Πρόκειται για έναν από τους πιο διαδεδομένους μύθους.

Για τους περισσότερους ανθρώπους δεν υπάρχουν καλά στοιχεία ότι το γάλα προκαλεί πραγματική αύξηση της παραγωγής βλέννας.

Μπορεί όμως μετά την κατανάλωσή του να δημιουργείται προσωρινά μια διαφορετική αίσθηση στο στόμα και τον λαιμό, η οποία κάνει τις εκκρίσεις να φαίνονται παχύτερες.

Δεν υπάρχει λόγος να κόψουμε αυτόματα όλα τα γαλακτοκομικά επειδή έχουμε φλέγμα.

Αν υπάρχει πραγματική αλλεργία ή άλλη συγκεκριμένη διάγνωση, φυσικά η αντιμετώπιση είναι διαφορετική.

15. Και η γλουτένη;

Δεν υπάρχει λόγος ο γενικός πληθυσμός να αφαιρέσει από τη διατροφή του όλα τα δημητριακά και τη γλουτένη επειδή αισθάνεται βλέννα στον λαιμό.

Η κοιλιοκάκη είναι συγκεκριμένη αυτοάνοση πάθηση που απαιτεί διάγνωση και αυστηρή αποφυγή γλουτένης.

Αυτό είναι πολύ διαφορετικό από τον ισχυρισμό ότι «τα δημητριακά προκαλούν βλέννα σε όλους».

Μάλιστα, αν υπάρχει υποψία κοιλιοκάκης, δεν είναι καλή ιδέα να ξεκινήσει κάποιος δίαιτα χωρίς γλουτένη πριν από τον απαραίτητο έλεγχο, γιατί αυτό μπορεί να επηρεάσει τα αποτελέσματα των εξετάσεων.

16. Δεν χρειάζεται να κόψετε τα «έλαια σπόρων» για να φύγει το φλέγμα

Άλλη μία συμβουλή που κυκλοφορεί στο διαδίκτυο είναι η απομάκρυνση της κανόλα, του καλαμποκέλαιου και άλλων φυτικών ελαίων για δύο εβδομάδες ώστε να διαπιστώσουμε αν εξαφανίζεται η βλέννα.

Δεν υπάρχει καθιερωμένη ιατρική οδηγία που να αντιμετωπίζει έτσι το επίμονο φλέγμα.

Οι τυχαίοι αποκλεισμοί ολόκληρων ομάδων τροφίμων μπορεί να μπερδέψουν περισσότερο την κατάσταση χωρίς να εντοπίσουν την πραγματική αιτία.

17. Μπορεί να φταίνε οι αμυγδαλές;

Σε ορισμένους ανθρώπους δημιουργούνται μικρές συσσωρεύσεις στις κρύπτες των αμυγδαλών, γνωστές ως αμυγδαλόλιθοι.

Μπορούν να συνοδεύονται από:

• κακοσμία του στόματος,
• αίσθηση ξένου σώματος στον λαιμό,
• ενόχληση,
• ή αίσθηση ότι κάτι πρέπει συνεχώς να καθαριστεί.

Δεν πρόκειται απαραίτητα για πραγματική υπερπαραγωγή βλέννας, αλλά η αίσθηση μπορεί να μοιάζει αρκετά.

18. Μπορεί να προέρχεται από τους πνεύμονες;

Ναι, ιδιαίτερα όταν υπάρχει πραγματικός παραγωγικός βήχας και αποβάλλονται πτύελα.

Σε αυτή την περίπτωση οι αιτίες είναι διαφορετικές και μπορεί να περιλαμβάνουν λοιμώξεις του αναπνευστικού, χρόνια βρογχίτιδα και άλλες πνευμονικές παθήσεις.

Άλλο λοιπόν η αίσθηση «έχω κάτι κολλημένο στον λαιμό» και άλλο ο επίμονος βήχας που βγάζει πτύελα από το κατώτερο αναπνευστικό.

Το χρώμα του φλέγματος τι σημαίνει;

Το χρώμα από μόνο του δεν αρκεί για διάγνωση.

Κίτρινη ή πράσινη βλέννα δεν σημαίνει αυτόματα ότι χρειάζεται αντιβίωση.

Το χρώμα μπορεί να αλλάξει κατά τη διάρκεια μιας λοίμωξης λόγω της παρουσίας κυττάρων του ανοσοποιητικού και άλλων συστατικών.

Αντίθετα, αίμα στη βλέννα ή στα πτύελα χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση, ιδιαίτερα όταν επαναλαμβάνεται ή δεν υπάρχει προφανής εξήγηση.

Τι μπορείτε να κάνετε στο σπίτι;

Αν δεν υπάρχουν ανησυχητικά συμπτώματα, μερικά απλά μέτρα μπορεί να βοηθήσουν:

• Πίνετε αρκετά υγρά.
• Χρησιμοποιήστε φυσιολογικό ορό στη μύτη όταν υπάρχει ρινική συμφόρηση.
• Αποφύγετε καπνό και άλλους ερεθιστικούς παράγοντες.
• Μην καθαρίζετε δυνατά τον λαιμό κάθε λίγα λεπτά.
• Αν υποψιάζεστε παλινδρόμηση, αποφύγετε μεγάλα γεύματα αργά το βράδυ.
• Μην ξαπλώνετε αμέσως μετά το φαγητό.
• Αν υπάρχουν αλλεργίες, προσπαθήστε να μειώσετε την έκθεση στον γνωστό παράγοντα.
• Αποφύγετε τη λήψη αντιβιοτικών χωρίς ιατρική ένδειξη.

Πότε το συνεχές φλέγμα χρειάζεται γιατρό;

Ένα κρυολόγημα που συνοδεύεται από βλέννα και σταδιακά υποχωρεί συνήθως δεν προκαλεί ανησυχία.

Αν όμως η αίσθηση επιμένει για εβδομάδες, επανέρχεται συνεχώς ή συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα, αξίζει να αναζητηθεί η πραγματική αιτία.

Ανάλογα με τα συμπτώματα, μπορεί να χρειαστεί αξιολόγηση από παθολόγο, ωτορινολαρυγγολόγο, αλλεργιολόγο, γαστρεντερολόγο ή πνευμονολόγο.

Τα σημάδια που δεν πρέπει να αγνοήσετε

Ζητήστε ιατρική αξιολόγηση ιδιαίτερα αν υπάρχει:

• αίμα στη βλέννα ή στα πτύελα,
• δυσκολία στην αναπνοή,
• δυσκολία ή πόνος στην κατάποση,
• ανεξήγητη απώλεια βάρους,
• επίμονη βραχνάδα,
• έντονος ή παρατεταμένος βήχας,
• υψηλός ή επίμονος πυρετός,
• πόνος στο στήθος,
• ή ένα νέο εξόγκωμα στον λαιμό.

Η έντονη δυσκολία στην αναπνοή ή την κατάποση απαιτεί άμεση ιατρική βοήθεια.

Το συμπέρασμα

Το συνεχές φλέγμα στον λαιμό δεν έχει μία μοναδική αιτία.

Οπισθορρινική έκκριση, αλλεργίες, ρινίτιδα, λοιμώξεις, παλινδρόμηση, ξηρός αέρας, καπνός και άλλοι ερεθιστικοί παράγοντες είναι μερικές από τις συχνότερες εξηγήσεις.

Και μερικές φορές αυτό που αισθανόμαστε ως «πολύ φλέγμα» είναι περισσότερο ένας ερεθισμένος λαιμός που μας κάνει να καθαρίζουμε συνεχώς τη φωνή μας.

Το σημαντικό είναι να αντιμετωπίζεται η αιτία και όχι απλώς η βλέννα.

Δεν χρειάζονται ακραίες δίαιτες, μηλόξιδο, μεγάλες ποσότητες συμπληρωμάτων ή αυτοσχέδια μείγματα για τα ιγμόρεια.

Αν το σύμπτωμα επιμένει, η σωστή διάγνωση είναι πολύ πιο χρήσιμη από οποιαδήποτε «φυσική θεραπεία» που υπόσχεται ότι θα εξαφανίσει το φλέγμα μέσα σε λίγες ημέρες.

Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξέταση και τις εξατομικευμένες οδηγίες επαγγελματία υγείας.