Οι γιατροί προειδοποιούν: Το σύμπτωμα στα πόδια που δείχνει έλλειψη βιταμίνης Β12 !

 

Οι γιατροί προειδοποιούν: Το σύμπτωμα στα πόδια που μπορεί να δείχνει έλλειψη βιταμίνης Β12

Ένα επίμονο μούδιασμα, μυρμήγκιασμα ή αίσθημα σαν «καρφίτσες» στα πέλματα και στα πόδια μπορεί να φαίνεται αθώο, ιδιαίτερα όταν εμφανίζεται μετά από πολύωρο κάθισμα ή μια κουραστική ημέρα.

Όταν όμως η ενόχληση επιμένει, εμφανίζεται συχνά και στα δύο πόδια ή συνοδεύεται από αστάθεια, μυϊκή αδυναμία και δυσκολία στο περπάτημα, μπορεί να αποτελεί ένδειξη ότι το νευρικό σύστημα έχει επηρεαστεί.

Μία από τις πιθανές αιτίες είναι η έλλειψη βιταμίνης Β12.

Η βιταμίνη Β12 είναι απαραίτητη για τη φυσιολογική λειτουργία των νεύρων, τη σύνθεση του DNA και την παραγωγή υγιών ερυθρών αιμοσφαιρίων. Όταν τα επίπεδά της παραμένουν χαμηλά για μεγάλο χρονικό διάστημα, μπορεί να προκληθεί βλάβη στα περιφερικά νεύρα, ιδιαίτερα στα κάτω άκρα. (Γραφείο Διατροφικών Συμπληρωμάτων)

Το σημαντικό είναι ότι τα νευρολογικά συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν ακόμη και χωρίς εμφανή αναιμία. Για αυτό δεν πρέπει να αγνοούνται ούτε να αντιμετωπίζονται μόνο με παυσίπονα ή τυχαία συμπληρώματα. (nhs.uk)

Ποιο είναι το χαρακτηριστικό σύμπτωμα στα πόδια;

Το σύμπτωμα που συνδέεται συχνότερα με την έλλειψη βιταμίνης Β12 είναι το μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα στα πέλματα και στα κάτω άκρα.

Ορισμένοι άνθρωποι το περιγράφουν ως:

• Αίσθημα σαν βελόνες ή καρφίτσες.
• Κάψιμο στα πέλματα.
• Μούδιασμα στα δάχτυλα των ποδιών.
• Αίσθηση ότι «περπατούν πάνω σε βαμβάκι».
• Μειωμένη αίσθηση του ζεστού και του κρύου.
• Μικρά ηλεκτρικά «τσιμπήματα».
• Βάρος ή αδυναμία στα πόδια.

Η έλλειψη Β12 μπορεί να προκαλέσει περιφερική νευροπάθεια, δηλαδή βλάβη στα νεύρα που μεταφέρουν πληροφορίες ανάμεσα στον εγκέφαλο, στον νωτιαίο μυελό και στα άκρα. Η βλάβη αυτή επηρεάζει συχνά τα πόδια και μπορεί να προκαλέσει δυσκολίες στην ισορροπία και στο περπάτημα. (nhs.uk)

Γιατί η έλλειψη Β12 επηρεάζει τα πόδια;

Η βιταμίνη Β12 συμμετέχει στη διατήρηση της μυελίνης, του προστατευτικού περιβλήματος που καλύπτει πολλά νεύρα και βοηθά τα ηλεκτρικά νευρικά σήματα να μεταδίδονται σωστά.

Όταν η βιταμίνη λείπει για μεγάλο διάστημα, η λειτουργία των νεύρων μπορεί να διαταραχθεί. Επειδή τα νεύρα των ποδιών είναι από τα μακρύτερα νεύρα του σώματος, τα συμπτώματα της περιφερικής νευροπάθειας γίνονται συχνά πρώτα αισθητά στα πέλματα και στα δάχτυλα.

Στην αρχή μπορεί να υπάρχει μόνο ένα ελαφρύ μυρμήγκιασμα. Με τον χρόνο, όμως, μπορεί να εμφανιστούν:

• Απώλεια αισθητικότητας.
• Μυϊκή αδυναμία.
• Μειωμένα αντανακλαστικά.
• Αστάθεια.
• Δυσκολία στο περπάτημα.
• Συχνές πτώσεις.

Σε σοβαρή και παρατεταμένη έλλειψη, οι νευρολογικές βλάβες μπορεί να μην αποκατασταθούν πλήρως, γι’ αυτό η έγκαιρη διάγνωση έχει ιδιαίτερη σημασία. (nhs.uk)

Δεν είναι κάθε μούδιασμα έλλειψη Β12

Το μούδιασμα και το μυρμήγκιασμα στα πόδια δεν αποτελούν από μόνα τους διάγνωση.

Μπορούν επίσης να σχετίζονται με:

• Σακχαρώδη διαβήτη.
• Πίεση νεύρου στη μέση.
• Ισχιαλγία.
• Δισκοπάθεια.
• Προβλήματα κυκλοφορίας.
• Παθήσεις του θυρεοειδούς.
• Έλλειψη άλλων βιταμινών.
• Διαταραχές ασβεστίου, καλίου ή νατρίου.
• Κατανάλωση μεγάλης ποσότητας αλκοόλ.
• Ορισμένα φάρμακα.
• Νευρολογικές παθήσεις.

Η MedlinePlus αναφέρει πολλές πιθανές αιτίες για το μούδιασμα και το μυρμήγκιασμα, μεταξύ των οποίων ελλείψεις βιταμινών του συμπλέγματος Β, διαταραχές ηλεκτρολυτών, προβλήματα αιμάτωσης και χρήση φαρμάκων. (MedlinePlus)

Για αυτό χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση και όχι αυτοδιάγνωση από ένα μεμονωμένο σύμπτωμα.

Άλλα συμπτώματα που μπορεί να προκαλέσει η έλλειψη Β12

Η έλλειψη βιταμίνης Β12 μπορεί να αναπτυχθεί αργά και τα συμπτώματα να είναι αρχικά ασαφή.

Εκτός από το μούδιασμα στα πόδια, μπορεί να εμφανιστούν:

Έντονη κόπωση και αδυναμία

Η Β12 είναι απαραίτητη για την παραγωγή φυσιολογικών ερυθρών αιμοσφαιρίων. Όταν υπάρχει έλλειψη, μπορεί να εμφανιστεί μεγαλοβλαστική αναιμία, με αποτέλεσμα ο οργανισμός να μην οξυγονώνεται επαρκώς.

Ο άνθρωπος μπορεί να αισθάνεται:

• Συνεχή κόπωση.
• Έλλειψη ενέργειας.
• Αδυναμία.
• Ζάλη.
• Λαχάνιασμα.
• Ταχυπαλμία.

Προβλήματα ισορροπίας και συντονισμού

Η νευρική βλάβη μπορεί να επηρεάσει την αίσθηση της θέσης των ποδιών και τον συντονισμό.

Ο άνθρωπος μπορεί:

• Να παραπατά.
• Να αισθάνεται ότι δεν πατά σταθερά.
• Να δυσκολεύεται περισσότερο στο σκοτάδι.
• Να χρειάζεται να κρατιέται από έπιπλα ή τοίχους.
• Να παρουσιάζει συχνότερες πτώσεις.

Η απώλεια συντονισμού και η δυσκολία στο περπάτημα αναφέρονται ως πιθανές νευρολογικές επιπλοκές της έλλειψης Β12. (nhs.uk)

Μυϊκή αδυναμία

Η αδυναμία μπορεί να γίνει αντιληπτή όταν κάποιος:

• Δυσκολεύεται να ανεβεί σκάλες.
• Σηκώνεται με δυσκολία από καρέκλα.
• Αισθάνεται τα πόδια να «κόβονται».
• Κουράζεται εύκολα στο περπάτημα.

Πόνος ή κοκκίνισμα στη γλώσσα

Μία λεία, κόκκινη και επώδυνη γλώσσα μπορεί να εμφανιστεί σε έλλειψη Β12. Μπορεί επίσης να υπάρχουν άφθες ή πληγές μέσα στο στόμα. (nhs.uk)

Ωχρό ή ελαφρώς κιτρινωπό δέρμα

Η αναιμία και η καταστροφή των μη φυσιολογικών ερυθρών αιμοσφαιρίων μπορεί να προκαλέσουν ωχρότητα ή ελαφρά κιτρινωπή απόχρωση του δέρματος.

Αλλαγές στη μνήμη και στη διάθεση

Η σοβαρή ή παρατεταμένη έλλειψη μπορεί να επηρεάσει τη σκέψη και τη συμπεριφορά.

Πιθανά συμπτώματα είναι:

• Δυσκολία συγκέντρωσης.
• Προβλήματα μνήμης.
• Ευερεθιστότητα.
• Κατάθλιψη ή άγχος.
• Σύγχυση.
• Σε βαριές περιπτώσεις, σοβαρή γνωστική διαταραχή.

Τα συμπτώματα αυτά δεν σημαίνουν αυτομάτως ότι υπάρχει έλλειψη Β12, αλλά πρέπει να συνεκτιμώνται από γιατρό. (MedlinePlus)

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο;

Η έλλειψη Β12 δεν οφείλεται πάντα σε κακή διατροφή. Συχνά το πρόβλημα είναι ότι ο οργανισμός δεν μπορεί να απορροφήσει σωστά τη βιταμίνη.

Μεγαλύτερο κίνδυνο έχουν οι ακόλουθες ομάδες:

Ηλικιωμένοι

Με την ηλικία μπορεί να μειωθεί η παραγωγή γαστρικού οξέος, το οποίο είναι απαραίτητο για την απελευθέρωση της Β12 από τις τροφές.

Άτομα με κακοήθη αναιμία

Η κακοήθης αναιμία είναι αυτοάνοση πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός δεν παράγει επαρκή ενδογενή παράγοντα, μια πρωτεΐνη απαραίτητη για την απορρόφηση της Β12 στο έντερο. (nhs.uk)

Άτομα που έχουν υποβληθεί σε χειρουργείο στομάχου ή εντέρου

Επεμβάσεις όπως η βαριατρική χειρουργική ή αφαίρεση τμήματος του στομάχου ή του εντέρου μπορεί να μειώσουν την απορρόφηση της βιταμίνης.

Άτομα με παθήσεις του πεπτικού

Παθήσεις που επηρεάζουν την απορρόφηση, όπως η κοιλιοκάκη και η νόσος Crohn, μπορεί να οδηγήσουν σε χαμηλά επίπεδα Β12. (MedlinePlus)

Άτομα που ακολουθούν αυστηρά φυτική διατροφή

Η φυσική βιταμίνη Β12 βρίσκεται κυρίως σε τρόφιμα ζωικής προέλευσης. Όσοι ακολουθούν αυστηρή vegan διατροφή χωρίς εμπλουτισμένα τρόφιμα ή κατάλληλο συμπλήρωμα έχουν αυξημένο κίνδυνο έλλειψης. (Γραφείο Διατροφικών Συμπληρωμάτων)

Άτομα που λαμβάνουν συγκεκριμένα φάρμακα

Η μακροχρόνια χρήση ορισμένων φαρμάκων μπορεί να επηρεάσει την απορρόφηση της Β12.

Σε αυτά περιλαμβάνονται:

• Η μετφορμίνη, που χρησιμοποιείται συχνά στον διαβήτη.
• Οι αναστολείς αντλίας πρωτονίων για το στομάχι.
• Ορισμένα άλλα φάρμακα που μειώνουν το γαστρικό οξύ.

Όποιος τα λαμβάνει δεν πρέπει να τα διακόψει, αλλά μπορεί να συζητήσει με τον γιατρό του αν χρειάζεται έλεγχο των επιπέδων Β12. (Γραφείο Διατροφικών Συμπληρωμάτων)

Σε ποιες τροφές βρίσκεται η βιταμίνη Β12;

Καλές φυσικές πηγές είναι:

• Το συκώτι και άλλα εντόσθια.
• Το κρέας.
• Τα ψάρια.
• Τα θαλασσινά.
• Τα αυγά.
• Το γάλα.
• Το γιαούρτι.
• Τα τυριά.

Υπάρχουν επίσης εμπλουτισμένα δημητριακά, φυτικά ροφήματα και άλλα προϊόντα στα οποία έχει προστεθεί βιταμίνη Β12.

Όμως, όταν η έλλειψη οφείλεται σε κακή απορρόφηση, η αύξηση των τροφών με Β12 μπορεί να μην αρκεί. Η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση δεν βασίζεται μόνο στα συμπτώματα.

Ο γιατρός μπορεί να ζητήσει αιματολογικές εξετάσεις για να ελέγξει:

• Τα επίπεδα βιταμίνης Β12.
• Την αιμοσφαιρίνη.
• Το μέγεθος των ερυθρών αιμοσφαιρίων.
• Τα επίπεδα φυλλικού οξέος.
• Τη γενική εικόνα του αίματος.

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί μέτρηση του μεθυλομαλονικού οξέος, ιδιαίτερα όταν τα επίπεδα Β12 είναι οριακά ή τα συμπτώματα δεν συμφωνούν απόλυτα με την απλή μέτρηση. Αυξημένο μεθυλομαλονικό οξύ μπορεί να ενισχύσει την υποψία πραγματικής έλλειψης Β12. (nhs.uk)

Μπορεί επίσης να γίνουν εξετάσεις για:

• Κακοήθη αναιμία.
• Κοιλιοκάκη.
• Προβλήματα απορρόφησης.
• Άλλες αιτίες αναιμίας ή νευροπάθειας.

Η εργαστηριακή τιμή δεν πρέπει να αξιολογείται απομονωμένα. Υπάρχουν άνθρωποι με συμπτώματα και φαινομενικά φυσιολογικές τιμές, αλλά και άνθρωποι με χαμηλές τιμές χωρίς συμπτώματα. (nhs.uk)

Πώς αντιμετωπίζεται η έλλειψη Β12;

Η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία και τη σοβαρότητα της έλλειψης.

Μπορεί να περιλαμβάνει:

• Δισκία βιταμίνης Β12.
• Ενέσεις βιταμίνης Β12.
• Διατροφικές αλλαγές.
• Αντιμετώπιση της πάθησης που προκαλεί δυσαπορρόφηση.
• Μακροχρόνια ή ακόμη και ισόβια θεραπεία σε ορισμένες περιπτώσεις.

Όταν υπάρχουν νευρολογικά συμπτώματα, όπως μούδιασμα, μυρμήγκιασμα ή αστάθεια, η θεραπεία πρέπει να οργανώνεται γρήγορα από γιατρό. Η θεραπεία με δισκία ή ενέσεις επιλέγεται ανάλογα με την αιτία, την απορρόφηση και τη βαρύτητα των συμπτωμάτων. (nhs.uk)

Σε πόσο χρόνο υποχωρούν τα συμπτώματα;

Η κόπωση και τα αιματολογικά ευρήματα μπορεί να αρχίσουν να βελτιώνονται σχετικά γρήγορα μετά τη σωστή θεραπεία.

Τα νευρολογικά συμπτώματα, όμως, μπορεί να χρειαστούν εβδομάδες ή μήνες. Η αποκατάσταση εξαρτάται από:

• Το πόσο χαμηλά ήταν τα επίπεδα Β12.
• Πόσο καιρό υπήρχε η έλλειψη.
• Τη σοβαρότητα της νευρικής βλάβης.
• Την ηλικία.
• Την ύπαρξη άλλων παθήσεων.

Όσο περισσότερο παραμένει μια νευρολογική βλάβη χωρίς θεραπεία, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος να μην αποκατασταθεί πλήρως. (nhs.uk)

Γιατί δεν πρέπει να παίρνουμε μόνοι μας συμπληρώματα;

Ένα συμπλήρωμα Β12 θεωρείται γενικά ασφαλές, αλλά η αυθαίρετη χρήση του μπορεί να καθυστερήσει τη σωστή διάγνωση.

Το μούδιασμα στα πόδια μπορεί να οφείλεται σε διαβήτη, πίεση νεύρου, αγγειακό πρόβλημα ή άλλη σοβαρή πάθηση. Αν κάποιος θεωρήσει ότι «είναι απλώς μια βιταμίνη» και δεν εξεταστεί, μπορεί να χαθεί πολύτιμος χρόνος.

Επιπλέον, είναι σημαντικό να εντοπιστεί η αιτία της έλλειψης. Ένας άνθρωπος με κακοήθη αναιμία ή σοβαρή δυσαπορρόφηση μπορεί να χρειάζεται διαφορετική και μακροχρόνια θεραπεία από κάποιον που απλώς δεν λαμβάνει αρκετή Β12 μέσω της διατροφής.

Δεν πρέπει επίσης να λαμβάνεται μόνο φυλλικό οξύ για την αντιμετώπιση αναιμίας πριν ελεγχθεί η Β12, επειδή μπορεί να διορθωθεί η εικόνα του αίματος ενώ η νευρική βλάβη από την έλλειψη Β12 συνεχίζεται. (nhs.uk)

Πότε χρειάζεται άμεσα γιατρός;

Επείγουσα αξιολόγηση χρειάζεται όταν το μούδιασμα στα πόδια συνοδεύεται από:

• Ξαφνική αδυναμία στο ένα ή και στα δύο πόδια.
• Παράλυση.
• Δυσκολία στην ομιλία.
• Ασυμμετρία στο πρόσωπο.
• Ξαφνική απώλεια ισορροπίας.
• Απώλεια ελέγχου ούρων ή κοπράνων.
• Μούδιασμα γύρω από τα γεννητικά όργανα ή τους γλουτούς.
• Έντονο πόνο στη μέση.
• Δυσκολία στην αναπνοή.
• Λιποθυμία.

Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να σχετίζονται με επείγον νευρολογικό ή σπονδυλικό πρόβλημα και δεν πρέπει να αποδίδονται σε έλλειψη βιταμινών.

Πότε χρειάζεται προγραμματισμένος έλεγχος;

Κλείστε ραντεβού με γιατρό όταν:

• Το μούδιασμα επιμένει για ημέρες.
• Εμφανίζεται επανειλημμένα χωρίς προφανή αιτία.
• Υπάρχει κάψιμο ή πόνος στα πέλματα.
• Τα συμπτώματα εμφανίζονται και στα δύο πόδια.
• Υπάρχει αστάθεια ή συχνές πτώσεις.
• Συνυπάρχει έντονη κόπωση.
• Υπάρχει ωχρότητα ή λαχάνιασμα.
• Ακολουθείτε vegan διατροφή χωρίς τακτική πρόσληψη Β12.
• Έχετε υποβληθεί σε χειρουργείο στομάχου ή εντέρου.
• Λαμβάνετε μακροχρόνια μετφορμίνη ή φάρμακα για τα οξέα του στομάχου.

Το συμπέρασμα

Το επίμονο μούδιασμα και το μυρμήγκιασμα στα πόδια μπορεί να αποτελούν ένα από τα πρώτα σημάδια ότι η έλλειψη βιταμίνης Β12 έχει αρχίσει να επηρεάζει τα νεύρα.

Δεν σημαίνει ότι κάθε τέτοιο σύμπτωμα οφείλεται στη Β12. Υπάρχουν πολλές διαφορετικές πιθανές αιτίες και η διάγνωση γίνεται με ιατρική εξέταση και αιματολογικό έλεγχο.

Η έγκαιρη αναγνώριση έχει μεγάλη σημασία, επειδή η παρατεταμένη έλλειψη μπορεί να προκαλέσει νευρολογική βλάβη που σε ορισμένες περιπτώσεις γίνεται μόνιμη.

Το σώμα συχνά ψιθυρίζει πριν αρχίσει να φωνάζει. Ένα επίμονο μυρμήγκιασμα στα πόδια δεν είναι λόγος πανικού, αλλά είναι λόγος να μην το αγνοήσουμε.

Εσείς έχετε αισθανθεί ποτέ μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα στα πόδια;

Ήταν προσωρινό ή επέμενε για μεγάλο διάστημα; Γράψτε στα σχόλια τη δική σας εμπειρία.

Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την ιατρική εξέταση, τη διάγνωση ή τη θεραπεία. Μην ξεκινάτε συμπληρώματα χωρίς συμβουλή γιατρού, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν νευρολογικά συμπτώματα ή λαμβάνετε φαρμακευτική αγωγή.