Μάζεμα Ελιών: Η πανέξυπνη πατέντα αγρότη που κάνει το μάζεμα της ελιάς παιχνιδάκι

Το μάζεμα της ελιάς είναι μία από τις πιο απαιτητικές αγροτικές εργασίες. Ώρες κάτω από τα δέντρα, συνεχείς κινήσεις των χεριών, σκύψιμο, μεταφορά εξοπλισμού και μια διαδικασία που επαναλαμβάνεται καθημερινά μέχρι να ολοκληρωθεί η συγκομιδή. Ένας αγρότης από τα Κύθηρα, όμως, βρήκε έναν διαφορετικό τρόπο να κάνει τη δουλειά του ευκολότερη, δημιουργώντας μια αυτοσχέδια πατέντα που έχει προκαλέσει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Η ελαιοσυγκομιδή αποτελεί κάθε χρόνο μια μικρή «μάχη» για χιλιάδες ελληνικές οικογένειες.

Και όσοι έχουν βρεθεί έστω και μία φορά σε λιομάζωμα γνωρίζουν καλά ότι το δύσκολο δεν είναι μόνο να πέσει ο καρπός από το δέντρο.

Πρέπει να απλωθούν τα ελαιόπανα, να δουλευτούν τα κλαδιά, να συγκεντρωθούν οι ελιές, να απομακρυνθούν φύλλα και μικρά κλαδιά και στη συνέχεια να μεταφερθεί ο καρπός.

Όταν μάλιστα υπάρχουν δεκάδες ή εκατοντάδες δέντρα, ακόμη και μια μικρή εξοικονόμηση χρόνου σε κάθε ελιά μπορεί να κάνει τεράστια διαφορά στο τέλος της ημέρας.

Κάπου εδώ εμφανίζεται το περίφημο ελληνικό «θα το φτιάξω μόνος μου».

Η πατέντα ενός αγρότη από τα Κύθηρα

Ο συγκεκριμένος αγρότης από τα Κύθηρα φαίνεται ότι αντιμετώπισε το πρόβλημα με έναν πολύ πρακτικό τρόπο.

Αντί να δεχτεί ότι η διαδικασία πρέπει να γίνεται πάντα με τον ίδιο τρόπο, δημιούργησε έναν αυτοσχέδιο μηχανισμό που τον βοηθά να αποσπά τον καρπό από τα κλαδιά με πολύ λιγότερη χειρωνακτική προσπάθεια.

Η λογική της κατασκευής θυμίζει εκείνη των ελαιοραβδιστικών.

Μια επαναλαμβανόμενη κίνηση μεταφέρεται στην κεφαλή του εργαλείου, η οποία δρα πάνω στα κλαδιά και βοηθά τις ώριμες ελιές να πέσουν στα πανιά που έχουν απλωθεί κάτω από το δέντρο.

Το ενδιαφέρον, όμως, βρίσκεται στην απλότητα της κατασκευής.

Δεν πρόκειται για ένα τεράστιο μηχάνημα συγκομιδής ούτε για εξοπλισμό που απαιτεί τρακτέρ.

Η φιλοσοφία είναι ακριβώς η αντίθετη:

να γίνει μια κουραστική επαναλαμβανόμενη εργασία όσο το δυνατόν πιο εύκολη.

Δείτε την πατέντα στο βίντεο

Στο βίντεο φαίνεται ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιείται η κατασκευή κατά τη συγκομιδή.

Το εργαλείο φτάνει ανάμεσα στα κλαδιά και η κίνησή του βοηθά στην απομάκρυνση του καρπού, ώστε οι ελιές να καταλήγουν πάνω στα ελαιόπανα.

Για κάποιον που δεν έχει μαζέψει ποτέ ελιές, μπορεί να φαίνεται απλώς σαν ένα ακόμη εργαλείο.

Για όποιον όμως έχει περάσει ολόκληρη ημέρα κρατώντας ένα κοντάρι με τα χέρια ψηλά, η διαφορά στην εργονομία μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντική.

Γιατί το μάζεμα της ελιάς κουράζει τόσο πολύ;

Η ελαιοσυγκομιδή έχει ένα χαρακτηριστικό που συχνά υποτιμά όποιος τη βλέπει από μακριά:

η ίδια κίνηση επαναλαμβάνεται εκατοντάδες ή και χιλιάδες φορές.

Τα χέρια παραμένουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα ψηλά.

Οι ώμοι και η μέση επιβαρύνονται.

Ο εργαζόμενος πρέπει να μετακινείται συνεχώς γύρω από το δέντρο.

Και μόλις τελειώσει η μία ελιά, ακολουθεί η επόμενη.

Αυτός είναι και ο λόγος που τα σύγχρονα εργαλεία συγκομιδής δεν επικεντρώνονται μόνο στην ταχύτητα.

Το βάρος, η ισορροπία, οι κραδασμοί και η ευκολία χειρισμού παίζουν τεράστιο ρόλο στην καθημερινή χρήση.

Από το παραδοσιακό ραβδί στα σύγχρονα ελαιοραβδιστικά

Για πολλές γενιές η συγκομιδή της ελιάς γινόταν κυρίως με τα χέρια, χτένες και ραβδιά.

Τα πανιά απλώνονταν γύρω από τον κορμό και ο καρπός έπεφτε πάνω τους.

Η βασική ιδέα παραμένει ίδια μέχρι σήμερα.

Αυτό που έχει αλλάξει είναι ο τρόπος με τον οποίο αποσπάται ο καρπός.

Τα σύγχρονα ελαιοραβδιστικά χρησιμοποιούν κινούμενες χτένες, παλμικές κινήσεις ή άλλους μηχανισμούς ώστε να επιταχύνουν τη διαδικασία.

Υπάρχουν ηλεκτρικά, μπαταρίας, πνευματικά και μηχανικά συστήματα, ενώ σε μεγαλύτερες εκμεταλλεύσεις χρησιμοποιούνται ακόμη πιο σύνθετα μηχανήματα.

Και κάπου ανάμεσα βρίσκεται η ελληνική πατέντα

Δεν χρειάζεται όμως κάθε παραγωγός τον ακριβότερο εξοπλισμό της αγοράς.

Ένας άνθρωπος με λίγα δέντρα έχει εντελώς διαφορετικές ανάγκες από έναν επαγγελματία που πρέπει να συγκομίσει εκατοντάδες στρέμματα.

Γι’ αυτό οι αυτοσχέδιες λύσεις ήταν ανέκαθεν κομμάτι της ελληνικής υπαίθρου.

Ο παραγωγός βλέπει ένα πρόβλημα και προσπαθεί να προσαρμόσει τα εργαλεία που έχει διαθέσιμα.

Άλλοτε η ιδέα είναι πολύ απλή.

Άλλοτε εξελίσσεται σε ολόκληρη κατασκευή.

Και μερικές φορές μια τέτοια λύση αποδεικνύεται τόσο πρακτική ώστε αρχίζουν να τη μιμούνται και άλλοι.

Το μεγάλο ζητούμενο: περισσότερες ελιές με λιγότερη κούραση

Στη συγκομιδή δεν έχει σημασία μόνο πόσο γρήγορα δουλεύει ένα εργαλείο.

Σημασία έχει πόσο μπορεί να το χρησιμοποιήσει ο άνθρωπος που το κρατά.

Ένα πανίσχυρο αλλά πολύ βαρύ εργαλείο μπορεί να γίνει εξαντλητικό μετά από μερικές ώρες.

Αντίθετα, μια απλούστερη κατασκευή που μειώνει την απαιτούμενη δύναμη μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα πρακτική στην πραγματική δουλειά.

Και αυτή είναι η λογική πίσω από πολλές αγροτικές πατέντες.

Δεν προσπαθούν απαραίτητα να κάνουν το εργαλείο ισχυρότερο. Προσπαθούν να κάνουν τη δουλειά του ανθρώπου ευκολότερη.

Γιατί οι δονήσεις βοηθούν στη συγκομιδή;

Η βασική αρχή πίσω από πολλά εργαλεία ελαιοσυγκομιδής είναι σχετικά απλή.

Αντί ο εργαζόμενος να αποσπά μία προς μία τις ελιές, προκαλείται γρήγορη κίνηση στα μικρά κλαδιά και στα σημεία όπου βρίσκεται ο καρπός.

Οι ώριμες ελιές αποσπώνται και πέφτουν στο έδαφος, όπου φυσικά έχουν προηγουμένως τοποθετηθεί τα κατάλληλα δίχτυα ή πανιά.

Έτσι, μια κίνηση του εργαλείου μπορεί να επηρεάσει πολλούς καρπούς ταυτόχρονα.

Αυτό εξηγεί γιατί η μηχανοποίηση άλλαξε τόσο πολύ τον χρόνο που απαιτείται για τη συγκομιδή.

Η προσοχή στο δέντρο είναι εξίσου σημαντική

Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά.

Στόχος δεν είναι απλώς να πέσουν όσο περισσότερες ελιές γίνεται.

Η συγκομιδή πρέπει να γίνεται χωρίς υπερβολική καταπόνηση των κλαδιών.

Πολύ βίαιη χρήση οποιουδήποτε εργαλείου μπορεί να προκαλέσει σπάσιμο μικρών κλαδιών, τραυματισμούς και απώλεια φυλλώματος.

Γι’ αυτό η αποτελεσματικότητα ενός ελαιοραβδιστικού ή μιας αυτοσχέδιας λύσης δεν κρίνεται μόνο από την ταχύτητα.

Κρίνεται και από το πόσο ελεγχόμενα δουλεύει πάνω στο δέντρο.

Η άλλη «πατέντα»: τα σύγχρονα μηχανήματα που υπόσχονται λίγα λεπτά ανά δέντρο

Τα τελευταία χρόνια έχουν εμφανιστεί στην αγορά αρκετά εξελιγμένα συστήματα συγκομιδής.

Μεταξύ αυτών αναφέρονται εργαλεία όπως το σύστημα «ΑΙΟΛΟΣ», τα οποία χρησιμοποιούν μηχανική κίνηση και ειδικά σχεδιασμένες κεφαλές ή χτένες για να αυξήσουν την ταχύτητα συγκομιδής.

Σε παρουσιάσεις τέτοιων μηχανημάτων συναντά κανείς εντυπωσιακούς χρόνους εργασίας ανά δέντρο.

Εδώ, όμως, χρειάζεται μια διευκρίνιση.

Δεν υπάρχει ένας σταθερός χρόνος συγκομιδής που να ισχύει για κάθε ελιά.

Ένα μικρό δέντρο με περιορισμένη παραγωγή είναι εντελώς διαφορετικό από μια μεγάλη, πυκνή και φορτωμένη ελιά.

Ο χρόνος εξαρτάται από:

• το μέγεθος του δέντρου,
• την ποικιλία,
• την ποσότητα και την ωριμότητα του καρπού,
• το κλάδεμα,
• το εργαλείο που χρησιμοποιείται,
• τον αριθμό των εργατών,
• τη μορφολογία του εδάφους.

Άρα το περίφημο «μία ελιά σε 4 λεπτά» μπορεί να αποτελεί επίδοση υπό συγκεκριμένες συνθήκες και όχι χρόνο που πρέπει να περιμένει κάθε παραγωγός.

Και μετά το ράβδισμα έρχεται το… σκύψιμο

Όποιος πιστεύει ότι μόλις πέσουν οι ελιές τελείωσε η δουλειά, μάλλον δεν έχει βρεθεί ποτέ σε λιομάζωμα.

Ακολουθεί η συγκέντρωση του καρπού.

Τα πανιά πρέπει να μετακινηθούν και οι ελιές να συγκεντρωθούν σε ένα σημείο.

Στη συνέχεια πρέπει να μπουν σε κατάλληλα δοχεία ή σακιά και να απομακρυνθούν όσο γίνεται περισσότερα φύλλα και ξένα υλικά.

Και εδώ έχουν εμφανιστεί διάφορες αυτοσχέδιες πατέντες.

Η πατέντα της «γιαγιάς» για να μη σκύβεις συνέχεια

Στο διαδίκτυο έχουν γίνει δημοφιλείς και πολύ απλούστερες κατασκευές που δεν αφορούν το ράβδισμα αλλά τη συγκέντρωση των ελιών.

Εργαλεία που θυμίζουν μεγάλη κουτάλα, ειδική σκούπα ή συλλέκτη επιτρέπουν στον εργαζόμενο να συγκεντρώνει τον καρπό χωρίς να σκύβει διαρκώς.

Μπορεί να μην εντυπωσιάζουν όσο ένα μηχάνημα με κινητήρα, αλλά λύνουν ένα πραγματικό πρόβλημα.

Μετά από ώρες εργασίας, κάθε φορά που αποφεύγεις ένα ακόμη σκύψιμο η μέση… το θυμάται.

Γιατί οι μικρές αγροτικές εφευρέσεις έχουν τόση αξία;

Η γεωργία είναι γεμάτη μικρά προβλήματα που δύσκολα αντιλαμβάνεται κάποιος μέχρι να τα αντιμετωπίσει καθημερινά.

Ένα εργαλείο μπορεί να είναι λίγο πιο βαρύ από όσο πρέπει.

Ένα εξάρτημα μπορεί να απαιτεί δύο χέρια ενώ ο αγρότης χρειάζεται το ένα ελεύθερο.

Μια εργασία μπορεί να απαιτεί εκατοντάδες σκυψίματα μέσα στην ημέρα.

Ακριβώς εκεί γεννιούνται οι πρακτικές εφευρέσεις.

Ο άνθρωπος που κάνει την ίδια δουλειά κάθε χρόνο ξέρει καλύτερα από όλους ποια μικρή αλλαγή θα του γλιτώσει χρόνο και κόπο.

Ακριβός εξοπλισμός ή αυτοσχέδια λύση;

Δεν υπάρχει μία