Η βιταμίνη που συνδέεται με κόπωση, μούδιασμα και το νευρικό σύστημα – Τα σημάδια ότι μπορεί να σας λείπει

 

Κούραση που δεν εξηγείται εύκολα, αδυναμία, μουδιάσματα στα χέρια ή στα πόδια, προβλήματα ισορροπίας και δυσκολίες στη μνήμη ή στη συγκέντρωση. Πίσω από τέτοια συμπτώματα μπορεί να κρύβονται δεκάδες διαφορετικές αιτίες, όμως μία από αυτές είναι η έλλειψη μιας πολύ σημαντικής βιταμίνης: της βιταμίνης Β12.

Η βιταμίνη Β12, γνωστή και ως κοβαλαμίνη, είναι απαραίτητη για τη φυσιολογική λειτουργία του νευρικού συστήματος, τον σχηματισμό υγιών ερυθρών αιμοσφαιρίων και τη σύνθεση του DNA.

Η ανεπάρκειά της μπορεί να περάσει απαρατήρητη για μεγάλο χρονικό διάστημα, καθώς ο ανθρώπινος οργανισμός αποθηκεύει σημαντικές ποσότητες Β12 και τα συμπτώματα μπορεί να χρειαστούν ακόμη και χρόνια μέχρι να γίνουν εμφανή.

Γιατί είναι τόσο σημαντική η βιταμίνη Β12;

Η Β12 δεν είναι απλώς μία ακόμη βιταμίνη του συμπλέγματος Β.

Ο οργανισμός τη χρειάζεται για βασικές λειτουργίες, μεταξύ των οποίων:

• η φυσιολογική ανάπτυξη και λειτουργία του κεντρικού νευρικού συστήματος,
• η διατήρηση της μυελίνης που προστατεύει τα νεύρα,
• η παραγωγή υγιών ερυθρών αιμοσφαιρίων,
• η σύνθεση του DNA,
• και ο φυσιολογικός κυτταρικός μεταβολισμός.

Όταν υπάρχει σοβαρή ή παρατεταμένη ανεπάρκεια, μπορούν να επηρεαστούν τόσο το αίμα όσο και το νευρικό σύστημα.

Γιατί πολλοί την αποκαλούν «βιταμίνη της ενέργειας»;

Η Β12 συχνά διαφημίζεται ως «βιταμίνη της ενέργειας».

Αυτό όμως χρειάζεται μια μικρή διευκρίνιση.

Η Β12 δεν λειτουργεί σαν καφεΐνη και δεν χαρίζει ξαφνικά περισσότερη ενέργεια σε έναν άνθρωπο που έχει φυσιολογικά επίπεδα.

Η έλλειψή της, όμως, μπορεί να προκαλέσει μεγαλοβλαστική αναιμία, αδυναμία και έντονη κόπωση.

Επομένως, όταν ένας άνθρωπος έχει πραγματική ανεπάρκεια Β12 και αυτή αντιμετωπιστεί σωστά, μπορεί να βελτιωθούν τα συμπτώματα που οφείλονταν στην έλλειψη.

Το σημάδι που συχνά περνά απαρατήρητο: επίμονη κόπωση

Η κόπωση είναι ένα από τα γνωστά συμπτώματα της ανεπάρκειας Β12.

Όταν ο οργανισμός δεν μπορεί να παράγει φυσιολογικά ερυθρά αιμοσφαίρια, η μεταφορά οξυγόνου στους ιστούς μπορεί να επηρεαστεί.

Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι:

• εύκολη κόπωση,
• αδυναμία,
• μειωμένη αντοχή,
• λαχάνιασμα σε ορισμένους ανθρώπους,
• αίσθημα παλμών.

Η κούραση από μόνη της, βέβαια, δεν αποδεικνύει έλλειψη Β12.

Μπορεί να σχετίζεται με έλλειψη ύπνου, σιδηροπενία, διαταραχές του θυρεοειδούς, λοιμώξεις, φάρμακα, άγχος, κατάθλιψη και πολλές άλλες καταστάσεις.

Γι’ αυτό η διάγνωση δεν γίνεται από τα συμπτώματα αλλά με ιατρική αξιολόγηση και, όταν ενδείκνυται, αιματολογικές εξετάσεις.

Β12 και νευρικό σύστημα: εδώ βρίσκεται ένα από τα σημαντικότερα σημεία

Η βιταμίνη Β12 είναι απαραίτητη για τη φυσιολογική λειτουργία του νευρικού συστήματος.

Η έλλειψή της μπορεί να προκαλέσει νευρολογικά συμπτώματα όπως:

• μούδιασμα στα χέρια ή στα πόδια,
• μυρμήγκιασμα,
• προβλήματα ισορροπίας,
• δυσκολία στο περπάτημα σε σοβαρότερες περιπτώσεις,
• γνωστικές μεταβολές,
• σύγχυση ή προβλήματα μνήμης.

Υπάρχει μάλιστα μια λεπτομέρεια που αξίζει να γνωρίζουμε.

Νευρολογικά συμπτώματα από έλλειψη Β12 μπορούν να εμφανιστούν ακόμη και χωρίς την κλασική μεγαλοβλαστική αναιμία.

Γι’ αυτό μια φυσιολογική γενική αίματος δεν αποκλείει από μόνη της κάθε πρόβλημα Β12.

Γιατί δεν πρέπει να αφήνεται χωρίς αντιμετώπιση;

Όταν η έλλειψη είναι σημαντική και παραμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα, ορισμένες νευρολογικές βλάβες μπορεί να γίνουν δύσκολα αναστρέψιμες.

Γι’ αυτό η έγκαιρη διάγνωση έχει σημασία, ιδιαίτερα όταν εμφανίζονται επίμονα μουδιάσματα, διαταραχές ισορροπίας ή άλλα νευρολογικά συμπτώματα.

Βιταμίνη Β12 και κατάθλιψη: τι γνωρίζουμε πραγματικά;

Εδώ χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, επειδή στο διαδίκτυο η Β12 παρουσιάζεται συχνά ως «φυσικό αντικαταθλιπτικό».

Δεν είναι.

Χαμηλά επίπεδα ή ανεπάρκεια Β12 έχουν συσχετιστεί σε ορισμένες μελέτες με καταθλιπτικά συμπτώματα.

Η Β12 συμμετέχει επίσης σε βιοχημικές διεργασίες που σχετίζονται με το νευρικό σύστημα και τον μεταβολισμό της ομοκυστεΐνης.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η λήψη Β12 θεραπεύει την κατάθλιψη.

Η ενδιαφέρουσα φινλανδική μελέτη με 115 ασθενείς

Μία από τις έρευνες που συχνά αναφέρεται όταν συζητείται η σχέση Β12 και κατάθλιψης πραγματοποιήθηκε σε 115 εξωτερικούς ασθενείς με μείζονα καταθλιπτική διαταραχή.

Οι ερευνητές μέτρησαν τα επίπεδα της Β12 στην αρχή της μελέτης και ξανά έξι μήνες αργότερα.

Διαπίστωσαν ότι οι ασθενείς με υψηλότερα επίπεδα Β12 είχαν καλύτερη έκβαση της θεραπείας της κατάθλιψης.

Η συσχέτιση παρέμεινε σημαντική και όταν οι ερευνητές έλαβαν υπόψη διάφορους άλλους παράγοντες.

Πρόκειται όμως για συσχέτιση και όχι για απόδειξη ότι η χορήγηση Β12 ήταν αυτή που προκάλεσε τη βελτίωση.

Αυτό είναι μια πολύ σημαντική διαφορά.

Τι δείχνουν οι νεότερες αναλύσεις;

Όταν εξετάζουμε συνολικά τις τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες, η εικόνα γίνεται πιο συγκρατημένη.

Μετα-αναλύσεις δεν έχουν δείξει ότι η χορήγηση Β12 σε ανθρώπους χωρίς εμφανή ανεπάρκεια αποτελεί αποτελεσματική θεραπεία για την κατάθλιψη.

Υπάρχουν μελέτες που εξετάζουν συνδυασμούς Β12, φυλλικού οξέος και Β6 ως συμπληρωματική παρέμβαση σε συγκεκριμένους πληθυσμούς, αλλά τα αποτελέσματα δεν δικαιολογούν τον ισχυρισμό ότι η Β12 «καταπολεμά την κατάθλιψη».

Ένας άνθρωπος με κατάθλιψη δεν πρέπει να αντικαταστήσει την ψυχιατρική ή ψυχολογική θεραπεία του με ένα συμπλήρωμα βιταμίνης.

Αν όμως υπάρχει πραγματική έλλειψη Β12, φυσικά αυτή πρέπει να αντιμετωπιστεί.

Η σχέση με την ομοκυστεΐνη

Η Β12 συμμετέχει στον φυσιολογικό μεταβολισμό της ομοκυστεΐνης.

Όταν η Β12 είναι ανεπαρκής, τα επίπεδα ομοκυστεΐνης μπορεί να αυξηθούν.

Ωστόσο η ομοκυστεΐνη δεν αποτελεί ειδικό δείκτη μόνο της Β12.

Μπορεί να επηρεάζεται από το φυλλικό οξύ, τη νεφρική λειτουργία και άλλους παράγοντες.

Γι’ αυτό δεν χρησιμοποιείται μόνη της για τη διάγνωση ανεπάρκειας Β12.

Τα συμπτώματα που μπορεί να προκαλέσει η έλλειψη Β12

Τα πιθανά συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• κούραση και αδυναμία,
• ωχρότητα,
• αίσθημα παλμών,
• απώλεια όρεξης,
• απώλεια βάρους σε ορισμένες περιπτώσεις,
• μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα στα χέρια και στα πόδια,
• προβλήματα ισορροπίας,
• σύγχυση ή προβλήματα μνήμης,
• μεταβολές στη διάθεση,
• πόνο ή φλεγμονή στη γλώσσα.

Κανένα από αυτά τα συμπτώματα δεν είναι αποκλειστικό της ανεπάρκειας Β12.

Μπορεί να υπάρχει έλλειψη χωρίς αναιμία;

Ναι.

Και αυτό είναι ίσως ένα από τα σημαντικότερα πράγματα που πρέπει να γνωρίζει κάποιος για τη Β12.

Η νευρολογική βλάβη μπορεί να εμφανιστεί χωρίς να έχει προηγηθεί η χαρακτηριστική αναιμία.

Επομένως, σε άνθρωπο με παράγοντες κινδύνου και συμβατά νευρολογικά συμπτώματα, η διερεύνηση δεν πρέπει να σταματά επειδή η αιμοσφαιρίνη είναι φυσιολογική.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο να παρουσιάσουν ανεπάρκεια;

Ορισμένες ομάδες έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να παρουσιάσουν χαμηλά επίπεδα Β12.

Σε αυτές περιλαμβάνονται:

• άνθρωποι που ακολουθούν αυστηρά vegan διατροφή χωρίς εμπλουτισμένα τρόφιμα ή συμπλήρωμα Β12,
• άτομα με κακοήθη αναιμία,
• άνθρωποι με προβλήματα απορρόφησης από το γαστρεντερικό,
• άτομα που έχουν υποβληθεί σε ορισμένες επεμβάσεις στο στομάχι ή το έντερο,
• άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας που μπορεί να έχουν μειωμένη ικανότητα απορρόφησης της Β12 από τις τροφές,
• και όσοι χρησιμοποιούν μακροχρόνια ορισμένα φάρμακα που μπορούν να επηρεάσουν τα επίπεδά της.

Δεν είναι μόνο θέμα διατροφής

Αυτό είναι ένα συχνό λάθος.

Κάποιος μπορεί να τρώει κρέας, αυγά και γαλακτοκομικά και παρ’ όλα αυτά να έχει έλλειψη Β12.

Για να απορροφηθεί η Β12 των τροφών χρειάζεται μια ολόκληρη διαδικασία στο πεπτικό σύστημα.

Στο στομάχι η Β12 πρέπει πρώτα να απελευθερωθεί από τις πρωτεΐνες των τροφών. Στη συνέχεια συνδέεται με τον λεγόμενο ενδογενή παράγοντα, μια πρωτεΐνη που παράγεται στο στομάχι, ώστε τελικά να απορροφηθεί στο λεπτό έντερο.

Αν αυτή η διαδικασία διαταραχθεί, η πρόσληψη αρκετής Β12 από τη διατροφή δεν εγγυάται ότι ο οργανισμός την απορροφά επαρκώς.

Τι είναι η κακοήθης αναιμία;

Η κακοήθης αναιμία είναι μια αυτοάνοση κατάσταση που μπορεί να εμποδίσει τον οργανισμό να παράγει επαρκή ενδογενή παράγοντα.

Χωρίς αυτόν, η απορρόφηση της Β12 γίνεται προβληματική.

Σε αυτές τις περιπτώσεις το πρόβλημα δεν λύνεται απλώς τρώγοντας περισσότερες τροφές πλούσιες σε Β12.

Ποια φάρμακα μπορούν να επηρεάσουν τη Β12;

Δύο κατηγορίες αξίζουν ιδιαίτερη αναφορά.

Η μετφορμίνη, που χρησιμοποιείται ευρέως στον διαβήτη, μπορεί να μειώσει την απορρόφηση της Β12 και να μειώσει τα επίπεδά της στο αίμα.

Επίσης, η μακροχρόνια χρήση φαρμάκων που μειώνουν το γαστρικό οξύ, όπως οι αναστολείς αντλίας πρωτονίων, μπορεί να δυσκολεύει την απελευθέρωση της Β12 από τις τροφές.

Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει κάποιος να σταματήσει τα φάρμακά του.

Δεν διακόπτουμε συνταγογραφημένη θεραπεία για να «ανεβάσουμε τη Β12».

Αν υπάρχει ανησυχία, συζητάμε με τον γιατρό εάν χρειάζεται έλεγχος.

Σε ποιες τροφές βρίσκεται η Β12;

Η βιταμίνη Β12 βρίσκεται φυσικά κυρίως σε τρόφιμα ζωικής προέλευσης.

Καλές πηγές είναι:

• συκώτι,
• οστρακοειδή,
• ψάρια όπως ο σολομός και ο τόνος,
• κρέας,
• πουλερικά,
• αυγά,
• γάλα, γιαούρτι και άλλα γαλακτοκομικά.

Και τι γίνεται με τη σόγια;

Εδώ χρειάζεται διόρθωση του αρχικού κειμένου.

Η σόγια από μόνη της δεν αποτελεί αξιόπιστη φυσική πηγή βιταμίνης Β12.

Τα φυτικά τρόφιμα γενικά δεν περιέχουν φυσικά Β12 σε αξιόπιστες ποσότητες.

Υπάρχουν όμως φυτικά προϊόντα που είναι εμπλουτισμένα με Β12, όπως ορισμένα φυτικά ροφήματα, δημητριακά πρωινού και διατροφική μαγιά.

Γι’ αυτό πρέπει πάντα να κοιτάζουμε την ετικέτα.

Γιατί οι vegan χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή;

Επειδή η φυσική Β12 βρίσκεται κυρίως στα ζωικά τρόφιμα, ένας άνθρωπος που αποκλείει πλήρως αυτά τα τρόφιμα χρειάζεται αξιόπιστη εναλλακτική πηγή.

Αυτή μπορεί να είναι τα κατάλληλα εμπλουτισμένα τρόφιμα ή συμπλήρωμα Β12, σύμφωνα με τις ανάγκες του.

Τα όσπρια, τα φρούτα και τα λαχανικά είναι εξαιρετικά τρόφιμα, αλλά δεν αποτελούν από μόνα τους αξιόπιστη πηγή Β12.

Πόση Β12 χρειαζόμαστε καθημερινά;

Για έναν υγιή ενήλικα η συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη είναι περίπου 2,4 μικρογραμμάρια (μg).

Στην εγκυμοσύνη αυξάνεται περίπου στα 2,6 μg και στον θηλασμό στα 2,8 μg.

Οι ποσότητες αυτές αφορούν τις καθημερινές ανάγκες ενός υγιούς ανθρώπου.

Δεν πρέπει να συγχέονται με τις πολύ μεγαλύτερες θεραπευτικές δόσεις που μπορεί να χρησιμοποιηθούν όταν έχει διαγνωστεί ανεπάρκεια.

Γιατί τα συμπληρώματα έχουν 500 ή ακόμη και 1.000 μg;

Αυτό προκαλεί συχνά απορία.

Ένα χάπι μπορεί να περιέχει εκατοντάδες φορές περισσότερο από την ημερήσια ανάγκη.

Ο λόγος είναι ότι μόνο ένα μέρος μιας πολύ μεγάλης από του στόματος δόσης απορροφάται.

Γι’ αυτό σε συγκεκριμένες περιπτώσεις ανεπάρκειας χρησιμοποιούνται πολύ υψηλότερες δόσεις από την ημερήσια διατροφική ανάγκη.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όλοι χρειάζονται 500 ή 1.000 μg την ημέρα.

Χάπι ή ένεση;

Η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία και τη σοβαρότητα της ανεπάρκειας.

Σε ορισμένους ανθρώπους χρησιμοποιούνται ενέσεις Β12, ιδιαίτερα όταν υπάρχει σοβαρή ανεπάρκεια ή πρόβλημα απορρόφησης.

Σε άλλες περιπτώσεις, υψηλές δόσεις Β12 από το στόμα μπορούν επίσης να είναι αποτελεσματικές.

Η επιλογή πρέπει να γίνεται με βάση την αιτία της ανεπάρκειας, τις εξετάσεις και την κλινική εικόνα.

Πώς καταλαβαίνουμε αν πραγματικά μας λείπει;

Δεν μπορούμε να το γνωρίζουμε μόνο από την κούραση.

Συνήθως ο έλεγχος ξεκινά με μέτρηση της Β12 στο αίμα και αξιολόγηση της γενικής αίματος.

Όταν το αποτέλεσμα είναι οριακό ή δεν ταιριάζει με την κλινική εικόνα, ο γιατρός μπορεί να χρησιμοποιήσει επιπλέον εξετάσεις.

Μία από αυτές είναι το μεθυλμαλονικό οξύ (MMA), το οποίο θεωρείται ιδιαίτερα χρήσιμος δείκτης για την αξιολόγηση πιθανής ανεπάρκειας Β12.

Μπορεί επίσης να εξεταστεί η ομοκυστεΐνη, αν και δεν είναι τόσο ειδική.

Το φυλλικό οξύ μπορεί να «κρύψει» ένα μέρος του προβλήματος

Η Β12 και το φυλλικό οξύ συνεργάζονται σε σημαντικές βιολογικές διεργασίες.

Υψηλή πρόσληψη φυλλικού οξέος μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να διορθώσει τη μεγαλοβλαστική αναιμία που προκαλεί η έλλειψη Β12 χωρίς να αντιμετωπίσει τη νευρολογική βλάβη.

Γι’ αυτό όταν υπάρχει υποψία ανεπάρκειας Β12, ιδιαίτερα με νευρολογικά συμπτώματα, χρειάζεται σωστή διερεύνηση και όχι απλώς τυχαία λήψη βιταμινών.

Μπορεί κάποιος να πάρει «υπερβολική» Β12;

Η Β12 είναι υδατοδιαλυτή και θεωρείται γενικά ασφαλής ακόμη και σε αρκετά υψηλές δόσεις.

Δεν έχει καθοριστεί ανώτατο ανεκτό όριο πρόσληψης για τη Β12 λόγω του χαμηλού δυναμικού τοξικότητάς της.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι υπάρχει λόγος να παίρνει ένας άνθρωπος τεράστιες δόσεις χωρίς ένδειξη.

Περισσότερη Β12 δεν σημαίνει περισσότερη ενέργεια, καλύτερη διάθεση ή καλύτερο νευρικό σύστημα όταν τα επίπεδα είναι ήδη επαρκή.

Τι δεν ισχύει για τις «αλληλεπιδράσεις» που συχνά διαβάζουμε;

Στο διαδίκτυο κυκλοφορούν μεγάλες λίστες που αναφέρουν ότι «τα αντιβιοτικά, τα αντισυλληπτικά, το αλκοόλ, η βιταμίνη C και το φυλλικό οξύ ρίχνουν τη Β12».

Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη και δεν είναι σωστό να αντιμετωπίζουμε όλες αυτές τις ουσίες ως αποδεδειγμένες αιτίες κλινικής ανεπάρκειας.

Οι καλύτερα τεκμηριωμένες φαρμακευτικές συσχετίσεις αφορούν, μεταξύ άλλων, τη μετφορμίνη και τη μακροχρόνια χρήση ορισμένων φαρμάκων που μειώνουν το γαστρικό οξύ.

Γιατί η Β12 μπορεί να παραμένει αποθηκευμένη για χρόνια;

Ο ανθρώπινος οργανισμός διαθέτει σημαντικά αποθέματα Β12, κυρίως στο ήπαρ.

Αυτά είναι πολύ μεγαλύτερα από την ποσότητα που χρειαζόμαστε καθημερινά.

Γι’ αυτό κάποιος μπορεί να αλλάξει διατροφή ή να αρχίσει να παρουσιάζει πρόβλημα απορρόφησης και να περάσει μεγάλο χρονικό διάστημα πριν εμφανιστούν ξεκάθαρα συμπτώματα.

Αυτό εξηγεί επίσης γιατί η ανεπάρκεια μπορεί να αναπτύσσεται «σιωπηλά».

Πότε αξίζει να ζητήσετε έλεγχο;

Αξίζει να συζητήσετε το ενδεχόμενο ελέγχου με γιατρό εάν υπάρχει επίμονη ανεξήγητη κόπωση σε συνδυασμό με παράγοντες κινδύνου ή συμπτώματα όπως μούδιασμα, μυρμήγκιασμα, διαταραχές ισορροπίας, προβλήματα μνήμης ή ανεξήγητη αναιμία.

Το ίδιο ισχύει εάν ακολουθείτε αυστηρά vegan διατροφή χωρίς αξιόπιστη πηγή Β12, έχετε γνωστό πρόβλημα απορρόφησης ή λαμβάνετε μακροχρόνια φάρμακα που μπορούν να επηρεάσουν τα επίπεδά της.

Το σημαντικότερο: η Β12 δεν είναι θεραπεία για κάθε μορφή κούρασης

Ακριβώς επειδή η ανεπάρκεια Β12 μπορεί να προκαλέσει κόπωση, δημιουργήθηκε η εντύπωση ότι η Β12 αποτελεί γενικό «τονωτικό».

Δεν λειτουργεί έτσι.

Εάν ένας άνθρωπος έχει φυσιολογικά επίπεδα Β12, η λήψη επιπλέον βιταμίνης δεν έχει αποδειχθεί ότι εξαφανίζει ανεξήγητη κόπωση ή χαρίζει περισσότερη ενέργεια.

Αντίθετα, η επίμονη κόπωση χρειάζεται να διερευνηθεί ώστε να βρεθεί η πραγματική αιτία.

Το ίδιο ισχύει και για την κατάθλιψη

Η ανεπάρκεια Β12 μπορεί να συνοδεύεται από αλλαγές στη διάθεση και έχει συσχετιστεί με καταθλιπτικά συμπτώματα.

Όμως:

η κατάθλιψη δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα σε χαμηλή Β12 και η Β12 δεν αντικαθιστά τα αντικαταθλιπτικά, την ψυχοθεραπεία ή οποιαδήποτε θεραπεία έχει προτείνει ο γιατρός.

Ο έλεγχος για διατροφικές ελλείψεις μπορεί να αποτελεί μέρος μιας συνολικότερης ιατρικής αξιολόγησης όταν υπάρχει λόγος.

Το συμπέρασμα

Η βιταμίνη Β12 είναι πραγματικά απαραίτητη για τον οργανισμό.

Χρειάζεται για το νευρικό σύστημα, τη δημιουργία υγιών ερυθρών αιμοσφαιρίων και τη σύνθεση του DNA.

Η έλλειψή της μπορεί να προκαλέσει κόπωση, αδυναμία, αναιμία, μουδιάσματα, μυρμήγκιασμα, προβλήματα ισορροπίας και γνωστικές ή ψυχολογικές μεταβολές.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η Β12 αποτελεί «θαυματουργή βιταμίνη ενέργειας» ούτε ότι θεραπεύει την κατάθλιψη.

Το πραγματικά σημαντικό είναι να εντοπίζεται η ανεπάρκεια όταν υπάρχει, να αναζητείται η αιτία της και να αντιμετωπίζεται σωστά.

Και ειδικά όταν υπάρχουν νευρολογικά συμπτώματα, η έγκαιρη διάγνωση έχει σημασία, επειδή μια σοβαρή και παρατεταμένη ανεπάρκεια μπορεί να προκαλέσει βλάβες στο νευρικό σύστημα.

Σημαντικό: Τα συμπτώματα της ανεπάρκειας Β12 δεν είναι ειδικά και μπορεί να οφείλονται σε πολλές διαφορετικές παθήσεις. Μην ξεκινάτε ή διακόπτετε θεραπεία με βάση μόνο ένα άρθρο. Η διάγνωση και η κατάλληλη δόση Β12, όταν χρειάζεται, καθορίζονται από επαγγελματία υγείας.