Γιατί το καθημερινό ντους μετά τα 65 μπορεί να κάνει περισσότερο κακό παρά καλό

Μετά τα 65, χρειάζεται πραγματικά καθημερινό ντους; Τι λένε οι ειδικοί για το δέρμα και τη σωστή υγιεινή

Για δεκαετίες, το καθημερινό ντους θεωρούνταν σχεδόν αυτονόητο. Για πολλούς ανθρώπους αποτελεί συνώνυμο της καθαριότητας και της καλής προσωπικής υγιεινής. Όμως όσο περνούν τα χρόνια, το δέρμα αλλάζει και οι ανάγκες του οργανισμού δεν είναι ίδιες με εκείνες που είχαμε στα 20 ή στα 30.

Μετά τα 60 και ιδιαίτερα μετά τα 65, το δέρμα γίνεται συνήθως πιο λεπτό, πιο ξηρό και περισσότερο ευάλωτο σε ερεθισμούς.

Οι αδένες του δέρματος παράγουν λιγότερα φυσικά έλαια, ενώ μειώνεται και η ικανότητά του να συγκρατεί νερό.

Αυτό σημαίνει ότι μια συνήθεια που κάποτε δεν δημιουργούσε κανένα πρόβλημα, όπως ένα μεγάλο καθημερινό ντους με πολύ ζεστό νερό και αρκετό σαπούνι, μπορεί πλέον να αφήνει το δέρμα:

• ξηρό,
• τραχύ,
• με φαγούρα,
• ερεθισμένο,
• ή ακόμη και με μικρές ρωγμές.

Το βασικό λοιπόν δεν είναι να σταματήσει κάποιος να πλένεται. Είναι να προσαρμόσει τον τρόπο υγιεινής στις ανάγκες του ώριμου δέρματος.

Το δέρμα μετά τα 65 δεν είναι το ίδιο με το νεότερο δέρμα

Με την πάροδο του χρόνου το δέρμα γίνεται πιο λεπτό και χάνει μέρος της ελαστικότητάς του.

Παράλληλα, οι σμηγματογόνοι αδένες παράγουν λιγότερη λιπαρότητα.

Αυτό το φυσικό «λάδι» του δέρματος δεν είναι κάτι που πρέπει να θεωρούμε βρωμιά.

Αποτελεί μέρος του προστατευτικού φραγμού που βοηθά το δέρμα να συγκρατεί την υγρασία και να προστατεύεται από το εξωτερικό περιβάλλον.

Όταν ο προστατευτικός αυτός φραγμός είναι ήδη πιο αδύναμος λόγω ηλικίας, το πολύ συχνό πλύσιμο με ισχυρά σαπούνια και ζεστό νερό μπορεί να τον επιβαρύνει ακόμη περισσότερο.

Γι’ αυτό πολλοί ηλικιωμένοι παρατηρούν ότι μετά το μπάνιο το δέρμα «τραβάει» ή αρχίζει να τους φαγουρίζει.

Το πολύ ζεστό νερό μπορεί να κάνει τη διαφορά

Ένα καυτό ντους μπορεί να είναι απολαυστικό, ιδιαίτερα τον χειμώνα.

Για το ξηρό όμως ώριμο δέρμα, δεν είναι πάντα η καλύτερη επιλογή.

Το πολύ ζεστό νερό απομακρύνει πιο εύκολα τα φυσικά έλαια από την επιφάνεια του δέρματος.

Έτσι μπορεί να εντείνει:

• την ξηρότητα,
• το ξεφλούδισμα,
• τη φαγούρα,
• το αίσθημα καύσου ή «τραβήγματος».

Οι δερματολόγοι συνιστούν συνήθως χλιαρό και όχι καυτό νερό.

Και δεν χρειάζεται το μπάνιο να διαρκεί μισή ώρα.

Ένα σύντομο ντους περίπου 5 έως 10 λεπτών είναι συχνά αρκετό για τον καθαρισμό, χωρίς να εκτίθεται το δέρμα για υπερβολικά πολύ χρόνο στο νερό.

Μπορεί το πολύ σαπούνι να κάνει περισσότερο κακό παρά καλό;

Το σαπούνι αφαιρεί λίπος και βρωμιά.

Αυτό ακριβώς όμως σημαίνει ότι μπορεί να αφαιρέσει και μέρος των προστατευτικών λιπιδίων του δέρματος.

Τα δυνατά αρωματισμένα σαπούνια, τα προϊόντα με πολλά απορρυπαντικά συστατικά και το έντονο τρίψιμο μπορούν να προκαλέσουν μεγαλύτερο ερεθισμό σε ένα ήδη ευαίσθητο δέρμα.

Για μεγαλύτερους ανθρώπους ή για όσους έχουν έντονη ξηροδερμία, προτιμώνται συνήθως:

• ήπια καθαριστικά,
• προϊόντα χωρίς έντονο άρωμα,
• ενυδατικά body wash,
• και χρήση σαπουνιού κυρίως στις περιοχές που πραγματικά το χρειάζονται.

Για παράδειγμα, οι μασχάλες, η βουβωνική περιοχή και τα πόδια χρειάζονται συνήθως περισσότερο καθαρισμό από την πλάτη ή τα μπράτσα, τα οποία δεν είναι απαραίτητο να τρίβονται κάθε μέρα με πολύ σαπούνι.

Το τρίψιμο με σφουγγάρι μπορεί να ερεθίσει

Ένα ακόμη λάθος είναι το πολύ έντονο τρίψιμο.

Σκληρά σφουγγάρια, βούρτσες σώματος ή προϊόντα απολέπισης μπορεί να είναι υπερβολικά επιθετικά για το ώριμο δέρμα.

Μετά τα 65, το δέρμα μπορεί να τραυματίζεται πιο εύκολα.

Γι’ αυτό ένα μαλακό πανί ή απλώς τα χέρια είναι συχνά αρκετά για τον καθαρισμό.

Η καθαριότητα δεν χρειάζεται να συνοδεύεται από δυνατό τρίψιμο.

Χρειάζεται τελικά ντους κάθε μέρα;

Εδώ δεν υπάρχει ένας κανόνας που να ισχύει για όλους.

Ένας άνθρωπος που ιδρώνει πολύ, γυμνάζεται, εργάζεται σε ζεστό περιβάλλον ή έχει ακράτεια μπορεί να χρειάζεται συχνότερο καθαρισμό.

Άλλος άνθρωπος, με καθιστική ζωή και ξηρό δέρμα, μπορεί να μην χρειάζεται πλήρες ντους καθημερινά.

Η American Academy of Dermatology σημειώνει ότι πολλοί άνθρωποι στα 60 και 70 τους μπορεί να διαπιστώσουν πως δεν χρειάζονται μπάνιο κάθε ημέρα.

Το σημαντικό είναι να διατηρείται σωστή υγιεινή χωρίς να επιβαρύνεται άσκοπα το δέρμα.

Τι γίνεται τις ημέρες χωρίς πλήρες ντους;

Το γεγονός ότι κάποιος δεν κάνει πλήρες μπάνιο δεν σημαίνει ότι μένει «άπλυτος».

Μπορεί να γίνεται στοχευμένος καθαρισμός στις περιοχές που χρειάζονται περισσότερο.

Για παράδειγμα:

• πλύσιμο προσώπου και χεριών,
• καθαρισμός μασχαλών,
• καθαρισμός γεννητικής περιοχής,
• καθαρισμός ποδιών,
• αλλαγή εσωρούχων και ρούχων,
• πλύσιμο όπου υπάρχει ιδρώτας ή ρύπανση.

Ένα μαλακό βρεγμένο πανί ή μια μικρή πετσέτα με χλιαρό νερό μπορεί να είναι αρκετή για αυτές τις περιοχές.

Προσοχή στην ακράτεια

Σε ανθρώπους με ακράτεια ούρων ή κοπράνων, η φροντίδα του δέρματος χρειάζεται περισσότερη προσοχή.

Η παρατεταμένη επαφή με υγρασία μπορεί να προκαλέσει:

• ερεθισμό,
• δερματίτιδα,
• εκδορές,
• ή λοιμώξεις.

Σε αυτή την περίπτωση είναι σημαντικός ο ήπιος αλλά συχνός τοπικός καθαρισμός και η καλή ξήρανση της περιοχής.

Σε ορισμένες περιπτώσεις ο γιατρός ή ο νοσηλευτής μπορεί να συστήσει και προστατευτική αλοιφή.

Η ενυδατική μετά το μπάνιο είναι ίσως το σημαντικότερο βήμα

Για το ώριμο δέρμα, η ενυδάτωση μετά το ντους δεν είναι απλώς αισθητική.

Μπορεί να βοηθήσει σημαντικά τον δερματικό φραγμό.

Μετά το ντους, είναι καλύτερο να στεγνώνουμε το σώμα απαλά, χωρίς δυνατό τρίψιμο με την πετσέτα.

Στη συνέχεια, όσο το δέρμα είναι ακόμη ελαφρώς νωπό, εφαρμόζουμε μια ενυδατική κρέμα ή αλοιφή χωρίς έντονο άρωμα.

Αυτό βοηθά να «παγιδευτεί» περισσότερη υγρασία στην επιφάνεια του δέρματος.

Οι πιο παχύρρευστες κρέμες και οι αλοιφές συνήθως προσφέρουν περισσότερη προστασία από μια πολύ λεπτή λοσιόν όταν υπάρχει έντονη ξηροδερμία.

Γιατί η φαγούρα μετά το ντους δεν πρέπει να αγνοείται

Η επίμονη φαγούρα μπορεί να είναι απλώς αποτέλεσμα ξηρού δέρματος.

Δεν είναι όμως πάντοτε τόσο απλή.

Αν το δέρμα παραμένει πολύ ξηρό παρά την ενυδάτωση ή αν υπάρχουν:

• έντονη ερυθρότητα,
• πληγές,
• σπασίματα,
• αιμορραγία,
• πόνος,
• ή σημεία λοίμωξης,

χρειάζεται αξιολόγηση από γιατρό ή δερματολόγο.

Η ξηροδερμία μπορεί κάποιες φορές να συνδέεται και με άλλα προβλήματα υγείας ή με φάρμακα.

Το μικροβίωμα του δέρματος και τα «καλά» βακτήρια

Η επιφάνεια του δέρματός μας φιλοξενεί ένα ολόκληρο οικοσύστημα μικροοργανισμών.

Αυτό το μικροβίωμα συμμετέχει στη φυσική άμυνα του δέρματος.

Η πολύ επιθετική χρήση αντιβακτηριακών προϊόντων δεν είναι απαραίτητη στην καθημερινή υγιεινή των περισσότερων ανθρώπων.

Το ζητούμενο δεν είναι να αποστειρώσουμε το δέρμα μας, αλλά να το καθαρίζουμε χωρίς να καταστρέφουμε τον προστατευτικό του φραγμό.

Ειδικά σε ηλικιωμένους με ευαίσθητο δέρμα, η απλότητα είναι συχνά η καλύτερη στρατηγική.

Το μπάνιο και ο κίνδυνος πτώσης

Υπάρχει όμως και ένας άλλος λόγος που το μπάνιο χρειάζεται προσοχή μετά τα 65.

Το μπάνιο είναι ένας χώρος όπου συνδυάζονται:

• νερό,
• ολισθηρές επιφάνειες,
• γυμνά πόδια,
• μετακινήσεις μέσα και έξω από μπανιέρα ή ντουζιέρα.

Για κάποιον που έχει προβλήματα ισορροπίας, αρθρίτιδα, μυϊκή αδυναμία ή ζαλίζεται εύκολα, αυτά μπορεί να αυξήσουν σημαντικά τον κίνδυνο πτώσης.

Το πολύ ζεστό νερό μπορεί επίσης σε ορισμένους ανθρώπους να προκαλέσει αγγειοδιαστολή και να συμβάλει σε ζάλη ή αδυναμία.

Μερικές απλές αλλαγές κάνουν το μπάνιο ασφαλέστερο

Για έναν μεγαλύτερο άνθρωπο, ιδιαίτερα αν έχει ήδη πέσει στο παρελθόν, μπορούν να βοηθήσουν:

• αντιολισθητικό χαλάκι,
• χειρολαβές στήριξης,
• καλή φωταγώγηση,
• καρέκλα μπάνιου όπου χρειάζεται,
• τηλέφωνο ή κουμπί βοήθειας κοντά,
• να μην κλειδώνει η πόρτα όταν υπάρχει σημαντικό πρόβλημα κινητικότητας.

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι να αποφεύγονται τα λάδια μέσα στη μπανιέρα, γιατί μπορούν να κάνουν την επιφάνεια ακόμη πιο ολισθηρή.

Η θερμοκρασία του μπάνιου έχει μεγαλύτερη σημασία όσο μεγαλώνουμε

Ο οργανισμός των ηλικιωμένων μπορεί να ανταποκρίνεται διαφορετικά στις απότομες αλλαγές θερμοκρασίας.

Ένα υπερβολικά καυτό μπάνιο δεν είναι απαραίτητο για την καθαριότητα.

Το χλιαρό νερό είναι συνήθως πιο φιλικό τόσο για το δέρμα όσο και για τη γενικότερη άνεση.

Και αν κάποιος αισθανθεί:

• ζάλη,
• τάση λιποθυμίας,
• ταχυκαρδία,
• αδυναμία,

κατά τη διάρκεια του ντους, δεν πρέπει να το αγνοεί.

Το καθημερινό μπάνιο δεν είναι «κακό» για όλους

Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση.

Δεν υπάρχει κάτι επικίνδυνο από μόνο του στο καθημερινό ντους.

Ένας ηλικιωμένος μπορεί να κάνει καθημερινά μπάνιο χωρίς κανένα πρόβλημα, εφόσον:

• χρησιμοποιεί χλιαρό νερό,
• δεν μένει πολλή ώρα κάτω από το νερό,
• χρησιμοποιεί ήπιο καθαριστικό,
• ενυδατώνει το δέρμα του μετά,
• και το μπάνιο είναι ασφαλές από πλευράς πτώσεων.

Το πρόβλημα προκύπτει όταν το καθημερινό ντους είναι μεγάλο, πολύ ζεστό και συνοδεύεται από έντονο σαπούνισμα και τρίψιμο σε ένα ήδη ξηρό δέρμα.

Πότε μπορεί να χρειάζεται συχνότερο μπάνιο;

Υπάρχουν περιπτώσεις όπου ο συχνότερος καθαρισμός είναι λογικός.

Για παράδειγμα:

• έντονη εφίδρωση,
• άσκηση,
• εργασία σε περιβάλλον με σκόνη ή βρωμιά,
• ακράτεια,
• ορισμένες δερματολογικές ή ιατρικές καταστάσεις.

Σε αυτές τις περιπτώσεις ο γιατρός μπορεί να δώσει πιο συγκεκριμένες οδηγίες.

Και πότε μπορεί να χρειάζεται λιγότερο συχνό πλήρες ντους;

Αν ένας άνθρωπος:

• έχει έντονα ξηρό δέρμα,
• φαγούρα μετά από κάθε μπάνιο,
• δεν ιδρώνει ιδιαίτερα,
• δυσκολεύεται να μπει και να βγει με ασφάλεια από το μπάνιο,
• κουράζεται πολύ κατά τη διαδικασία,

τότε μπορεί να είναι λογικό να μειωθούν τα πλήρη ντους και να χρησιμοποιείται ενδιάμεσα στοχευμένος καθαρισμός.

Ένας απλός οδηγός για πιο φιλικό ντους μετά τα 65

Οι βασικές συμβουλές μπορούν να συνοψιστούν πολύ απλά:

• Χλιαρό νερό αντί για καυτό.
• Σύντομο ντους, περίπου 5 έως 10 λεπτά.
• Ήπιο, χωρίς έντονο άρωμα καθαριστικό.
• Όχι έντονο τρίψιμο.
• Απαλό στέγνωμα με ταμποναριστές κινήσεις.
• Ενυδατική μέσα σε λίγα λεπτά μετά το μπάνιο.
• Προσοχή στις ολισθηρές επιφάνειες.

Το δέρμα μάς δείχνει αν η ρουτίνα μάς ταιριάζει

Δεν χρειάζεται να ακολουθούμε έναν αυστηρό αριθμό ντους επειδή το διαβάσαμε κάπου.

Το δέρμα μας δίνει αρκετές πληροφορίες.

Αν μετά το ντους είναι:

• άνετο,
• χωρίς έντονη φαγούρα,
• χωρίς ξεφλούδισμα,
• χωρίς σκασίματα,

τότε η ρουτίνα πιθανότατα λειτουργεί καλά.

Αν όμως κάθε μπάνιο αφήνει έντονο τράβηγμα, κοκκινίλα ή φαγούρα, ίσως χρειάζεται αλλαγή στον τρόπο ή στη συχνότητα.

Η καθαριότητα μετά τα 65 δεν μετριέται σε «πόσα ντους»

Η προσωπική υγιεινή είναι πολύ πιο σύνθετη από έναν αριθμό.

Περιλαμβάνει:

• καθαρό δέρμα,
• καθαρά ρούχα,
• σωστή φροντίδα της ευαίσθητης περιοχής,
• καλή στοματική υγιεινή,
• περιποίηση νυχιών και ποδιών,
• και αντιμετώπιση οποιασδήποτε δερματικής ενόχλησης.

Ένας άνθρωπος που κάνει πλήρες ντους μέρα παρά μέρα αλλά διατηρεί σωστή καθημερινή υγιεινή μπορεί να είναι εξίσου καθαρός με κάποιον που κάνει ντους κάθε πρωί.

Τελικά, ποια είναι η «ιδανική» συχνότητα;

Δεν υπάρχει ένας μαγικός αριθμός για όλους.

Για αρκετούς μεγαλύτερους ανθρώπους, το πλήρες καθημερινό ντους μπορεί να μην είναι απαραίτητο.

Για άλλους, μπορεί να παραμείνει μέρος της καθημερινής τους ρουτίνας χωρίς πρόβλημα.

Η ιδανική συχνότητα εξαρτάται από το δέρμα, τη δραστηριότητα, την εφίδρωση, τις ιατρικές ανάγκες, την κινητικότητα και τις προσωπικές προτιμήσεις.

Το σημαντικότερο είναι να μη θυσιάζεται η υγεία του δέρματος στο όνομα μιας παλιάς συνήθειας.

Το συμπέρασμα

Μετά τα 65, το σώμα χρειάζεται συχνά διαφορετική φροντίδα από εκείνη που χρειαζόταν σε μικρότερη ηλικία.

Το δέρμα είναι πιο λεπτό και πιο ξηρό, ενώ μπορεί να ερεθιστεί ευκολότερα από το καυτό νερό, τα δυνατά σαπούνια και το παρατεταμένο μπάνιο.

Το καθημερινό ντους δεν είναι υποχρεωτικό για όλους, αλλά ούτε και απαγορευμένο.

Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι το πώς γίνεται.

Χλιαρό νερό, σύντομη διάρκεια, ήπια καθαριστικά και καλή ενυδάτωση είναι συνήθως πολύ σημαντικότερα από το αν το μπάνιο γίνεται κάθε μέρα ή μέρα παρά μέρα.

Και για όσους έχουν προβλήματα ισορροπίας ή κινητικότητας, η ασφάλεια στο μπάνιο πρέπει να αποτελεί εξίσου μεγάλη προτεραιότητα.

Η καλύτερη ρουτίνα είναι τελικά εκείνη που κρατά το σώμα καθαρό, το δέρμα άνετο και τον άνθρωπο ασφαλή.

Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Άτομα με δερματολογικές παθήσεις, ακράτεια, χρόνιες ασθένειες ή ιδιαίτερες ανάγκες φροντίδας πρέπει να ακολουθούν τις εξατομικευμένες οδηγίες του γιατρού ή του επαγγελματία υγείας τους.

Πηγές: American Academy of Dermatology, National Institute on Aging, Mayo Clinic.