Καρκίνος του μαστού: Τα σημάδια που μπορεί να εμφανιστούν νωρίς και δεν πρέπει να αγνοούμε

 

Ένα μικρό εξόγκωμα, μια αλλαγή στη θηλή, ένα ανεξήγητο πρήξιμο ή μια διαφορετική όψη στο δέρμα του μαστού μπορεί εύκολα να αποδοθεί σε κάτι παροδικό. Οι περισσότερες αλλαγές στον μαστό πράγματι δεν οφείλονται σε καρκίνο. Υπάρχουν όμως ορισμένα σημάδια που αξίζουν ιατρική αξιολόγηση, ιδιαίτερα όταν είναι καινούργια ή επιμένουν.

Ο καρκίνος του μαστού είναι μία από τις συχνότερες μορφές καρκίνου στις γυναίκες και η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να κάνει σημαντική διαφορά στις θεραπευτικές επιλογές.

Χρειάζεται όμως να ξεκαθαρίσουμε από την αρχή έναν πολύ διαδεδομένο ισχυρισμό:

Δεν υπάρχουν συγκεκριμένα συμπτώματα που εμφανίζονται υποχρεωτικά «έναν χρόνο πριν» από τη διάγνωση του καρκίνου του μαστού.

Στην πραγματικότητα, ένας καρκίνος του μαστού σε πρώιμο στάδιο μπορεί να μην προκαλεί κανένα εμφανές σύμπτωμα.

Γι’ αυτό ακριβώς ο προληπτικός έλεγχος έχει τόσο μεγάλη σημασία: μπορεί να εντοπίσει έναν καρκίνο πριν γίνει αντιληπτός από την ίδια τη γυναίκα.

Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν αλλαγές που μπορεί να αποτελούν συμπτώματα καρκίνου του μαστού και δεν πρέπει να αγνοούνται.

1. Ένα νέο εξόγκωμα στον μαστό

Το πιο γνωστό πιθανό σύμπτωμα είναι ένα νέο εξόγκωμα ή μια περιοχή που αισθάνεται διαφορετική από τον υπόλοιπο μαστό.

Ένα ύποπτο εξόγκωμα μπορεί να είναι σκληρό και ανώδυνο, όμως αυτό δεν αποτελεί απόλυτο κανόνα.

Ο καρκίνος του μαστού μπορεί επίσης να εμφανιστεί ως πιο μαλακή, στρογγυλή, ευαίσθητη ή ακόμη και επώδυνη μάζα.

Από την άλλη πλευρά, τα περισσότερα εξογκώματα στον μαστό δεν είναι καρκίνος.

Κύστεις, ινοαδενώματα, ορμονικές μεταβολές και άλλες καλοήθεις καταστάσεις μπορούν επίσης να προκαλέσουν ψηλαφητές αλλαγές.

Το σημαντικό είναι ένα καινούργιο εξόγκωμα να αξιολογείται από γιατρό και όχι να επιχειρεί η γυναίκα να αποφασίσει μόνη της αν «μοιάζει καλοήθες».

2. Αλλαγή στο μέγεθος ή στο σχήμα του μαστού

Οι δύο μαστοί δεν είναι απαραίτητα απόλυτα συμμετρικοί.

Πολλές γυναίκες έχουν φυσιολογικά έναν μαστό ελαφρώς μεγαλύτερο από τον άλλο και αυτό μπορεί να υπάρχει από την εφηβεία.

Αυτό που έχει σημασία είναι μια καινούργια και ανεξήγητη αλλαγή.

Για παράδειγμα:

• ο ένας μαστός φαίνεται ξαφνικά μεγαλύτερος ή διαφορετικός,
• εμφανίζεται ασυνήθιστο πρήξιμο,
• αλλάζει το περίγραμμα,
• ή παρατηρείται μια περιοχή που μοιάζει να «τραβιέται» προς τα μέσα.

Μια νέα αλλαγή στο μέγεθος ή στο σχήμα δεν σημαίνει αυτομάτως καρκίνο, αλλά αξίζει να διερευνηθεί.

3. Το λεγόμενο «δέρμα πορτοκαλιού»

Μια αλλαγή που χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή είναι όταν η επιφάνεια του δέρματος αποκτά μικρά βαθουλώματα και μοιάζει με τη φλούδα ενός πορτοκαλιού.

Η εμφάνιση αυτή είναι γνωστή ως peau d’orange.

Μπορεί να συνυπάρχει με:

• πρήξιμο,
• ερυθρότητα ή σκουρόχρωση του δέρματος,
• πάχυνση του δέρματος,
• αίσθημα θερμότητας,
• ή μεταβολή στο μέγεθος του μαστού.

Υπάρχουν καλοήθεις καταστάσεις που μπορούν επίσης να προκαλέσουν ερυθρότητα και πρήξιμο, όπως η μαστίτιδα.

Ωστόσο, μια επίμονη αλλαγή αυτού του τύπου χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.

4. Λακκάκια ή «τράβηγμα» του δέρματος

Μια άλλη αλλαγή που μπορεί να παρατηρήσει μια γυναίκα είναι ένα σημείο του δέρματος που φαίνεται να τραβιέται προς τα μέσα.

Μπορεί να δημιουργείται ένα μικρό βαθούλωμα ή μια ζάρα που προηγουμένως δεν υπήρχε.

Αυτές οι αλλαγές δεν είναι πάντα καρκίνος.

Όταν όμως είναι καινούργιες και δεν υποχωρούν, πρέπει να ελεγχθούν.

5. Αλλαγή στη θηλή

Δεν πρέπει να κοιτάμε μόνο το ίδιο το στήθος.

Αλλαγές στη θηλή μπορούν επίσης να χρειάζονται διερεύνηση.

Μια θηλή που πάντοτε ήταν προς τα μέσα μπορεί να είναι απολύτως φυσιολογική για τη συγκεκριμένη γυναίκα.

Αυτό που μας ενδιαφέρει είναι όταν μια θηλή που προηγουμένως ήταν διαφορετική:

• αρχίζει ξαφνικά να στρέφεται προς τα μέσα,
• φαίνεται πιο επίπεδη,
• αλλάζει κατεύθυνση,
• ή παρουσιάζει άλλη ανεξήγητη αλλαγή.

Η λέξη-κλειδί είναι ξανά η «αλλαγή».

6. Υγρό από τη θηλή χωρίς θηλασμό

Έκκριση από τη θηλή μπορεί να έχει πολλές αιτίες και αρκετές από αυτές είναι καλοήθεις.

Φάρμακα, ορμονικές μεταβολές, λοιμώξεις και καλοήθεις παθήσεις του μαστού μπορούν να προκαλέσουν έκκριση.

Ωστόσο, νέα έκκριση που δεν σχετίζεται με θηλασμό χρειάζεται αξιολόγηση.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν η έκκριση:

• εμφανίζεται αυτόματα, χωρίς πίεση της θηλής,
• προέρχεται από έναν μόνο μαστό,
• ή περιέχει αίμα.

Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα καρκίνο, αλλά δεν πρέπει να αγνοείται.

7. Αλλαγές γύρω από τη θηλή ή την άλω

Κάποιες φορές η αλλαγή δεν είναι ένα εξόγκωμα αλλά αφορά το δέρμα της θηλής ή της άλω.

Μπορεί να εμφανιστούν:

• κοκκινίλα,
• ξεφλούδισμα,
• πάχυνση,
• κρούστα,
• επίμονος ερεθισμός,
• ή αλλαγή στην υφή.

Πολλά δερματολογικά προβλήματα μπορούν να δημιουργήσουν παρόμοια εικόνα.

Όταν όμως μια αλλαγή είναι μονόπλευρη, καινούργια ή δεν υποχωρεί, πρέπει να αξιολογηθεί από γιατρό.

8. Πρήξιμο του μαστού ακόμη και χωρίς εξόγκωμα

Ένας μαστός μπορεί να παρουσιάσει γενικευμένο ή εντοπισμένο πρήξιμο χωρίς να υπάρχει ένα ξεκάθαρο εξόγκωμα που μπορεί να ψηλαφηθεί.

Η απουσία ψηλαφητής μάζας δεν αποκλείει τον καρκίνο του μαστού.

Αυτός είναι ένας ακόμη λόγος που δεν πρέπει να θεωρούμε ότι το μόνο σύμπτωμα που έχει σημασία είναι «να βρω ένα μπαλάκι».

9. Εξόγκωμα ή πρήξιμο στη μασχάλη

Ο μαστός και οι λεμφαδένες της μασχάλης συνδέονται μέσω του λεμφικού συστήματος.

Ένας διογκωμένος λεμφαδένας μπορεί να εμφανιστεί για πολλούς λόγους.

Οι λοιμώξεις είναι μια πολύ συχνή αιτία.

Ωστόσο, ένα καινούργιο εξόγκωμα ή μια περιοχή πάχυνσης κάτω από τη μασχάλη που επιμένει χρειάζεται αξιολόγηση.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, διογκωμένοι λεμφαδένες στη μασχάλη ή κοντά στην κλείδα μπορεί να σχετίζονται με καρκίνο του μαστού.

10. Μπορεί ο πόνος να είναι σύμπτωμα;

Ο πόνος στον μαστό είναι πολύ συχνός και τις περισσότερες φορές δεν προκαλείται από καρκίνο.

Ορμονικές αλλαγές, κύστεις, τραυματισμοί και άλλες καλοήθεις αιτίες μπορούν να προκαλέσουν ευαισθησία ή πόνο.

Ο καρκίνος του μαστού συνήθως δεν προκαλεί πόνο ως πρώτο σύμπτωμα.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ένας επίμονος, ανεξήγητος και εντοπισμένος πόνος πρέπει να αγνοείται.

Αν επιμένει, χρειάζεται συζήτηση με γιατρό.

Μπορεί να υπάρχει καρκίνος χωρίς κανένα από αυτά τα συμπτώματα;

Ναι.

Και αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη πληροφορία ολόκληρου του άρθρου.

Ο πρώιμος καρκίνος του μαστού συχνά δεν προκαλεί συμπτώματα.

Μια γυναίκα μπορεί να αισθάνεται απολύτως καλά και να μην ψηλαφεί τίποτα ασυνήθιστο.

Γι’ αυτό η λογική «δεν έχω κανένα σύμπτωμα, άρα δεν χρειάζομαι μαστογραφία» είναι λανθασμένη.

Η μαστογραφία μπορεί να εντοπίσει αλλαγές πριν γίνουν αντιληπτές με την αφή.

Υπάρχουν πραγματικά συμπτώματα «έναν χρόνο πριν»;

Δεν υπάρχει επιστημονικός κανόνας σύμφωνα με τον οποίο το σώμα αρχίζει να εμφανίζει συγκεκριμένα προειδοποιητικά σημάδια ακριβώς έξι μήνες, έναν χρόνο ή οποιοδήποτε άλλο συγκεκριμένο διάστημα πριν από τη διάγνωση.

Η εξέλιξη του καρκίνου του μαστού διαφέρει σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο και μεταξύ διαφορετικών τύπων όγκου.

Κάποιοι καρκίνοι αναπτύσσονται αργά.

Άλλοι είναι πιο επιθετικοί.

Και κάποιοι εντοπίζονται μέσω προληπτικού ελέγχου πριν προκαλέσουν οποιοδήποτε σύμπτωμα.

Γι’ αυτό είναι ασφαλέστερο να μιλάμε για «πιθανά σημάδια που χρειάζονται έλεγχο» και όχι για «σημάδια έναν χρόνο πριν».

Οι περισσότερες αλλαγές στον μαστό ΔΕΝ είναι καρκίνος

Αυτό είναι εξίσου σημαντικό, γιατί ένα τέτοιο άρθρο δεν πρέπει να δημιουργεί πανικό.

Οι αλλαγές στους μαστούς είναι πολύ συχνές.

Κύστεις, ινοαδενώματα, ορμονικές αλλαγές, λοιμώξεις, μαστίτιδα και άλλες καλοήθεις καταστάσεις μπορούν να προκαλέσουν συμπτώματα που τρομάζουν μια γυναίκα.

Το να βρει κάποια ένα εξόγκωμα δεν σημαίνει ότι έχει καρκίνο.

Σημαίνει ότι χρειάζεται να μάθει τι είναι.

Και αυτό γίνεται με την κατάλληλη ιατρική αξιολόγηση.

«Η μαστογραφία μου ήταν καθαρή πριν λίγους μήνες. Να περιμένω;»

Όχι απαραίτητα.

Αν εμφανιστεί μια νέα αλλαγή στον μαστό, πρέπει να αναφερθεί στον γιατρό ακόμη και αν η τελευταία μαστογραφία ήταν φυσιολογική.

Καμία εξέταση δεν εντοπίζει το 100% των καρκίνων.

Επιπλέον, υπάρχουν περιπτώσεις καρκίνου που διαγιγνώσκονται ανάμεσα σε δύο προγραμματισμένους ελέγχους.

Επομένως, ένα νέο σύμπτωμα δεν πρέπει να αγνοείται απλώς επειδή μια προηγούμενη μαστογραφία ήταν φυσιολογική.

Αυτοεξέταση μαστού: Τι ισχύει σήμερα;

Για πολλά χρόνια υπήρχε η σύσταση όλες οι γυναίκες να κάνουν μια συγκεκριμένη, οργανωμένη αυτοεξέταση μαστού κάθε μήνα.

Σήμερα η προσέγγιση έχει αλλάξει.

Η συστηματική μηνιαία αυτοεξέταση ως μέθοδος screening δεν έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τον κίνδυνο θανάτου από καρκίνο του μαστού.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι μια γυναίκα πρέπει να αγνοεί το σώμα της.

Είναι χρήσιμο να γνωρίζει πώς φαίνονται και πώς αισθάνονται φυσιολογικά οι μαστοί της.

Έτσι μπορεί ευκολότερα να αντιληφθεί μια καινούργια αλλαγή όταν κάνει μπάνιο, ντύνεται ή βάζει το σουτιέν της.

Η μαστογραφία μπορεί να βρει κάτι πριν εμφανιστούν συμπτώματα

Αυτό είναι το μεγάλο πλεονέκτημα του προληπτικού ελέγχου.

Η μαστογραφία μπορεί να εντοπίσει έναν καρκίνο όταν είναι ακόμη μικρός και πριν δημιουργήσει εμφανείς αλλαγές.

Οι ακριβείς συστάσεις για το πότε πρέπει να αρχίζει και πόσο συχνά πρέπει να γίνεται ο έλεγχος διαφέρουν ανάλογα με:

• την ηλικία,
• τις ισχύουσες εθνικές κατευθυντήριες οδηγίες,
• το οικογενειακό ιστορικό,
• την πυκνότητα των μαστών,
• προηγούμενα ευρήματα,
• γνωστές γονιδιακές μεταλλάξεις,
• και τον συνολικό ατομικό κίνδυνο.

Γι’ αυτό η κατάλληλη συχνότητα ελέγχου καλό είναι να συζητείται με τον γιατρό.

Δεν έχουν όλες οι γυναίκες τον ίδιο κίνδυνο

Ο κίνδυνος καρκίνου του μαστού επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες.

Μεταξύ αυτών μπορεί να περιλαμβάνονται:

• η ηλικία,
• το προσωπικό ιστορικό καρκίνου του μαστού ή συγκεκριμένων αλλοιώσεων,
• το οικογενειακό ιστορικό,
• κληρονομικές μεταλλάξεις όπως BRCA1 και BRCA2,
• προηγούμενη ακτινοθεραπεία στην περιοχή του θώρακα σε νεαρή ηλικία,
• και άλλοι ορμονικοί, αναπαραγωγικοί και τρόπου ζωής παράγοντες.

Μια γυναίκα υψηλού κινδύνου μπορεί να χρειάζεται διαφορετικό πρόγραμμα παρακολούθησης από μια γυναίκα μέσου κινδύνου.

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιείται και μαγνητική τομογραφία μαστών σε συνδυασμό με μαστογραφία.

Τι συμβαίνει όταν ο γιατρός βρει κάτι ύποπτο;

Ένα ύποπτο σύμπτωμα δεν ισοδυναμεί με διάγνωση καρκίνου.

Ο γιατρός μπορεί, ανάλογα με την ηλικία, τα συμπτώματα και το εύρημα, να προτείνει:

• κλινική εξέταση,
• διαγνωστική μαστογραφία,
• υπερηχογράφημα μαστού,
• μαγνητική τομογραφία σε επιλεγμένες περιπτώσεις,
• ή βιοψία όταν ένα εύρημα χρειάζεται ιστολογική διερεύνηση.

Η βιοψία είναι αυτή που μπορεί να δείξει με βεβαιότητα αν ένα ύποπτο εύρημα είναι καρκίνος.

Γιατί δεν πρέπει να περιμένουμε να πονέσει

Υπάρχει ένας παλιός μύθος ότι «αν δεν πονάει, δεν είναι κάτι σοβαρό».

Αυτό δεν ισχύει.

Ένα καρκινικό εξόγκωμα μπορεί να είναι εντελώς ανώδυνο.

Από την άλλη πλευρά, ένας επώδυνος μαστός πολύ συχνά έχει καλοήθη αιτία.

Ο πόνος λοιπόν από μόνος του δεν μπορεί να μας πει αν μια αλλαγή είναι καλοήθης ή κακοήθης.

Πότε πρέπει να κλείσουμε ραντεβού;

Μια καινούργια ή ασυνήθιστη αλλαγή που επιμένει πρέπει να αξιολογείται.

Ιδιαίτερα δεν πρέπει να αναβάλλεται ο έλεγχος όταν υπάρχει:

• νέο εξόγκωμα στον μαστό ή στη μασχάλη,
• νέα αλλαγή στο σχήμα ή στο μέγεθος του μαστού,
• λακκάκια ή «φλούδα πορτοκαλιού» στο δέρμα,
• επίμονο πρήξιμο ή ερυθρότητα,
• νέα εισολκή της θηλής,
• έκκριση από τη θηλή που δεν είναι μητρικό γάλα, ιδιαίτερα όταν είναι αιματηρή,
• επίμονες αλλαγές στο δέρμα της θηλής ή του μαστού,
• ή άλλη αλλαγή που είναι ασυνήθιστη για τη συγκεκριμένη γυναίκα.

Μην περιμένετε να εμφανιστούν πολλά συμπτώματα μαζί

Δεν χρειάζεται μια γυναίκα να έχει τρία, τέσσερα ή πέντε από τα παραπάνω σημάδια για να μιλήσει με τον γιατρό της.

Μπορεί να υπάρχει μόνο μία αλλαγή.

Και μπορεί τελικά να αποδειχθεί απολύτως καλοήθης.

Ο σκοπός της έγκαιρης αξιολόγησης δεν είναι να θεωρούμε κάθε αλλαγή καρκίνο.

Είναι να μην αφήνουμε μια σημαντική αλλαγή χωρίς εξήγηση.

Η έγκαιρη διάγνωση έχει σημασία

Ο προληπτικός έλεγχος έχει σχεδιαστεί ακριβώς για να εντοπίζει τον καρκίνο του μαστού όσο το δυνατόν νωρίτερα.

Όταν ένας καρκίνος εντοπίζεται σε πρώιμο στάδιο, πριν εξαπλωθεί, υπάρχουν συνήθως περισσότερες θεραπευτικές επιλογές και οι πιθανότητες επιτυχούς αντιμετώπισης είναι μεγαλύτερες.

Γι’ αυτό δεν πρέπει να περιμένουμε να εμφανιστεί κάποιο «σίγουρο σημάδι».

Δεν υπάρχει ένα μοναδικό σύμπτωμα που να αποδεικνύει καρκίνο και δεν υπάρχει ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα κατά το οποίο το σώμα προειδοποιεί όλες τις γυναίκες.

Το σημαντικότερο μήνυμα

Δεν χρειάζεται πανικός κάθε φορά που παρατηρούμε κάτι διαφορετικό στον μαστό.

Οι περισσότερες αλλαγές δεν είναι καρκίνος.

Χρειάζεται όμως προσοχή στις νέες και επίμονες αλλαγές και τήρηση του κατάλληλου προγράμματος προληπτικού ελέγχου.

Γνώρισε τι είναι φυσιολογικό για το δικό σου σώμα. Αν κάτι αλλάξει, μην προσπαθήσεις να κάνεις μόνη σου διάγνωση και μην περιμένεις μήνες για να δεις αν θα εμφανιστεί και δεύτερο σύμπτωμα.

Μίλησε με τον γιατρό σου.

Μερικές φορές η εξέταση θα δείξει ότι δεν υπάρχει τίποτα ανησυχητικό.

Και όταν υπάρχει κάτι που χρειάζεται αντιμετώπιση, το να το γνωρίζουμε νωρίς είναι πολύτιμο.

Σημείωση: Το περιεχόμενο του άρθρου είναι αποκλειστικά ενημερωτικό και δεν αποτελεί ιατρική διάγνωση ή εξατομικευμένη θεραπευτική συμβουλή. Οποιαδήποτε νέα ή επίμονη αλλαγή στον μαστό πρέπει να αξιολογείται από επαγγελματία υγείας.