Η βιταμίνη που καταπολεμά κατάθλιψη , κούραση , κóπωση και την καλή λεıτουργία του νευρικού συστήματος

 

Οι πάσχοντες από κατάθλιψη που λαμβάνουν συμπληρώματα βιταμινών ανταποκρίνονται καλύτερα στη θεραπεία.
Φιλανδοί επιστήμονες μελέτησαν 115 πάσχοντες, οι οποίοι ακολουθούσαν αγωγή με αντικαταθλιπτικά φάρμακα για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των έξι μηνών.

Οι ερευνητές καταμέτρησαν τα επίπεδα της βιταμίνης B12 στο αίμα των ασθενών σε δύο διαφορετικές χρονικές περιόδους, με διαφορά έξι μηνών.

Όπως διαπιστώθηκε, εκείνοι που ανταποκρίθηκαν πληρέστερα στη θεραπεία, διέθεταν υψηλότερη συγκέντρωση βιταμίνης Β12 στον οργανισμό τους, τόσο στην αρχή όσο και στο τέλος της περιόδου μελέτης.

Τα ευρήματα εξακολουθούσαν να ισχύουν και όταν ελήφθησαν υπόψη άλλοι παράγοντες, όπως το οικογενειακό ιστορικό κατάθλιψης, η κατανάλωση αλκοόλ και το κάπνισμα.

Η ευεργετική επίδραση της βιταμίνης B12 αποδίδεται στη συμβολή της στην παρασκευή των ουσιών με την ονομασία «μονοαμίνες», η έλλειψη των οποίων από το κεντρικό νευρικό σύστημα θεωρείται ότι συνδέεται με την πρόκληση κατάθλιψης.

Μια άλλη πιθανή ερμηνεία σχετίζεται με τη συγκέντρωση της ουσίας ομοκυστεΐνης, εξαιτίας της απουσίας βιταμίνης Β12.

Άλλες έρευνες έχουν καταδείξει ότι πολλοί καταθλιπτικοί ασθενείς ανταποκρίνονται καλύτερα στη θεραπεία όταν λαμβάνουν συμπληρώματα βιταμινών Β1, Β2 και Β6.

Η βιταμίνη Β12 είναι αλλιώς γνωστή ως η βιταμίνη της ενέργειας, γιατί βοηθά στη σύνθεση του DNA, στην παραγωγή των κυττάρων του αίματος και στο σχηματισμό των νεύρων. Είναι σημαντική για ένα υγιές νευρικό και ανοσοποιητικό σύστημα. Χωρίς αυτή τη βιταμίνη ο μεταβολισμός μας δεν λειτουργεί κανονικά.

Επειδή η βιταμίνη Β12 βρίσκεται μόνο σε ζωικά προϊόντα, όπως το κρέας, τα αυγά, τα οστρακοειδή και τα γαλακτοκομικά προϊόντα, εκτιμάται ότι περίπου το 15% των ανθρώπων δεν λαμβάνει την απαραίτητη ποσότητα Β12.

Σε αυτήν την κατηγορία ανήκουν κυρίως οι χορτοφάγοι, οι πάσχοντες από κοιλιοκάκη ή άλλες ασθένειες που έχουν να κάνουν με την πέψη, ή ενήλικες άνω των 50 ετών.

Τα συμπτώματα έλλειψης βιταμίνης Β12 συχνά περιλαμβάνουν σωματική κόπωση, αναιμία, ταχυπαλμία, αίσθημα καύσου ή μούδιασμα των άκρων, απώλεια της όρεξης, ναυτία, δυσκοιλιότητα κ.ά.

Οι χορτοφάγοι, όπως αναφέραμε, αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο. Έτσι, αν η διατροφή κάποιου περιλαμβάνει κατά βάση φυτικά προϊόντα, όπως τα φρούτα, τα λαχανικά, τα φασόλια, η σόγια, υπάρχει κίνδυνος έλλειψης Β12, για αυτό και πρέπει να λαμβάνουν συμπληρώματα με βιταμίνη Β12 ή τουλάχιστον να καταναλώνουν τρόφιμα εμπλουτισμένα σε βιταμίνη Β12, όπως τα σιτηρά.

Γενικά, πηγές της βιταμίνης Β12 είναι το κρέας και τα ψάρια. Το βοδινό συκώτι (και γενικά το βοδινό κρέας), η γαλοπούλα, το κοτόπουλο, ο σολομός και τα οστρακοειδή είναι τροφές πλούσιες σε Β12.

Τι είναι η Βιταμίνη Β12;

Η βιταμίνη Β12 ή κοβαλαμίνη είναι μια υδατοδιαλυτή βιταμίνη που ανήκει στο σύμπλεγμα των βιταμινών Β.

Ιδιότητες – που βοηθάει;

Συμβάλλει στον φυσιολογικό μεταβολισμό της ενέργειας στο σώμα

Συμβάλλει στη φυσιολογική λειτουργία του νευρικού συστήματος

Συμβάλλει στο φυσιολογικό μεταβολισμό της ομοκυστεΐνης

Συμβάλλει στη φυσιολογική ψυχολογική λειτουργία

Συμβάλλει στο φυσιολογικό σχηματισμό των ερυθρών αιμοσφαιρίων

Συμβάλλει στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος

Συμβάλλει στη μείωση της κούρασης και της κόπωσης

Είναι σημαντική και για τη διαδικασία της κυτταρικής διαίρεσης.

Σε ποιές τροφές υπάρχει;

Τροφές πλούσιες σε αυτή είναι τα γαλακτοκομικά, το κρέας, τα θαλασσινά και η σόγια.

Έλλειψη: τι προκαλεί;

Η έλλειψη της B12 προκαλεί προβλήματα στο νευρικό σύστημα, μακροκυτταρική και μεγαλοβλαστική αναιμία και είναι συχνή στους χορτοφάγους και στους ηλικιωμένους.

Συνιστώμενη Ημερήσια Πρόσληψη (ΣΗΠ)

Η συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη για βιταμίνη Β12 είναι τα 2.4 μg. Η υπερδοσολογία προκαλεί ερεθισμούς του δέρματος, έξαρση ακμής και διάρροια.

Προφυλάξεις κατά τη χρήση, αλληλεπιδράσεις και παρενέργειες
Η έλλειψη της B12 ελέγχεται με αιματολογικό έλεγχο, και η χορήγησή της σε θεραπευτικές δόσεις θα πρέπει να γίνεται με ιατρική παρακολούθηση.

Η λήψη της κατά την εγκυμοσύνη και το θηλασμό είναι ασφαλής με ιατρική παρακολούθηση. Το αλκοόλ, τα αντιβιοτικά, τα αντιμικροβιακά, και τα αντισυλληπτικά μειώνουν τα επίπεδα της στον οργανισμό. Επίσης, υψηλές δόσεις βιταμίνης C και φολικού οξέος μείωνουν την απορρόφηση της.

βιταμίνη Β12

Η βιταμίνη Β12, μία από τις οκτώ υδατοδιαλυτές βιταμίνες του συμπλέγματος Β, είναι η μεγαλύτερη και πιο δομικά περίπλοκη βιταμίνη. Υπάρχει σα σύμπλεγμα στις ζωικές πρωτεΐνες και η βασική της πηγή είναι οι μικροοργανισμοί του εντερικού συστήματος των χορτοφάγων ζώων.

Η βιταμίνη που συνδέεται με κατάθλιψη, κούραση και καλή λειτουργία του νευρικού συστήματος

Η επίμονη κούραση, η έλλειψη ενέργειας, οι μεταβολές στη διάθεση και τα μουδιάσματα μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να συνδέονται με χαμηλά επίπεδα μιας ιδιαίτερα σημαντικής βιταμίνης: της βιταμίνης Β12.

Η βιταμίνη Β12 είναι απαραίτητη για τη φυσιολογική λειτουργία του εγκεφάλου και του νευρικού συστήματος, τη δημιουργία των ερυθρών αιμοσφαιρίων και τη σύνθεση του DNA.

Όταν ο οργανισμός δεν διαθέτει αρκετή Β12, μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα που συχνά αποδίδονται στην πίεση της καθημερινότητας, στον κακό ύπνο ή στην υπερβολική εργασία.

Η έλλειψή της μπορεί να προκαλέσει έντονη κόπωση, μυϊκή αδυναμία, δυσκολία συγκέντρωσης, μουδιάσματα και αλλαγές στη διάθεση.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η βιταμίνη Β12 θεραπεύει από μόνη της την κατάθλιψη ή ότι κάθε κουρασμένος άνθρωπος έχει ανεπάρκεια. Τα συμπτώματα χρειάζονται σωστή ιατρική αξιολόγηση και, όπου απαιτείται, εξετάσεις αίματος.

Τι είναι η βιταμίνη Β12;

Η βιταμίνη Β12, γνωστή και ως κοβαλαμίνη, ανήκει στο σύμπλεγμα των βιταμινών Β.

Είναι υδατοδιαλυτή και συμμετέχει σε πολλές σημαντικές λειτουργίες του οργανισμού.

Μεταξύ άλλων, βοηθά:

• Στον σχηματισμό φυσιολογικών ερυθρών αιμοσφαιρίων.
• Στη σωστή λειτουργία του εγκεφάλου και των νεύρων.
• Στη σύνθεση του DNA.
• Στον μεταβολισμό ορισμένων λιπαρών οξέων και αμινοξέων.
• Στη διατήρηση της προστατευτικής επικάλυψης των νεύρων.

Ο ανθρώπινος οργανισμός δεν μπορεί να παράγει μόνος του τη βιταμίνη Β12. Για αυτό πρέπει να την προσλαμβάνει μέσω της διατροφής ή, όταν υπάρχει ανάγκη, μέσω θεραπείας που συστήνει ο γιατρός.

Γιατί η έλλειψη Β12 προκαλεί τόσο έντονη κόπωση;

Η Β12 συμμετέχει στην παραγωγή των ερυθρών αιμοσφαιρίων, τα οποία μεταφέρουν οξυγόνο σε ολόκληρο το σώμα.

Όταν υπάρχει σοβαρή έλλειψη, μπορεί να προκληθεί μεγαλοβλαστική αναιμία. Τα ερυθρά αιμοσφαίρια γίνονται μεγάλα και δυσλειτουργικά, με αποτέλεσμα οι ιστοί να μην οξυγονώνονται αποτελεσματικά.

Το άτομο μπορεί τότε να αισθάνεται:

• Διαρκή εξάντληση.
• Έλλειψη ενέργειας.
• Αδυναμία.
• Λαχάνιασμα.
• Ζάλη.
• Ταχυπαλμία.
• Πονοκέφαλο.

Η κόπωση που οφείλεται σε έλλειψη Β12 δεν αντιμετωπίζεται απλώς με περισσότερο ύπνο ή καφέ. Χρειάζεται να διορθωθεί η αιτία της ανεπάρκειας.

Η σχέση της βιταμίνης Β12 με τη διάθεση

Η βιταμίνη Β12 συμμετέχει σε διαδικασίες που σχετίζονται με τη λειτουργία του εγκεφάλου και την παραγωγή ουσιών που επηρεάζουν τη διάθεση.

Χαμηλά επίπεδα Β12 έχουν συσχετιστεί με συμπτώματα όπως:

• Πεσμένη διάθεση.
• Ευερεθιστότητα.
• Άγχος.
• Δυσκολία συγκέντρωσης.
• Σύγχυση.
• Προβλήματα μνήμης.
• Ήπια καταθλιπτικά συμπτώματα.

Η συσχέτιση, ωστόσο, δεν αποδεικνύει ότι η έλλειψη Β12 αποτελεί τη μοναδική αιτία της κατάθλιψης.

Η κατάθλιψη είναι μια σύνθετη κατάσταση που μπορεί να επηρεάζεται από βιολογικούς, ψυχολογικούς και κοινωνικούς παράγοντες.

Η λήψη συμπληρώματος Β12 μπορεί να βοηθήσει όταν τα συμπτώματα προκαλούνται ή επιδεινώνονται από επιβεβαιωμένη ανεπάρκεια. Δεν αντικαθιστά την ψυχιατρική ή ψυχολογική φροντίδα όταν υπάρχει κατάθλιψη.

Η σημασία της για το νευρικό σύστημα

Η βιταμίνη Β12 είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της μυελίνης, της προστατευτικής επικάλυψης που περιβάλλει πολλά νεύρα.

Όταν τα επίπεδά της παραμένουν χαμηλά για μεγάλο χρονικό διάστημα, μπορεί να εμφανιστούν νευρολογικά συμπτώματα.

Τα συχνότερα περιλαμβάνουν:

• Μουδιάσματα στα χέρια ή στα πόδια.
• Αίσθηση σαν «καρφίτσες» ή μυρμήγκιασμα.
• Μυϊκή αδυναμία.
• Αστάθεια και δυσκολία στο περπάτημα.
• Προβλήματα ισορροπίας και συντονισμού.
• Διαταραχές μνήμης και συγκέντρωσης.
• Θολή ή επηρεασμένη όραση σε σοβαρές περιπτώσεις.

Ορισμένες νευρολογικές βλάβες μπορεί να γίνουν μόνιμες εάν η ανεπάρκεια παραμείνει χωρίς θεραπεία για μεγάλο διάστημα.

Για αυτό τα επίμονα μουδιάσματα, η αστάθεια ή η ξαφνική μυϊκή αδυναμία δεν πρέπει να αγνοούνται.

Τα συμπτώματα της έλλειψης Β12

Η ανεπάρκεια μπορεί να εξελίσσεται αργά, επειδή το σώμα αποθηκεύει σημαντικές ποσότητες Β12 στο ήπαρ.

Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν σταδιακά και να περιλαμβάνουν:

• Έντονη κούραση και αδυναμία.
• Έλλειψη ενέργειας.
• Χλωμό ή ελαφρώς κιτρινωπό δέρμα.
• Λαχάνιασμα και ταχυπαλμία.
• Πονοκέφαλο ή ζάλη.
• Μουδιάσματα και μυρμήγκιασμα.
• Προβλήματα μνήμης.
• Δυσκολία συγκέντρωσης και «θολούρα» του μυαλού.
• Αλλαγές στη διάθεση.
• Πόνο, κοκκινίλα ή λεία επιφάνεια στη γλώσσα.
• Άφθες στο στόμα.
• Μειωμένη όρεξη.
• Προβλήματα ισορροπίας.

Κάποια από αυτά τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν ακόμη και πριν αναπτυχθεί αναιμία.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο από έλλειψη;

Η ανεπάρκεια Β12 δεν προκαλείται πάντα από φτωχή διατροφή. Συχνά ο οργανισμός λαμβάνει τη βιταμίνη, αλλά δεν μπορεί να την απορροφήσει σωστά.

Μεγαλύτερο κίνδυνο μπορεί να έχουν:

• Οι αυστηρά χορτοφάγοι και οι vegan, καθώς η Β12 βρίσκεται φυσικά κυρίως σε τρόφιμα ζωικής προέλευσης.
• Οι ηλικιωμένοι, επειδή με την ηλικία μειώνεται συχνά η ικανότητα απορρόφησης.
• Άτομα με κακοήθη αναιμία, μια αυτοάνοση κατάσταση που εμποδίζει την απορρόφηση της βιταμίνης.
• Άτομα με κοιλιοκάκη ή νόσο του Crohn.
• Όσοι έχουν υποβληθεί σε επέμβαση στο στομάχι ή στο έντερο, όπως βαριατρική επέμβαση.
• Άτομα που λαμβάνουν για μεγάλο διάστημα ορισμένα φάρμακα για το στομάχι.
• Άτομα που λαμβάνουν μετφορμίνη για τον διαβήτη, ιδιαίτερα για χρόνια.
• Άτομα με κατάχρηση αλκοόλ ή πολύ περιοριστική διατροφή.

Οι άνθρωποι που ανήκουν σε αυτές τις ομάδες μπορεί να χρειάζονται τακτικό εργαστηριακό έλεγχο, ανάλογα με την κρίση του γιατρού.

Ποια τρόφιμα περιέχουν βιταμίνη Β12;

Η βιταμίνη Β12 βρίσκεται φυσικά σχεδόν αποκλειστικά σε τρόφιμα ζωικής προέλευσης.

Καλές διατροφικές πηγές είναι:

• Το κρέας.
• Το συκώτι και άλλα εντόσθια.
• Τα ψάρια και τα θαλασσινά.
• Τα αυγά.
• Το γάλα.
• Το γιαούρτι.
• Το τυρί.
• Εμπλουτισμένα δημητριακά πρωινού.
• Εμπλουτισμένα φυτικά ροφήματα.
• Εμπλουτισμένη διατροφική μαγιά.

Οι φυτικές τροφές δεν αποτελούν αξιόπιστη φυσική πηγή Β12, εκτός εάν έχουν εμπλουτιστεί.

Οι vegan χρειάζεται να λαμβάνουν τη βιταμίνη από εμπλουτισμένα προϊόντα ή κατάλληλο συμπλήρωμα, σε συνεννόηση με επαγγελματία υγείας.

Πόση Β12 χρειάζεται ένας ενήλικας;

Η συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη για τους περισσότερους ενήλικες είναι περίπου 2,4 μικρογραμμάρια.

Οι ανάγκες αυξάνονται κατά την εγκυμοσύνη και τον θηλασμό.

Τα συμπληρώματα συχνά περιέχουν πολύ μεγαλύτερες ποσότητες, επειδή μόνο ένα μέρος της Β12 απορροφάται από τον οργανισμό.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όλοι χρειάζονται υψηλή δόση ή ότι όσο μεγαλύτερη είναι η δόση τόσο περισσότερη ενέργεια θα αποκτήσουν.

Πώς διαπιστώνεται η έλλειψη;

Η διάγνωση γίνεται με ιατρική αξιολόγηση και αιματολογικές εξετάσεις.

Ο γιατρός μπορεί να ζητήσει:

• Γενική εξέταση αίματος.
• Μέτρηση της βιταμίνης Β12.
• Φυλλικό οξύ.
• Σίδηρο και φερριτίνη.
• Ομοκυστεΐνη.
• Μεθυλμαλονικό οξύ, σε επιλεγμένες περιπτώσεις.
• Εξετάσεις για την αιτία της δυσαπορρόφησης.

Η απλή μέτρηση της Β12 δεν αρκεί πάντοτε, επειδή ορισμένοι άνθρωποι μπορεί να έχουν οριακή τιμή αλλά συμπτώματα ή λειτουργική ανεπάρκεια.

Τα αποτελέσματα πρέπει να ερμηνεύονται από γιατρό και όχι με βάση έναν αριθμό που βρέθηκε τυχαία σε μια εξέταση.

Πώς αντιμετωπίζεται η έλλειψη Β12;

Η θεραπεία εξαρτάται από τη σοβαρότητα της ανεπάρκειας και από την αιτία της.

Μπορεί να περιλαμβάνει:

• Δισκία ή υπογλώσσια σκευάσματα βιταμίνης Β12.
• Ενέσεις Β12 όταν υπάρχει σοβαρή ανεπάρκεια, νευρολογικά συμπτώματα ή πρόβλημα απορρόφησης.
• Αλλαγές στη διατροφή.
• Μακροχρόνια ή ισόβια θεραπεία σε καταστάσεις όπως η κακοήθης αναιμία.

Σε αρκετούς ανθρώπους η κόπωση και η έλλειψη ενέργειας αρχίζουν να βελτιώνονται μετά την έναρξη της κατάλληλης θεραπείας.

Τα νευρολογικά συμπτώματα μπορεί να χρειαστούν περισσότερο χρόνο, ενώ όταν η βλάβη είναι προχωρημένη μπορεί να μην υποχωρήσουν πλήρως.

 

Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση;

Επικοινωνήστε με γιατρό εάν η κούραση διαρκεί για εβδομάδες ή συνοδεύεται από:

• Μούδιασμα ή αδυναμία στα άκρα.
• Δυσκολία στο περπάτημα.
• Απώλεια ισορροπίας.
• Σύγχυση ή έντονα προβλήματα μνήμης.
• Λαχάνιασμα ή πόνο στο στήθος.
• Ταχυπαλμία.
• Ανεξήγητη απώλεια βάρους.
• Σοβαρή ή παρατεταμένη πεσμένη διάθεση.

Σε περίπτωση σκέψεων αυτοτραυματισμού ή αυτοκτονίας χρειάζεται άμεση επείγουσα βοήθεια. Δεν πρέπει να αναμένεται η δράση μιας βιταμίνης ή ενός συμπληρώματος.

Η ουσία πίσω από τη βιταμίνη Β12

Η βιταμίνη Β12 είναι απαραίτητη για το αίμα, τον εγκέφαλο και τη σωστή λειτουργία του νευρικού συστήματος.

Η ανεπάρκειά της μπορεί να προκαλέσει έντονη κόπωση, αδυναμία, προβλήματα συγκέντρωσης, μουδιάσματα και αλλαγές στη διάθεση.

Η αποκατάσταση των επιπέδων μπορεί να βελτιώσει αυτά τα συμπτώματα όταν πράγματι οφείλονται στην έλλειψη.

Δεν αποτελεί, όμως, γενική θεραπεία για κάθε μορφή κόπωσης ή κατάθλιψης και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως υποκατάστατο της σωστής διάγνωσης.

Το πραγματικό «κλειδί» δεν είναι να πάρουμε απλώς ένα συμπλήρωμα, αλλά να αναγνωρίσουμε εγκαίρως την ανεπάρκεια, να εντοπίσουμε την αιτία της και να ακολουθήσουμε την κατάλληλη θεραπεία.

Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την ιατρική διάγνωση ή θεραπεία. Μην ξεκινάτε ή διακόπτετε συμπληρώματα και φαρμακευτική αγωγή χωρίς συμβουλή επαγγελματία υγείας.